Kosmos  / News

W trakcie testów teleskopu astronomowie odkryli niezwykle rzadki obiekt

150 interakcji
dołącz do dyskusji

Astronomowie analizujący wyniki pierwszych obserwacji przeprowadzonych za pomocą nowego teleskopu w Chile przypadkiem odkryli niezwykle rzadki zaćmieniowy układ dwóch brązowych karłów.

Odkrycie tego nietypowego obiektu było możliwe dzięki teleskopowi SPECULOOS, którego głównym zadaniem jest poszukiwanie planet krążących wokół ultra-chłodnych karłów, najmniejszych istniejących gwiazd oraz tzw. brązowych karłów.

Układ dwóch brązowych karłów. Wizja artystyczna. Źródło: NASA/ESA/A. Feild

Brązowe karły to obiekty, które nie osiągnęły wystarczającej masy, aby mogły w nich zachodzić procesy przemiany wodoru w hel, które są głównym źródłem energii emitowanej przez gwiazdy.

Z tego też powodu na skali masy brązowe karły znajdują się między gwiazdami a planetami.

Naukowcy przypuszczają, że wokół ultra-chłodnych karłów krąży wiele planet skalistych, z których spora część może posiadać warunki sprzyjające powstaniu życia. Z uwagi na niewielką masę i rozmiary ultra-chłodnych karłów, odkryte w ich otoczeniu planety idealnie nadają się do badania różnorodności atmosfer planetarnych. Przykładem może tutaj być chociażby słynny układ TRAPPIST-1 składający się z siedmiu planet skalistych.

Tuż po zbudowaniu pierwszych teleskopów SPECULOOS, jeszcze w trakcie testowych obserwacji, badacze przyjrzeli się znanemu brązowemu karłowi o katalogowym oznaczeniu 2MASSW J1510478-281817 w gwiazdozbiorze Wagi. Obserwacje przeprowadzone za pomocą SPECULOOS wskazały, że obiekt ten w rzeczywistości może być układem podwójnym składającym się z dwóch brązowych karłów.

W trakcie pierwszych obserwacji testowych, zwróciliśmy teleskopy na znanego nam brązowego karła. W pewnym momencie zauważyliśmy trwający 90 minut spadek jego jasności. To wskazywało na zaćmienie - mówi dr Michael Gillon, główny badacz projektu SPECULOOS.

Badacze szybko doszli do wniosku, że najprawdopodobniej patrzą na dwa brązowe karły, a w momencie pociemnienia jeden przechodził na tle tarczy drugiego.  Hipotezę udało się potwierdzić za pomocą 10-metrowego teleskopu Keck na Hawajach i 8-metrowego teleskopu VLT w Chile. Obydwa teleskopy wyposażone są w niezwykle dokładne spektrometry, które można wykorzystać do zmierzenia prędkości ciał niebieskich. W trakcie obserwacji astronomowie zarejestrowali prędkości obu składników układu podwójnego krążących wokół wspólnego środka masy.

Odkrycie zaćmieniowego układu dwóch brązowych karłów należy do rzadkości - jak dotąd udało się odkryć tylko jeden taki system.

Układy tego typu stanowią niezwykle rzadką okazję do wykonania pomiarów promieni i mas brązowych karłów, czyli parametrów niezwykle istotnych przy tworzeniu wszystkich modeli teoretycznych.

Układ 2M1510 jest wyjątkowy jeszcze pod jednym względem: to jeden z nielicznych brązowych karłów, którego wiek znamy dość dokładnie, bowiem należy on do pobliskiej gromady młodych gwiazd.

Wykonanie pomiarów masy, promieni i wieku dla danego obiektu to rzadkość nawet gdy mówimy o gwiazdach, nie mówiąc już o brązowych karłach. Zazwyczaj brakuje co najmniej jednego z tych pomiarów. Dzięki zebraniu wszystkich tych danych, mogliśmy zweryfikować teoretyczne modele ochładzania brązowych karłów znane od 30 lat. Okazało się, że modele zaskakująco dobrze zgadzają się z obserwacjami. To wiele mówi o ludzkiej pomysłowości.

przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst