Kosmos  / News

Ta gwiazda pulsuje tylko z jednej strony. Nigdy wcześniej takiej nie obserwowano

327 interakcji
dołącz do dyskusji

Jakieś 1500 lat świetlnych od Ziemi astronomowie odkryli gwiazdę, która pulsuje tylko z jednej strony. Naukowcy spodziewają się, że będą odkrywać więcej takich gwiazd wraz z rozwojem technologii pozwalającej słuchać wnętrza gwiazd.

Gwiazda HD74423 od samego początku wydawała się naukowcom nietypowa. Zazwyczaj takie gwiazdy są stosunkowo bogate w metale, jednak ta była wyjątkowo uboga w cięższe pierwiastki, przez co wydawała się nietypową gorącą gwiazdą.

Wizja artystyczna przedstawiająca gwiazdę pływowo związaną z krążącym wokół niej czerwonym karłem. Źródło: Gabriel Perez Diaz (IAC)

Dr Simon Murphy z Uniwersytetu w Sydney o odkryciu gwiazdy poinformował swoich współpracowników, lecz okazało się, że oni także rozpoczęli już badanie tej gwiazdy o masie 1,7 masy Słońca.

Już od lat osiemdziesiątych XX w. wiemy, że takie gwiazdy powinny istnieć. Sam poszukiwałem takiej gwiazdy od prawie 40 lat i w końcu mamy efekty - mówi prof. Don Kurtz z University of Central Lancashire w Wielkiej Brytanii.

Pulsujące gwiazdy znane są w astronomii od bardzo dawna. Nasze Słońce także pulsuje w swoim rytmie. Takie rytmiczne pulsacje powierzchni gwiazdy obserwowane są zarówno w młodych jak i starych gwiazdach, mogą być długie i krótkie, o różnym nasileniu i pochodzeniu.

Jednak wszystkie te gwiazdy miały jedną rzecz wspólną: oscylacje zawsze widoczne były na całej powierzchni gwiazdy. Teraz jednak udało się odkryć gwiazdę, która pulsuje tylko na jednej połowie.

W trakcie badań udało się ustalić przyczynę tak nietypowych pulsacji: pulsująca gwiazda jest elementem układu podwójnego, w którym znajduje się także czerwony karzeł. To właśnie on zaburza oscylacje swoim przyciąganiem grawitacyjnym. Odległość między oboma składnikami układu podwójnego jest tak niewielka, że obie gwiazdy obiegają wspólny środek masy w niecałe dwa dni, a grawitacja mniejszej odkształca drugą tak, że przyjmuje ona kształt kropli.

Prof. Gerald Handler z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Warszawie zaznacza:

Doskonałe dane z satelity TESS pozwoliły nam zaobserwować zmiany jasności spowodowane grawitacyjnym zniekształceniem gwiazdy oraz pulsacjami.

Astronomowie z zaskoczeniem zauważyli, że intensywność pulsacji zależała od kąta, pod którym obserwowano gwiazdę oraz orientacji tej gwiazdy w układzie podwójnym.

Gdy obie gwiazdy krążą wokół siebie widzimy różne fragmenty pulsującej gwiazdy. Czasami widzimy stronę gwiazdy skierowaną ku czerwonemu karłowi, a czasami widzimy stronę zewnętrzną - mówi dr David Jones z Instytu Astrofizyki na Wyspach Kanaryjskich, współautor opracowania.

To właśnie w ten sposób astronomowie dowiedzieli się, że pulsacje występują tylko na jednej stronie gwiazdy, bowiem niewielkie zmiany jasności pojawiały się w obserwacjach zawsze wtedy, gdy ta sama strona gwiazdy skierowana była w stronę Ziemi.

Osobliwe zachowanie gwiazdy jako pierwsi zauważyli amatorzy astronomii, którzy pieczołowicie analizują olbrzymie ilości danych dostarczane przez teleskop TESS.

Choć HD74423 jest pierwszą zaobserwowaną gwiazdą pulsującą z jednej strony, astronomowie podejrzewają, że jest ich znacznie więcej.

przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst