30 mln zł za kilka mebli i papierków. Relikwie po mesjaszu elektroniki
8 mln dol. za historię Apple. Ta aukcja pokazała, ile naprawdę warte są narodziny komputerowej rewolucji. Przynajmniej w sercach zamożnych entuzjastów.
Rynek kolekcjonerski technologii właśnie zanotował rekord, który trudno będzie przebić. Zorganizowana przez bostoński dom aukcyjny RR Auction aukcja Steve Jobs & the Computer Revolution: The Apple 50th Anniversary Auction zakończyła się wynikiem, który nawet najbardziej doświadczonym zbieraczom mógł podnieść ciśnienie. W zaledwie cztery dni sprzedano 191 artefaktów związanych z najwcześniejszymi latami Apple, osiągając łączną kwotę 8 153 074 dol.
To nie była zwykła aukcja. To była pielgrzymka do źródeł ery komputerów osobistych - i najwyraźniej wielu kolekcjonerów uznało, że za możliwość dotknięcia tej historii warto zapłacić więcej, niż ktokolwiek wcześniej odważył się przewidzieć.
Czytaj też:
Czek, który rozpoczął historię Apple’a. I który właśnie pobił światowy rekord
Najdroższym przedmiotem aukcji okazał się… czek. Nie komputer, nie prototyp, nie sprzęt. Zwykły, papierowy czek bankowy - choć w tym przypadku słowo zwykły pasuje jak Apple II do współczesnego MacBooka Pro.
Apple Computer Check No. 1, podpisany przez Steve’a Jobsa i Steve’a Wozniaka, osiągnął cenę 2 409 886 dol. To ponad czterokrotność pierwotnej estymacji (500 tys. dol.) i absolutny rekord świata - żaden czek w historii aukcji publicznych nie przekroczył wcześniej miliona.
Dlaczego akurat ten dokument jest tak ważny?
Bo pochodzi z 16 marca 1976 r., czyli sprzed formalnego założenia Apple Computer, Inc. (1 kwietnia 1976). To materialny dowód chwili, w której wizja dwóch młodych inżynierów zaczęła przybierać realny kształt biznesowy. Czek wystawiono na 500 dol. dla Howarda Cantina - projektanta PCB Apple-1.
Prototyp Apple-1 Celebration. Płytka, od której zaczęła się rewolucja
Jeśli czek był aktem założycielskim Apple jako firmy to Apple-1 Celebration Prototype Board był aktem założycielskim Apple jako firmy technologicznej.
Ta płytka - znana jako board number zero - to najstarszy znany prototyp Apple-1 wykonany z laminatu fiberglass. To na niej Wozniak testował i walidował projekt pierwszego komputera Apple. To tutaj rodziła się architektura, która później trafiła do Byte Shop i współzapoczątkowała rynek komputerów osobistych.
Cena? 2 750 000 dol.
Czyli 5,5 raza więcej niż przewidywano.
Nabywca otrzymał nie tylko samą płytkę, ale także zestaw epokowych akcesoriów:
- klawiaturę KeyTronic z 1977 r.,
- zasilacz z epoki,
- telewizor Sony CRT,
- faksymile manuala Apple-1 i schematu - oba podpisane przez Wozniaka.
Skarby z prywatnej kolekcji Johna Chovaneca - brata Jobsa
Wiele z najciekawszych przedmiotów pochodziło z kolekcji Johna Chovaneca, przyrodniego brata Steve’a Jobsa. To artefakty, które Jobs przekazywał rodzinie - rzeczy osobiste, nieprzeznaczone do publicznego obiegu.
To właśnie one nadały aukcji wyjątkowy, niemal intymny charakter.
Dziecięce muszki Jobsa - 113 580 dol.
12 klipsowanych muszek z szafy małego Steve’a. Estymacja: 2000 dol.
Cena końcowa: 113 580 dol.
Kontrast między tymi kolorowymi, wzorzystymi dodatkami a późniejszym wizerunkiem Jobsa w czarnym golfie jest wręcz symboliczny.
Biurko z jego sypialni - 81 989 dol.
To przy nim Jobs trzymał dokumenty z czasów przed Apple’em. Stało w domu w Los Altos, tuż obok garażu, który przeszedł do legendy.
Wizytówka z odręczną notatką Hi, I’m back - 23 439 dol.
Jobs niechętnie zostawiał po sobie podpisane dokumenty. Każdy taki artefakt to rzadkość - i rynek wycenia to bardzo wysoko.
Dlaczego podpis Jobsa jest tak drogi?
Bo Jobs… prawie nigdy nie podpisywał niczego. Nie lubił autografów, nie podpisywał zdjęć, nie podpisywał sprzętu. W świecie kolekcjonerskim oznacza to jedno: skrajna rzadkość. A rzadkość + kult jednostki = ceny, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych inwestorów.
Inne rekordowe przedmioty z aukcji
Aukcja objęła szerokie spektrum artefaktów - od dokumentów finansowych, przez plakaty, po elementy sprzętu.
Pierwsze sprawozdanie finansowe Apple'a (Wells Fargo, marzec 1976)
Estymacja: 10 tys. dol.
Cena: 828 569 dol.
Plakat Apple Computer Inc. z 1977 r.
Wisiał w salonie Jobsa.
Cena: 659 900 dol.
Oryginalny drewniany futerał Byte Shop dla Apple-1
Cena: 254 375 dol.
Kasety 8-track z muzyką Boba Dylana i Joan Baez
Cena: 6 250 dol.
Ręcznie adnotowane manuale naprawy samochodów
Cena: 8 195 dol.
Taśma wstęgowa Apple-1 z prywatnej kolekcji Jobsa
Cena: 3 273 dol.
Każdy z tych przedmiotów to fragment życia młodego człowieka, który dopiero miał zmienić świat.
Pamiątki po starym Apple’u drożeją jak szalone
Rynek pamiątek Apple rośnie od lat, ale to co wydarzyło się na tej aukcji wyznacza nowy poziom.
Dla porównania:
- 2022: sandały Birkenstock Jobsa - 218 750 dol.
- 2023: nierozpakowany iPhone 1st gen - 63 000 dol.
- 2024: podpisana wizytówka Jobsa z 1983 r. - 181 183 dol.
A teraz?
Czek za 2,4 mln.
Prototyp za 2,75 mln.
Plakat za ponad pół miliona.
To nie jest już niszowy rynek. To segment inwestycyjny.
Dla nas, ludzi technologii, to fascynujące zjawisko. Bo te przedmioty nie są tylko pamiątkami. Są dowodami na to jak szybko i jak daleko zaszła branża, którą dziś traktujemy jako oczywistość. I przypominają, że nawet największe imperia zaczynają się od czegoś tak prozaicznego jak… czek na 500 dolarów.
