Astronomia

Każdego lata na niebie pojawia się zjawisko, które przyciąga zarówno miłośników astronomii, jak i osoby, które na co dzień rzadko spoglądają w gwiazdy. Mowa o Perseidach, jednym z najaktywniejszych rojów meteorów na świecie. W 2026 r. ich obserwacja zapowiada się wyjątkowo dobrze również z Polski, a wszystko za sprawą korzystnego układu Księżyca, który nie będzie...

Sunrise III przez 6,5 dnia obserwował Słońce ze stratosfery. Pierwsze wyniki pokazują rozbłysk klasy M5.3 i skręconą plazmę. Przez 6,5 dnia nad Arktyką dryfował ogromny balon z metrowym teleskopem skierowanym prosto w Słońce. Pod nim nie było astronautów ani silnika. Była za to ważąca kilka ton gondola, 3 instrumenty naukowe i dyski, które zapełniały się...

Możemy już odliczać do jednego z najciekawszych zjawisk astronomicznych w ostatnich latach. Już 12 sierpnia 2026 r. w Europie nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. I choć Polska nie znajdzie się na jego trasie, to mieszkańcy naszego kraju będą mogli zobaczyć tarczę Słońca niemal całkowicie zasłoniętą przez Księżyc. Zaćmienie Słońca to nic innego jak rezultat spektakularnej geometrii...

Meteoryty chondrytowe mogą być szczątkami dawnych mini-księżyców, które krążyły wokół rodzących się planet. Jeśli to prawda, to cała historia ich pochodzenia właśnie wywraca się do góry nogami. Meteoryty na pierwszy rzut oka to po prostu kosmiczne kamienie. Spadają z nieba, czasem robią dziurę w dachu, częściej lądują gdzieś na pustyni i kończą w muzeach albo...

W pobliżu Ziemi przeleci Apophis, planetoida wielkości wieżowca. Jednocześnie po raz pierwszy w historii ludzkości udało nam się przewidzieć, że planetoida będzie widoczna na niebie dla miliardów ludzi. Padła konkretna data, a na widowisko mogą szykować się także mieszkańcy Polski. Naukowcom udało się właśnie dokładnie obliczyć kiedy planetoida Apophis (bóg chaosu, na cześć egipskiego demona...

Zajrzeliśmy na drugi brzeg oceanu czasu i naszym oczom ukazały się potwory lśniące światłem biliona Słońc. To nie poetycka metafora, a najnowsze odkrycie Europejskiej Agencji Kosmicznej. Teleskop kosmiczny Euclid Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) odkrył 31 najstarszych kwazarów, jakie kiedykolwiek znaleziono. Dwa z tych gigantycznych i olśniewających jąder galaktyk, zasilanych przez gigantyczne czarne dziury, to najwcześniejsze kwazary zaobserwowane...

Astronomowie podejrzewają, że obca gwiazda przeleciała bardzo blisko Układu Słonecznego. Jej grawitacja mogła wysłać komety ku Słońcu. Chyba każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że Układ Słoneczny nie jest samotną wyspą zawieszoną w idealnej pustce. Około 2,5 mln lat temu w jego pobliżu mogła przemknąć obca gwiazda, a jej grawitacja naruszyła ogromny rezerwuar...

W sobotni wieczór obok Ziemi przeleci planetoida 523808, znana też jako 2007 ML24. Według szacunków może mieć od 360 do 800 m średnicy, a najbliżej naszej planety znajdzie się 4 lipca 2026 r. o 21:53 czasu polskiego. Planetoida 523808 minie nas w odległości około 3,5 mln km. W kosmicznej skali to bliskie spotkanie, ale z...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zbadał atmosferę planety orbitującej białego karła. To pierwszy taki przypadek. Ta planeta wygląda jak kosmiczny ocalały, który po prostu nie powinien mieć prawa istnieć. WD1856b krąży wokół martwej gwiazdy tak blisko, że pełny obieg zajmuje jej zaledwie 1,4 dnia. Problem w tym, że jej gwiazda wcześniej musiała przejść przez fazę czerwonego...

Granica tego, co ziemska astronomia jest w stanie znieść, została właśnie przekroczona. Nad naszymi głowami krąży już ponad 14 tys. sztucznych obiektów, wśród których prym wiodą urządzenia sieci Starlink od SpaceX. Choć do tej pory naukowcy starali się adaptować do nowych realiów, najnowsze plany komercyjnych gigantów i technologicznych startupów wywołują wśród nich prawdziwe przerażenie. Europejskie...

Uran i Neptun mogą być mniej lodowe, niż zakładaliśmy. Nowe symulacje wskazują na ocean magmy bogaty w wodór. Uran i Neptun nie pasują ani do skalistych planet pokroju Ziemi czy Marsa, ani do gazowych gigantów jak Jowisz i Saturn. Właśnie dlatego przyjęło się mówić o nich lodowe olbrzymy. Chodzi o to, że według klasycznych modeli...

Deep Synoptic Array ma w czasie rzeczywistym obrazować radiowe niebo, śledzić pulsary, szybkie błyski radiowe i ślady kosmicznych katastrof. Na pustyni w Nevadzie ma powstać jeden z najbardziej ambitnych radioteleskopów w historii. Nie będzie on jednak wyglądał jak jedna wielka czasza znana z filmów. Zamiast tego naukowcy rozstawią 1650 mniejszych anten na obszarze ok. 20...

Astronomowie zajrzeli do kosmicznej fabryki planet i zobaczyli coś, czego wcześniej nie udało się uchwycić. Dysk AB Aurigae wiruje, rzuca tajemnicze cienie i może skrywać rodzące się gazowe olbrzymy. Planety powstają w dyskach gazu i pyłu otaczających młode gwiazdy. To właśnie tam materia tworzy zagęszczenia, spirale i inne struktury, z których z czasem mogą wyłonić...

Nie każda wielka gwiazda zostawia czarną dziurę. SN 2023vbw mogła być eksplozją tak silną, że po gwieździe nie został żaden rdzeń. SN 2023vbw została zauważona w 2023 r. na obrzeżach niewielkiej galaktyki karłowatej oddalonej o ok. 1,3 mld lat świetlnych. Początkowo wyglądała jak kolejna supernowa typu II, czyli eksplozja masywnej gwiazdy, której jądro zapadło się...

Supermasywne czarne dziury od dekad budzą w nas lęk i fascynację, jawiąc się jako ostateczne niszczyciele materii. Te giganty, rezydujące w sercach większości dużych galaktyk, kojarzą się głównie z horyzontem zdarzeń, z którego nic nie może uciec, oraz z brutalnym rozrywaniem gwiazd, które zbytnio się do nich zbliżą. Najnowsze doniesienia ze świata nauki sugerują jednak,...

Kilka lat temu astronomowie odkryli tajemniczy sygnał pochodzący z odległej części Drogi Mlecznej. Było to coś czego nigdy wcześniej nie widziano, a źródlo jego pochodzenia pozostawało nieznane. Teraz udało się wreszcie wyjaśnić tę zagadkę. Przez lata wyglądało to jak jeden z tych kosmicznych przypadków, które bardziej mnożą pytania, niż dają odpowiedzi. Radioteleskopy wykrywały krótkie, powtarzające...

Okazuje się, że supernowa sprzed tysięcy lat nadal wpływa na otoczenie wokół. LHAASO pokazało, że jej fala uderzeniowa może rozpędzać protony do ogromnych energii. Gwiazda eksplodowała tysiące lat temu, ale śmierć wcale nie zakończyła jej pracy. Pozostałość po supernowej IC 443, znanej jako Mgławica Meduza, nadal działa jak potężny naturalny akcelerator cząstek. Obserwatorium LHAASO wykryło...

Oto historia jak z kryminału. Młode gwiazdy pożerają własne planety, ale zostawiają po sobie ślad, który astronomowie potrafią odczytać miliony lat później. Astronomowie znaleźli jeden z najsilniejszych jak dotąd dowodów na to, że gwiazdy mogą pożerać własne planety. Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, potwierdza wieloletnie podejrzenia, że młode gwiazdy...

TESS wykrył rzadki układ potrójny TIC 295741342, w którym trzy gwiazdy ustawiają się tak, że zasłaniają się nawzajem. To prawdziwy ewenement. Kosmiczny teleskop TESS został wysłany przede wszystkim po to, by szukać planet przechodzących przed tarczami gwiazd. Tym razem trafił jednak na coś zupełnie z innej bajki, a mianowicie na układ trzech gwiazd, które z...

Astronomowie wreszcie rozszyfrowali tajemniczy sygnał z kosmosu. Za zagadkowe impulsy może odpowiadać gwiazda zombie, która pożera swojego sąsiada. Astronomowie od kilku lat rejestrują z kosmosu sygnały, których pochodzenie pozostawało bardzo zagadkowe. Powtarzają się znacznie rzadziej niż impulsy typowych pulsarów, a jednocześnie wykazują regularność trudną do wyjaśnienia przypadkowymi procesami. Teraz jeden z takich obiektów został dokładnie...