REKLAMA
  1. SPIDER'S WEB
  2. Nauka

Patrzysz na obrazek, a mózg myśli, że jesteś w ciemnym pomieszczeniu. Naukowcy opracowali iluzję oszukującą odruchy

Iluzje optyczne to nie tylko obrazki pojawiające się przy przewijaniu Facebooka, ale przede wszystkim obszar zainteresowania naukowców. Nowo opracowana iluzja "czarnej dziury" manipuluje akomodacją oka. Jednak działa jedynie u 86 proc. osób i naukowcy nie są do końca pewni, dlaczego tak się dzieje.

Iluzja optyczna. Rysunek czarnej dziury manipuluje oczami
REKLAMA

Spójrz na rysunek poniżej. Czy jesteś w stanie zauważyć, że "czarna dziura" znajdująca się pośrodku obrazka rozszerza się, tak jakbyś wchodził do ciemnego miejsca lub wpadał do dziury? Jeżeli tak, to jesteś w grupie 86 proc. ludzi, którym iluzja optyczna właśnie namieszała z odruchem bezwarunkowym, jakim jest akomodacja oka. Jeżeli nie, rozważ zgłoszenie się do doktora Bruno Laenga, profesora kognitywnej neuropsychologii na Uniwersytecie w Oslo, gdyż on i jego zespół nie są pewni, dlaczego 14 proc. badanych nie odczuwa iluzji.

REKLAMA
Iluzja optyczna - czarna dziura

Złudzenia optyczne nie są zwykłymi sztuczkami, pozostawionymi bez naukowego zainteresowania. Badacze z dziedziny psychosocjologii badają je, aby lepiej zrozumieć złożone procesy, których używa nasz system wzrokowy do przewidywania i nadawania sensu światu wizualnemu - w znacznie bardziej wszechstronny sposób niż umożliwia to fotometr, który po prostu mierzy natężenie światła.

W najnowszym badaniu opublikowanym na łamach czasopisma Frontiers in Human Neuroscience, Laeng i jego współpracownicy przyglądają się bliżej efektom opracowanej przez nich iluzji. Iluzja optyczna "czarnej dziury" opracowana przez Norwegów jest tak dobra w oszukiwaniu naszego mózgu, że wywołuje rozszerzanie się źrenic - odruch bezwarunkowy, który normalnie wywoływany jest przez wejście do np. ciemnego pomieszczenia. Owa akomodacja oka pozwala na wpuszczenie większej ilości światła do oka, a tym samym lepsze widzenie "w ciemności".

Odruch źrenicy zależy od percepcji, nie rzeczywistości

Na podstawie nowej iluzji "poszerzającej się dziury" pokazujemy, że źrenica reaguje na to, jak postrzegamy światło - nawet jeśli to "światło" jest wyimaginowane jak w iluzji. Stoi to w opozycji do powszechnego przekonania, że źrenica reaguje jedynie na ilość energii świetlnej, która faktycznie dociera do oka. Iluzja rozszerzającej się dziury powoduje odpowiednie rozszerzenie źrenicy, co miałoby miejsce, gdyby naprawdę zrobiło się ciemniej - powiedział Laeng cytowany przez SciTech Daily

Laeng i współpracownicy badali, w jaki sposób kolor dziury (oprócz czarnego: niebieski, cyjan, zielony, magenta, czerwony, żółty oraz biały) i otaczających ją kropek wpływa na to, jak silnie psychicznie i fizjologicznie reagujemy na iluzję.

Na ekranie zaprezentowali wariacje obrazu "poszerzającej się dziury" 50 kobietom i mężczyznom o normalnym wzroku, prosząc ich o ocenę, jak silna jest widziana przez nich iluzja. Podczas gdy uczestnicy wpatrywali się w obraz, naukowcy obserwowali ruchy gałek ocznych oraz nieświadome - bezwarunkowe zwężenia i rozszerzenia źrenic.

Zgodnie z wynikami analizy eksperymentu, iluzja wydawała się najskuteczniejsza, gdy dziura była czarna. 14 proc. uczestników nie zauważyło żadnej iluzorycznego rozszerzania się dziury, gdy dziura była czarna, podczas gdy odsetek osób niezauważających rozszerzania się dziury koloru innego niż czarny sięgnął 20 proc. Wśród tych, którzy dostrzegli ekspansję, subiektywna siła iluzji znacznie się różniła.

Naukowcy odkryli również, że czarne dziury sprzyjały silnemu poszerzeniu odruchów źrenic uczestników, podczas gdy kolorowe dziury powodowały zwężenie źrenic. W przypadku czarnych dziur zauważalne "rozszerzenie się" dziury było proporcjonalne do rozszerzenia się źrenicy.

Iluzja optyczna dla nas, zagadka dla naukowców

REKLAMA

Naukowcy nie wiedzą jeszcze, dlaczego część badanych osób wydaje się być niewrażliwa na iluzję optyczną "poszerzającej się czarnej dziury". Nie wiedzą też, czy inne gatunki kręgowców - a nawet bezkręgowców, takich jak ośmiornice, mogą postrzegać iluzję w ten sam sposób co ludzie.

Wyniki naszego eksperymentu pokazują, że odruch rozszerzania lub skurczu źrenic nie jest mechanizmem zamkniętej pętli [...], odpornym na wszelkie inne informacje niż rzeczywista ilość światła stymulującego fotoreceptor. Oko przystosowuje się raczej do postrzeganego, a nawet "wyobrażonego" światła, a nie tylko do właściwego światła. Przyszłe badania mogą ujawnić inne rodzaje zmian fizjologicznych lub somatyczne, które mogą "rzucić światło" na to jak działa iluzja. – podsumował Laeng

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA