Astronomia

To miała być tylko technologiczna rozgrzewka, a skończyło się na największym jednorazowym wysypie astronomicznych odkryć minionego roku. Obserwatorium im. Very C. Rubin jeszcze na dobre nie rozpoczęło swojej głównej misji, a już zdążyło zidentyfikować ponad 11 tys. nieznanych wcześniej planetoid. Zebrane w ramach wczesnych testów optymalizacyjnych dane zostały właśnie oficjalnie potwierdzone przez Minor Planet Center...

Mars od dawna jawi się nam jako planeta po wielkim kataklizmie: mroźna, wysuszona i niemal całkowicie pozbawiona wody na powierzchni. Najnowsze odkrycie dowodzi jednak, że ta spektakularna przemiana wcale nie musiała być powolnym i przewidywalnym wygasaniem. Naukowcy złapali właśnie moment, w którym silna, ale lokalna burza pyłowa wypchnęła parę wodną wysoko w atmosferę Marsa, a...

Nowe narzędzie nie tylko znajduje planety, ale też pomaga ocenić, jak często różne ich typy występują wokół gwiazd podobnych do Słońca. Algorytmy znów z kopniaka weszły do astronomii, ale tym razem nie chodzi o efektowną wizualizację ani automatyczne podpisywanie zdjęć z kosmosu. Zespół z University of Warwick użył narzędzia o nazwie RAVEN do przeczesania danych...

Nowe badanie sugeruje, że Mały Obłok Magellana został mocno zniekształcony po przejściu przez dysk większego sąsiada. To zmienia jego znaczenie dla astronomii. Mały Obłok Magellana przez bardzo długi czas uchodził za jednego z najlepiej znanych sąsiadów Drogi Mlecznej. Problem w tym, że właśnie przestał wyglądać jak spokojna, uporządkowana galaktyka, na której można wygodnie ćwiczyć teorie....

Nowe badanie sugeruje, że L 98-59 d może być przedstawicielem nowego typu egzoplanet: gorących, bogatych w lotne związki i częściowo płynnych. L 98-59 d wygląda tak, jakby ktoś próbował ugotować planetę z najgorszych możliwych składników: rozpalonego wnętrza, gęstej atmosfery i chemii, która bardziej kojarzy się z wulkanicznym koszmarem, niż z czymkolwiek przyjaznym życiu. Nowe badanie...

Przez lata Bennu wyglądała w danych termicznych bardziej jak obiekt pokryty raczej drobnym, luźnym materiałem niż polem głazów. Kiedy sonda OSIRIS-REx doleciała na miejsce, to zobaczyła niemal odwrotny obraz. Teraz próbki przywiezione na Ziemię pokazują, że winne były nie tylko porowate skały, lecz także gęste sieci pęknięć. Zagadka planetoidy Bennu zaczęła się tak naprawdę od...

W maleńkiej galaktyce karłowatej odkryto gwiazdę tak ubogą w żelazo i tak osobliwą pod względem składu, że badacze uznali ją za najczystszy dotąd przykład gwiazdy drugiej generacji znalezionej w tak pierwotnym środowisku. Zespół kierowany przez Anirudha Chitiego ze Stanford University badał skład chemiczny gwiazd w słabej galaktyce karłowatej Pictor II, żeby znaleźć obiekty zachowujące ślad...

Nad zachodnimi Niemcami ludzie najpierw zobaczyli oślepiająco jasną kulę na wieczornym niebie, a chwilę później usłyszeli huk. W kilku miejscach spadły odłamki, uszkadzając dachy domów. Za tym widowiskiem nie stało jednak nic nadprzyrodzonego, tylko całkiem zwyczajny z punktu widzenia kosmosu kamień. To był zwykły marcowy wieczór w zachodnich landach Niemiec, kiedy około 18:50 niebo nagle...

Zwykła, spokojna gwiazda nagle zaczęła zachowywać się tak, jakby ktoś co chwilę przysłaniał ją firanką, a potem podkręcił grzejniki w całym układzie. Światło widzialne spadało, za to podczerwień rosła, jakby coś świeciło gorącą materią. W systemie mogło dojść do zderzenia dwóch planet. W archiwach obserwacji astronomicznych doktorant Anastasios Tzanidakis z Uniwersytetu w Washingtonie trafił na...

Zderzenia czarnych dziur z martwymi gwiazdami już zdążyły wejść do katalogu kosmicznych ekstremów. Teraz okazało się, że jedna z takich par przed finałowym krachem wcale nie krążyła po okręgu, tylko po wyraźnie owalnej orbicie. Bohaterem tej historii jest układ oznaczony GW200105 – sygnał fal grawitacyjnych zarejestrowany 5 stycznia 2020 r. przez detektory LIGO i Virgo....

Astronomowie w maleńkiej, ukrytej w ogromnym strumieniu gazu, galaktyce znaleźli ślad zderzenia gwiazd neutronowych. To odkrycie może wyjaśnić aż dwie zagadki kosmosu jednocześnie. Przez ostatnie lata astronomowie nauczyli się wiązać zderzenia gwiazd neutronowych głównie z większymi lub średnimi galaktykami. Taki scenariusz wydawał się dla nich naturalny. To właśnie tam najłatwiej dostrzec gwiazdy, ich pozostałości i...

Hydroksylowy gigamaser pobił wszystkie dotychczasowe rekordy jasności. Ten kosmiczny laser zdradza, jak gwałtownie rodziły się gwiazdy w młodym Wszechświecie. Nowe źródło, oznaczone katalogowo HATLAS J142935.3-002836, znajduje się tak daleko, że jego światło (a właściwie fale radiowe) wędrowało do nas około 8 mld lat. Oznacza to, że obserwujemy z epoki, gdy Wszechświat miał mniej niż połowę...

Wyobraź sobie, że między Słońcem a Jowiszem wepchamy nie jedną, ale kilka gwiazd. Właśnie tak wygląda nowo opisany system TIC 120362137: 3 gwiazdy tańczą w ciasnym uścisku bliżej siebie, niż Merkury krąży wokół Słońca, a 4. okrąża tę gromadkę mniej więcej w odległości jowiszowej. Architektura nowego układu robi wrażenie nawet na zawodowych astronomach. W środku...

Zamiast liczyć pojedyncze galaktyki, zmierzyli całe morze światła, które wypełnia przestrzeń pomiędzy nimi. Dzięki temu odsłonili ukryte, kosmiczne struktury sprzed 10 mld lat, kiedy Wszechświat był w najbardziej burzliwym okresie swojego życia. Nowa mapa powstała z danych zebranych w ramach projektu HETDEX, wykorzystującego ogromny teleskop w Teksasie. Naukowcy nie polowali tu na pojedyncze obiekty, ale...

Dlaczego kosmos wciąż milczy, skoro powinien tętnić życiem? Nowe badania fizyków nie pozostawiają złudzeń: zaawansowane cywilizacje mają przerażająco krótki termin przydatności, a my właśnie wkraczamy w najgroźniejszy etap naszego istnienia. Nasz wszechświat ma około 13 mld lat. Sama Droga Mleczna składa się z setek miliardów gwiazd, a wokół ogromnej części z nich krążą planety. Wiele...

Słońce, jonosfera i pęknięta skała. Nowy model pokazuje, jak burze słoneczne mogą pchnąć Ziemię do trzęsienia. Burza słoneczna kojarzy się z zorzą polarną i proble­mami z GPS-em, a nie z trzęsieniem ziemi. Zespół fizyków z Kyoto University proponuje jednak model, który pokazuje, że silne zaburzenia w jonosferze mogą dobić i tak już osłabiony uskok i...

Astronomowie uchwycili tajemniczy i niezwykły region naszej Drogi Mlecznej na nowym, zachwycającym zdjęciu, ukazując złożoną sieć włókien gazu kosmicznego z niespotykaną dotąd szczegółowością. Ten bogaty zbiór danych, uzyskany za pomocą Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) pozwoli astronomom zbadać życie gwiazd w najbardziej ekstremalnym regionie naszej galaktyki, tuż obok supermasywnej czarnej dziury w jej centrum. To...

Wielki Obłok Magellana skrywa gwiazdę, która zaledwie w dekadę zmieniła swoje oblicze. Polscy naukowcy wiedzą, dlaczego tak się stało. Jedna z największych gwiazd, jakie w ogóle znamy, zachowała się tak, jakby ktoś przełączył ją w inny, nieznany dotąd tryb. W ciągu zaledwie kilkunastu lat WOH G64 z odległego Wielkiego Obłoku Magellana przeszła z roli chłodnego...

Już zaraz, tuż po zachodzie Słońca nad Polską ustawi się w łuku aż sześć planet. Podpowiadamy, co faktycznie da się zobaczyć gołym okiem, kiedy wyjść z domu i gdzie patrzeć, żeby nie wrócić rozczarowanym. Planety krążą wokół Słońca mniej więcej w jednej płaskiej, dyskowatej płaszczyźnie. Z naszej perspektywy - siedzących na jednej z tych orbit...

Obserwatorium Vera Rubin uruchomiło maszynę do alertów w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Nocne niebo zamienia się w kosmiczny system wczesnego ostrzegania. Komputery astronomów na całym świecie właśnie dostały nową, kosmiczną linię alarmową. Obserwatorium Vera C. Rubin w Chile uruchomiło system, który w ciągu jednej nocy wygenerował aż 800 tys. powiadomień o zmianach na niebie –...