Sylwia Czubkowska

W 5,5-milionowej Finlandii pozwolenia na broń ma 600 tysięcy osób. To najwyższy współczynnik w całej Europie. Ale dziś znacznie większy nacisk jest położony na cyberdozbrojenie. Od podpisania deklaracji wejścia tego państwa do NATO minął już ponad miesiąc. I choć Rosja wciąż nie przypuściła jakiegoś większego ataku, by ukarać Helsinki za bunt, to i tak wszyscy czują, że to cisza przed burzą.

Nick Clegg, wicepremier Wielkiej Brytanii z czasów, gdy ten kraj coraz bardziej staczał się w kierunku Brexitu, od roku jest prezesem ds. globalnych Mety. Jego główne zadanie: przekonać rządy państw, że Meta wcale nie ma ambicji, by być im równa. – Nie możemy stać się częścią rządowego aparatu informacyjnego – mówi w rozmowie z SW+. Na szali stoi groźba exitu rozczarowanych użytkowników Facebooka.

Niedawno sprzedawał cebulę, dziś jednym tweetem zawstydza prezesów największych spółek technologicznych. Michajło Fedorow, minister transformacji cyfrowej Ukrainy, sprawił, że media społecznościowe i e-administracja stały się bronią. I tą bronią walczy z Rosją.

17,5 mln Ukraińców korzysta już z rządowej aplikacji Diia, czyli "Państwo i ja", która zastępuje im dokumenty tożsamości, pozwala załatwiać urzędowe sprawy, zgłaszać zbrodnie wyrządzone przez Rosjan i... odbierać finał Eurowizji. Jej współtwórca Mstislav Banik chwali się: – Nasi uchodźcy z zaskoczeniem relacjonują, że w Europie Zachodniej nie ma tak zaawansowanych usług.

Wojny streamingowe docierają do Polski. O czas i kieszenie widzów walczy coraz więcej serwisów. I jak na każdej wojnie, tak i tutaj będą ofiary. Albo widzowie zaczną odpuszczać płacenie za kolejne platformy, albo to one skasują możliwość współdzielenia kont.

Im bardziej Elon Musk twierdzi, że kupił Twittera, by przywrócić wolność słowa, tym bardziej powinniśmy być świadomi, że ta wolność ma służyć głównie jemu samemu. A w tej inwestycji kluczowa nie jest wolność, lecz władza. Twitter, jakby nie było nie najpopularniejszy serwis społecznościowy, został kupiony przez miliardera, który produkuje nie najpopularniejsze samochody. Można by tak...

Podawanie źródeł informacji, wyraźnie oznaczone cytaty z innych mediów, podpisywanie autorów, oznaczanie zmian dokonanych w artykule po jego publikacji. To podstawowe sposoby na wskazanie, że artykuł, który czytasz w internecie, powstał w sposób rzetelny. To także metody na walkę z dezinformacją.

Żyjemy w świecie eksplozji treści wideo: seriali, filmów, telewizji, nagrań na YouTube, filmików na TikToku. Już spędzamy średnio 4 godziny 46 minut dziennie – i to tylko w domu – na oglądaniu przeróżnych nagrań. Jednak każde pokolenie ogląda co innego, inaczej, na innym ekranie i w innych okolicznościach. Powiedz mi, co oglądasz, a powiem ci, kim jesteś.

– Największa wojna w Europie mająca podważyć status quo została wsparta przez Chiny – Jakub Jakóbowski z Ośrodka Studiów Wschodnich nie ma wątpliwości. Zamiast dłużej roztrząsać, czy Chiny wspierają Putina, powinniśmy się zastawiać, czy będziemy mieli podobną odwagę wypiąć Chiny z kontaktów gospodarczych, tak jak zrobiliśmy to z Rosją.

– Byłam jedną z tych matek, które izolowały dzieci od ekranów. Gdy chciałam, aby moje dziecko mogło w przedszkolu rozmawiać o Angry Birds, to kupiłam je w wersji pluszowej. To się zmieniło wraz z pandemią – Karolina Lewestam, publicystka i filozofka w swojej najnowszej książce rozlicza się z rodzicielstwem cyfrowej ery.

Za wielką potęgą idzie wielka odpowiedzialność. Wojna w Ukrainie to egzamin z dojrzałości Big Techów oraz z tego, jak bardzo faktycznie są Big. Wyraźnie widzimy, że zdawanie tego testu jest dla tych potężnych firm męczarnią. I wciąż nie wiadomo, czy go nie obleją.

404 mln dolarów. Dziennie! Taki może być koszt pełnego odcięcia Rosji od internetu. Gdyby taki stan potrwał rok, oznaczałby utratę 10 proc. PKB.

Ten scenariusz od dawna martwił zarówno ekspertów od internetu, jak i obserwatorów poczynań Władimira Putina. Dziś już jest to właściwie pewne: Kreml zdecydował, by nad Rosją rozciągnąć nową Żelazną Kurtynę. Tym razem cyfrową. I może tym wirusem zarazić kolejne państwa. Wkraczamy w nową erę „Splinternetu”.

– To ludzie są ofiarami wojny informacyjnej. Cywile nie są wyszkoleni do obrony przed tego typu materiałami. Co najwyżej niektórzy żołnierze lub oficerowie wywiadu mogą być odporni na tak ciężką psychologiczną manipulację – mówi SW+ Jessikka Aro, fińska dziennikarka śledcza od lat rozpracowująca rosyjską dezinformację.

Tylko w trzech pierwszych dniach wojny liczba cyberataków na instytucje polityczno-wojskowe Ukrainy wzrosła o 196 proc. W ukraińskiej cyfrowej partyzantce działa już ponad 260 tys. specjalistów z całego świata. Obie strony wspierają też grupy hakerów. Ukrainę – Anonymous. Rosję – putinowscy „hakerzy patrioci”. Po raz pierwszy w historii śledzić możemy zupełnie nowe oblicze wojny – w cyberprzestrzeni. I wiele wskazuje, że to dopiero jej początek.

Rosja ma dekady doświadczeń i profesjonalny aparat zbudowany, by rozsiewać propagandę, tworzyć przyjazne sobie narracje i skłócać przeciwników. Cel jak w rzucaniu talerzem ze spaghetti o ścianę. Nie chodzi o to, by cały makaron się przykleił. Wystarczy, by ściana się wybrudziła.

Roboty miały już nas powoli zastępować w pracy, a tymczasem harujemy jak zawsze. Analizą danych mieliśmy upiększać miasta, a tymczasem w Polsce korki i smog jak zwykle. Sztuczna inteligencja nawet COVID-19 nie pokonała. Scott Mauvais z Microsoftu przekonuje jednak, że bez AI nasze życie i tak było by gorsze.

Od 2014 roku, czyli ataku na Donbas zaczęła się masowa aktywność Rosji na polu dezinformacji. Dziś mierzymy się z mieszanką propagandy wokół Ukrainy, NATO i Zachodu oraz kolejnych cyberataków kierowanych w stronę samej Ukrainy. Najgorszy scenariusz? – Coraz więcej osób: wyborców, polityków, dziennikarzy czy influencerów zacznie promować rosyjskie narracje – mówi SW+ Michał Rekowski, dyrektor programowy Cybersec.

– Facebook jednostronnie podjął decyzję, że w momencie wybuchu pandemii jego pracownicy muszą zająć się innymi sprawami. Punkt zawieszono i chociaż mamy deklarację, że on wróci, to nikt nie wie, kiedy to nastąpi – Janusz Cieszyński sekretarz stanu ds. cyfryzacji w wywiadzie dla SW+ mówi o kulisach kontaktów rządu z Facebookiem i o tym, dlaczego specjalny punkt w NASK do zgłaszania banów w tym portalu już nie działa.

Hokej na lodzie i skoki narciarskie może nie są najmocniejszą stroną Chin. Za to tegoroczny gospodarz Zimowych Igrzysk Olimpijskich jest silnym pretendentem do zdobycia złota w technologiach. A przynajmniej zrobi wszystko, co może pomóc tak się pokazać. Bo nic lepiej nie przykryje problemów wizerunkowych Chin jak technologiczne fajerwerki.