Możecie pomarzyć o tanim prądzie. Już mamy gigantyczne opóźnienie
NIK w swoim raporcie o wiatrakach zwraca uwagę na opóźnienia i bariery, które mogą poważnie zagrozić transformacji energetycznej i dostępności taniej energii w Polsce.
Podejmowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska działania dotyczące prawnych warunków dla lokalizacji i budowy farm wiatrowych nie zapewniały dynamicznego rozwoju tej energetyki w Polsce – oceniła Najwyższa Izba Kontroli.
A to fatalna wiadomość, skoro energia wiatrowa, jak zwraca uwagę NIK, odgrywa szczególnie istotną rolę w kontekście wysokich cen energii w Polsce, "wyższych niż w wielu innych krajach europejskich" ze względu na duży udział węgla w produkcji prądu.
Potrzebujemy wiatraków, a tymczasem wiatr zmian wiał za wolno
NIK w swoim raporcie pisze o nowelizacji ustawy o inwestycjach (z 23 kwietnia 2023 r.), która określa minimalną odległość pomiędzy zabudową mieszkalną (700 m zamiast wcześniej planowanych 500 m). Zdaniem NIK przepisy mogą spowodować, że prawie dwukrotnie zmniejszą się możliwości rozwoju lądowej energetyki wiatrowej, ograniczając dostępny teren pod inwestycje.
Zatem prawne uwarunkowania lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych (zwłaszcza dotyczące odległości od zabudowań, ochrony środowiska, procedur administracyjnych) mają decydujący wpływ na rozwój tych elektrowni wiatrowych na lądzie, co NIK wykazuje w niniejszej kontroli (lata 2022–2024). Objęła ona Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury, Urząd Morski w Gdyni, dziewięć urzędów gmin z różnych powiatów województwa pomorskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego – czytamy w raporcie.
Według Najwyższej Izby Kontroli organy administracji podejmowały "prawidłowe i rzetelne działania w celu zapewnienia prawnych warunków dla lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych w Polsce", ale działania w okresie objętym kontrolą były "nie w pełni wystarczające".
Jak informuje NIK, nie została ukończona na czas (ponad trzy i pół roku opóźnienia) transpozycja unijnej dyrektywy RED II do polskiego prawa, co może skutkować sankcjami ze strony UE. Polska nie posiada prostych procedur rozstrzygania sporów i szybkiego trybu odwołań administracyjnych i sądowych. Ministerstwo nie wyjaśniło przyczyn opóźnień ani stanu przygotowania brakujących regulacji.
Według raportu NIK, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie podjęło także wystarczających działań, aby dokładnie zbadać i wyznaczyć najlepsze miejsca (mapować potencjał) dla rozwoju odnawialnych źródeł energii, w tym energii wiatrowej. To powoduje ryzyko niedotrzymania terminów wynikających z KPO oraz unijnych dyrektyw RED II i RED III – twierdzi NIK. We wnioskach przekazanych resortowi klimatu i środowiska zaapelowano o usprawnienie procesu przeprowadzania mapowania tak, aby dochować terminów realizacji zadania.
Były też pozytywne działania. Analizy administracji rządowej posłużyły do tworzenia nowych przepisów wspierających rozwój energetyki wiatrowej. Dzięki działaniom Ministrów Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury udało się wprowadzić zmiany prawne, które pomogły zlikwidować część przeszkód dla inwestycji wiatrowych, w tym zmiany ustawowe z marca i sierpnia 2023 roku.
NIK pozytywnie ocenia gminy
Działania wójtów były "zazwyczaj poprawne i zgodne z wymaganiami". Zauważono wprawdzie, że w niektórych przypadkach brakowało aktualizacji planów miejscowych, czyli dokumentów określających, gdzie można budować elektrownie wiatrowe. To może utrudniać szybkie i sprawne prowadzenie inwestycji.
Niedawno Najwyższa Izba Kontroli zajęła się również tematem wiatraków w lasach. Pomysł, delikatnie mówiąc, nie spodobał się kontrolerom.
Zdjęcie główne: miszaszym / Shutterstock.com
