Żelazna Kopuła na eksport. Izrael ochroni cudze niebo
Wojna z Iranem zmieniła układ sił w regionie. Izraelska obrona powietrzna trafiła tam, gdzie jeszcze niedawno byłoby to niewyobrażalne.
Jeśli to prawda, to byłby jeden z najbardziej symbolicznych ruchów wojskowych na Bliskim Wschodzie od czasu porozumień Abrahamowych. Według relacji opartych na wypowiedziach urzędników USA i Izraela, w pierwszej fazie wojny z Iranem Izrael wysłał do Zjednoczonych Emiratów Arabskich baterię Żelaznej Kopuły wraz z personelem do jej obsługi.
Nie chodzi przy tym tylko o sam system. Chodzi o to, że izraelscy żołnierze mieli operować na terytorium państwa Zatoki, by wzmacniać jego obronę przed irańskimi rakietami i dronami. Jeśli spojrzeć na polityczną historię regionu, to jest to ruch naprawdę przełomowy.
To nie była kurtuazja wojskowa, tylko reakcja na uderzenia
W czasie wojny z Iranem Emiraty stały się jednym z głównych celów ataków w Zatoce. ZEA już od lat budowały wielowarstwową obronę przeciwlotniczą opartą na amerykańskich systemach THAAD i Patriot, właśnie z myślą o zagrożeniu rakietowym w regionie. Wobec ZEA wykryto setki irańskich pocisków balistycznych, tysiące dronów i pojedyncze pociski manewrujące. Prośba o dodatkową osłonę nie była gestem politycznym, tylko odpowiedzią na bardzo duże przeciążenie istniejącej obrony.
Nie chodziło więc o zastąpienie wszystkich innych systemów. Chodziło raczej o dołożenie kolejnej warstwy do już istniejącej architektury obrony, która i tak była intensywnie używana. W warunkach masowego ataku taka dodatkowa warstwa może mieć ogromne znaczenie, zwłaszcza jeśli zagrożenia lecą na różnych wysokościach, z różnych kierunków i w różnym tempie.
Czym właściwie jest Żelazna Kopuła i czego nie należy jej przypisywać?
Żelazna Kopuła to izraelski system obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu. Historycznie budowano go głównie do zwalczania rakiet krótkiego zasięgu, moździerzy i pocisków artyleryjskich, ale Rafael dziś opisuje go szerzej jako system SHORAD zdolny zwalczać także bezzałogowce, część pocisków manewrujących i wybrane zagrożenia balistyczne. Ten system nie jest więc odpowiednikiem strategicznej tarczy dalekiego zasięgu, tylko bardzo skutecznym narzędziem do obrony punktowej i niższej warstwy.
Oznacza to, że w Emiratach Żelazna Kopuła najpewniej nie miała przejąć całej obrony kraju. Bardziej prawdopodobne jest to, że miała wzmacniać ochronę określonych obiektów, kierunków podejścia albo odciążać inne systemy przy odpieraniu dronów i części pocisków. Pamiętajmy, że nie ma jednego cudownego parasola, który robi wszystko sam. Są warstwy, a każda z nich bierze na siebie inny kawałek zagrożenia.
Najważniejszy jest tu przełom polityczny
Sam transfer systemu jest oczywiście ważny wojskowo, ale jeszcze ważniejszy wydaje się jego wymiar polityczny. Decyzja miała zapaść po rozmowie premiera Benjamina Netanjahu z prezydentem ZEA Mohammedem bin Zajedem al-Nahajanem.
To oznaczałoby, że współpraca izraelsko-emiracka weszła na poziom, który jeszcze kilka lat temu byłby trudny do wyobrażenia: nie tylko wymiana informacji czy deklaracje wsparcia, lecz fizyczna obecność izraelskiego systemu i operatorów na terytorium państwa Zatoki.
Już w 2022 r. informowano, że Izrael zgodził się sprzedać ZEA zaawansowany system obrony powietrznej, co było pierwszym takim znanym przypadkiem po normalizacji relacji w 2020 r. Dzisiejsza sytuacja wygląda więc jak logiczny, choć znacznie bardziej dramatyczny krok dalej.
Emiraty już miały swoją tarczę, ale wojna pokazała, że to za mało
Nawet państwo, które od dawna inwestowało w obronę przeciwlotniczą i miało na stanie Patrioty oraz THAAD, w warunkach masowego ostrzału szuka dodatkowej osłony. To pokazuje, jak bardzo zmieniło się pole walki w erze tanich dronów, nasyconych ataków i mieszanych salw rakietowych. Sama obecność drogiej, wysokiej warstwy przechwytującej nie wystarcza, jeśli przeciwnik potrafi uderzać szeroko, długo i wieloma środkami naraz.
Można podejrzewać, że państwa regionu będą coraz bardziej szukać nie jednego systemu, ale całych zestawów warstwowych: od bardzo wysokiej obrony antybalistycznej po krótszy zasięg, ochronę punktową i zdolności antydronowe.
Przeczytaj także:
To właśnie dlatego bezprecedensowe rozmieszczenie Żelaznej Kopuły na terytorium Emiratów wykracza daleko poza ramy jednego kryzysu. Mamy tu do czynienia z ruchem, który może ostatecznie przedefiniować i zdominować przyszły rynek zbrojeniowy oraz docelowy kształt całej, zintegrowanej tarczy antyrakietowej nad Zatoką Perską.
I choć jest to daleko idąca teza, to wypływa ona po prostu z bezlitosnej logiki: opiera się bezpośrednio na obecnej doktrynie obronnej ZEA oraz brutalnej specyfice nowych, asymetrycznych zagrożeń w regionie.
