Foto  / Artykuł

Zrób sobie przerwę od Instagrama. Zdjęcia powojennej Warszawy Tadeusza Rolke są zachwycające

154 interakcji
dołącz do dyskusji

Jego fotografie to prawdziwa podróż w przeszłość Warszawy lat 50. i 60. Od portretów Kaliny Jędrusik i Zbyszka Cybulskiego, przez inspirujące zdjęcia mody tamtych czasów po klatki z codziennego, szarego życia i obrazy komunistycznych polityków z portretami Marksa.

Osobom w średnim i młodym wieku Warszawa moje się kojarzyć z szybkim tempem życia, ciągłym pędem, nowymi wieżowcami, stylowymi kawiarniami i restauracjami czy politycznym zgiełkiem. Ja Warszawę kojarzę także jako miejsce wielu eventów prasowych i spotkań, na które od dobrych 10 lat przyjeżdżam regularnie z Wrocławia.

Jakże zmienia się obraz stolicy Polski, kiedy obejrzymy zdjęcia z życia Warszawy z lat 50. i 60., kiedy to miasto nad Wisłą dopiero podnosiło się po II Wojnie Światowej będąc w socrealistycznym gorsecie. Tą cudowną podróż w nieznane zapewniają fotografie wybitnego polskiego fotografa Tadeusza Rolke. Część z nich prezentuję już dzisiaj, ale o wiele więcej będzie można zobaczyć w trakcie wystawy w Domu Spotkań z Historią w Warszawie od 21 marca.

Fotograf Eustachy Kossakowski i Joanna Matylda Fiszer, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Fotograf Eustachy Kossakowski i Joanna Matylda Fiszer, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta

Po raz pierwszy zobaczymy tak dużą prezentację warszawskich fotografii Tadeusza Rolke.

I takiej okazji nie warto marnować. Gdy tylko odwiedzę Warszawę to Dom Spotkań z Historią będzie moim obowiązkowym punktem do odwiedzenia.

Aktor Zbigniew Cybulski w ruinach Pałacu Kronenberga przy ulicy Królewskiej, 1962. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Aktor Zbigniew Cybulski w ruinach Pałacu Kronenberga przy ulicy Królewskiej, 1962. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Wola, na zachód od Pałacu Kultury i Nauki, 1956. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Wola, na zachód od Pałacu Kultury i Nauki, 1956. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta

150 fotografii wybranych przez kuratorki wystawy, Annę Brzezińską i Małgorzatę Purzyńską, wspólnie z autorem, to bogaty przekrój przeróżnych obrazów Warszawy, głównie z początków kariery Tadeusza Rolke. Od zdjęć zrujnowanego, ale odbudowującego się po wojnie miasta poprzez reportaże z życia mieszkańców, lokalną modę z pięknymi kobietami na skuterach lambretta po zapis życia artystycznego i towarzyskiego, portrety ludzi kultury i sztuki.

Są też portrety znanych osób, m.in. Zbigniewa Cybulskiego, Ewy Demarczyk, Kaliny Jędrusik, Tadeusza Kantora, Tadeusza Konwickiego, Aliny Szapocznikow i Małgorzaty Braunek.

Przylot pierwszego sekretarza KC KPZR Nikity Chruszczowa do Warszawy. Nikita Chruszczow i pierwszy sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka, lotnisko wojskowe na Bemowie, 22 lipca 1959 roku. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Przylot pierwszego sekretarza KC KPZR Nikity Chruszczowa do Warszawy. Nikita Chruszczow i pierwszy sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka, lotnisko wojskowe na Bemowie, 22 lipca 1959 roku. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Aktorka Małgorzata Braunek w swoim mieszkaniu, 1970. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Aktorka Małgorzata Braunek w swoim mieszkaniu, 1970. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta

Prawdziwe życie Warszawy w latach 50. i 60. to jednak także rozkwit komunizmu. Rolke w niezwykle wierny sposób pokazywał komunistycznych polityków, propagandowe hasła, a na jego fotografiach przedstawiających krajobraz miasta można dostrzec portrety Marksa. Nie zabrakło również kadrów typowo reportażowych, przedstawiających szare, trudne, codzienne życie pracowników wielkich zakładów.

Robotnik w Hucie Warszawa, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Robotnik w Hucie Warszawa, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Sesja dla „Mody Polskiej”, lata 60. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Sesja dla „Mody Polskiej”, lata 60. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta

To są obrazy dla większości z nas już zupełnie obce, nieznane. Pokazują życie, o którym tylko słyszeliśmy od rodziców czy nawet dziadków. Fotografie Tadeusza Rolke są tak wspaniale naturalne, prawdziwe, że mogą trafić od odbiorców z pełną mocą przekazu i chociaż w jakiejś części pomóc poznać atmosferę i życie powojennych czasów. Czasów, które przecież w dużym stopniu ukształtowały nie tylko Warszawę, ale całą naszą współczesną Polskę.

Warszawskie podwórko, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Warszawskie podwórko, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Modelka Lucyna Witkowska, sesja modowa projektantki Barbary Hoff na Placu Zamkowym, 1967. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Modelka Lucyna Witkowska, sesja modowa projektantki Barbary Hoff na Placu Zamkowym, 1967. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Przejażdżka skuterami nad Wisłą pod Mostem Śląsko-Dąbrowskim, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta
Przejażdżka skuterami nad Wisłą pod Mostem Śląsko-Dąbrowskim, 1960. Fot. Tadeusz Rolke/Agencja Gazeta

Tadeusz Rolke to prawdziwa legenda polskiej fotografii.

Rolke jest uznawany za prekursora polskiej fotografii reportażowej. Urodził się 24 maja 1929 r. w Warszawie i w stolicy mieszka do dzisiaj. Fotografią zajmuje się od ponad 70 lat. W swoim archiwum liczącym ponad 100 tysięcy zdjęć znajdziemy fotografie dokumentacyjne, reklamowe, modowe, fotoreportaże, akty i portrety.

Sesja zdjęciowa na dachu budynku przy pl. Dąbrowskiego. Dokumentowanie miejsca, gdzie stała kamienica przy ul. Kredytowej 10, w której w latach wojny mieszkał Tadeusz Rolke, 2014, fot. Włodzimierz Pawłow
Sesja zdjęciowa na dachu budynku przy pl. Dąbrowskiego. Dokumentowanie miejsca, gdzie stała kamienica przy ul. Kredytowej 10, w której w latach wojny mieszkał Tadeusz Rolke, 2014, fot. Włodzimierz Pawłow.

Rolke jest świadkiem kilku epok. Jako nastolatek był członkiem Szarych Szeregów. Powstanie warszawskie spędził na Sadybie, działał jako łącznik. Później został wywieziony na roboty do Niemiec. W czasach stalinizmu był więźniem politycznym.

Swoją karierę fotografa prasowego zaczął w połowie lat 50. od publikacji w „Świecie Młodych”, później był etatowym fotografem tygodnika „Stolica”. W latach 60. publikował w Polsce”, „Ty i Ja” i „Przekroju”. Później przez dziesięć lat mieszkał na Zachodzie, współpracując z różnymi pismami jak: „Stern”, „Die Zeit”, „Der Spiegel”, „Brigitte”, „Geo” oraz „Art” – najważniejszym w Niemczech magazynem o sztuce. Od powrotu do Polski na początku lat 80. do dziś fotografuje, dokumentuje i inspiruje kolejne pokolenia fotografów. W maju tego roku skończy 90 lat.

–Począwszy od 1944 roku, gdy jako czternastolatek kupił swój pierwszy sprzęt, praktycznie nie rozstaje się z aparatem. Jego pierwsze próby fotograficzne w dziedzinie zdjęć modowych są pomysłowe, dynamiczne, odważne i często prekursorskie. Nastrojowe portrety pociągają jakąś nieuchwytną nostalgią, w zdjęciach sytuacyjnych, robionych na ulicy widać refleks autora, jego sympatię i szacunek dla ludzi, których fotografował. Te zdjęcia pokazują, jak pracował jako fotoreporter, ale i artysta, co go fascynowało. W swoich fotografiach zapisał własną biografię i losy miasta. Na wystawie w Domu Spotkań z Historią te dwie sfery przeplatają się ze sobą, ujawniając wzajemne zależności i kontrasty. To historia fotografa, który podążając za tematami, uwiecznił ich tło – miasto - podkreślają kuratorki wystawy Anna Brzezińska i Małgorzata Purzyńska.

Osobom, które chcą naprawdę poznać osobowość Tadeusza Rolke, polecam film "Dziennik z Podróży" Piotra Stasika, w którym reżyser opowiada o mistrzu fotografii i jego uczniu.

"Piotr Stasik nie chciał zrobić biograficznego dokumentu o mistrzu. W "Dzienniku z podróży" nie ma gadających głów sławiących dorobek artysty, a nawet wyboru najlepszych prac Rolkego. Stasik opowiada o artyście, który kocha fotografię, bo jest ona sposobem na kontaktowanie się ze światem. To film o osiemdziesięciodwulatku, który ma więcej pasji i ciekawości świata niż niejeden nastolatek" - recenzuje film Bartosz Staszczyszyn z culture.pl.

To prawdziwa pigułka inspiracji, jeden z lepszych polskich filmów o fotografii, jakie widziałem. I dobre przygotowanie do wernisażu wystawy "Tadeusz Rolke. Fotografie warszawskie", która odbędzie się 21 marca o godz. 18.00. Oprowadzenie kuratorskie jest zaplanowane na 23 marca o godz. 14.00 i 24 marca o godz. 13.00. Wystawa w Domu Spotkań z Historią przy ul. Karowej 20 w Warszawie jest bezpłatna i będzie trwać do 9 czerwca 2019 r.

przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst