Astronomia

Wystarczy dziś w nocy spojrzeć w górę, by stać się świadkiem niesamowitego kosmicznego spektaklu. Z wtorku na środę, z 21 na 22 kwietnia, czeka nas maksimum roju Lirydów. W tym roku natura gra z nami w jednej drużynie. Księżyc schowa się za horyzontem dość wcześnie, dając nam perfekcyjnie czarne tło do podziwiania "spadających gwiazd" i...

Cztery gwiazdy, polarny dysk i ślad pułapki pyłowej. HD 98800B wygląda jak istny chaos, ale może ujawniać, jak naprawdę rodzą się planety. Układ HD 98800B składa się z czterech młodych, powiązanych grawitacyjnie gwiazd oraz gazowego dysku krążącego wokół jednej z wewnętrznych par. System charakteryzuje się bardzo nietypową geometrią, która przez długi czas stanowiła anomalię w...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...

Dzięki sieci radioteleskopów obejmującej dystanse porównywalne z rozmiarem Ziemi naukowcy po raz pierwszy oszacowali chwilową moc dżetów z Cygnusa X-1. Cygnus X-1, jeden z najbardziej znanych układów z czarną dziurą, znów dostarczył astrofizyce bardzo twardych danych. Międzynarodowy zespół kierowany z Curtin University zmierzył moc i prędkość jego dżetów, czyli strumieni materii wyrzucanych z okolic czarnej...

Przez dekady pierwsze gwiazdy we Wszechświecie istniały głównie w symulacjach, równaniach i rekonstrukcjach. Teraz astronomowie mają to, co może być najmocniejszym jak dotąd śladem ich istnienia. Dwa nowe preprinty oparte na obserwacjach z teleskopu Jamesa Webba opisują niewielki obiekt nazwany Hebe, znajdujący się tuż obok galaktyki GN-z11, z epoki zaledwie około 430 mln lat po...

Sama obecność planety w strefie życia nie wystarczy. Bez odpowiedniej ilości wody może ona szybko zamienić się w piekło. W astronomii do tej pory trzymaliśmy się dość prostej zasady: jeśli planeta krąży w tzw. strefie życia, to ma szansę na oceany, łagodny klimat, a może i na znalezienie samego życia. Najnowsze badania dowodzą jednak, że...

Najnowsze badania komety 3I/Atlas ujawniają fascynujący proces. Ten kosmiczny wędrowiec dosłownie zmienia się na naszych oczach, zdradzając sekrety narodzin obcych światów. Astronomowie mają niezwykle rzadko okazję zajrzeć w przeszłość innych układów planetarnych. Kometa 3I/Atlas to dopiero trzeci zarejestrowany obiekt, który narodził się przy innej gwieździe, a teraz z ogromną prędkością przecina nasz Układ Słoneczny. Taka...

Wenus znów zaskakuje. To, co przez dekady traktowano jak tło atmosferyczne, może być jednym z najważniejszych składników klimatu tej planety. Wenus ma w swojej atmosferze warstwę, która pasuje bardziej do kryminału, niż do podręcznika planetologii. Chodzi o tzw. dolną mgiełkę, czyli warstwę drobnych, stałych cząstek zawieszonych między powierzchnią planety a główną warstwą chmur. Sondy opadające...

To nie po prostu bardzo stara gwiazda. Jej skład może mówić o tym, jak rodziły się pierwsze małomasywne gwiazdy po narodzinach Wszechświata. Grupa studentów z Uniwersytetu w Chicago pracując na danych z przeglądu Sloan Digital Sky Survey namierzyła gwiazdę tak ubogą w cięższe pierwiastki, że astronomowie uznali ją za najbardziej pierwotną z dotąd poznanych. Wszystko...

Pulsary są kosmicznymi zegarami - ten jeden tyka w sposób, którego teoria nie umie dobrze wyjaśnić. Pulsary milisekundowe uchodzą za jedne z najdokładniejszych zegarów we Wszechświecie. Właśnie dlatego odkrycie PSR J0435+3233 jest tak niewiarygodne. Ten obiekt zachowuje się tak, jakby ktoś majstrował w jego ustawieniach. Nowa praca w Nature Astronomy opisuje pulsar o wyjątkowo dużym...

Naukowcy połączyli średniowieczne japońskie zapiski z pomiarami w drzewach i odkryli dawny, groźny epizod pogody kosmicznej. Piękna czerwona zorza to na Ziemi widok efektowny, czasem wręcz romantyczny. Ale ta sama aktywność Słońca, która maluje niebo nad biegunami, poza ochroną ziemskiego pola magnetycznego może zamienić się w śmiertelne zagrożenie. Zespół z Okinawa Institute of Science and...

W samym sercu jednego z najważniejszych procesów zachodzących na Słońcu dzieje się coś, czego modele nie przewidywały. Protony i ciężkie jony nie reagują na rekoneksję magnetyczną tak samo, choć dotąd często zakładano, że oba typy cząstek powinny być przyspieszane w podobny sposób. To niezwykle istotne, bo właśnie rekoneksja magnetyczna należy do zjawisk napędzających wiatr słoneczny...

To miała być tylko technologiczna rozgrzewka, a skończyło się na największym jednorazowym wysypie astronomicznych odkryć minionego roku. Obserwatorium im. Very C. Rubin jeszcze na dobre nie rozpoczęło swojej głównej misji, a już zdążyło zidentyfikować ponad 11 tys. nieznanych wcześniej planetoid. Zebrane w ramach wczesnych testów optymalizacyjnych dane zostały właśnie oficjalnie potwierdzone przez Minor Planet Center...

Mars od dawna jawi się nam jako planeta po wielkim kataklizmie: mroźna, wysuszona i niemal całkowicie pozbawiona wody na powierzchni. Najnowsze odkrycie dowodzi jednak, że ta spektakularna przemiana wcale nie musiała być powolnym i przewidywalnym wygasaniem. Naukowcy złapali właśnie moment, w którym silna, ale lokalna burza pyłowa wypchnęła parę wodną wysoko w atmosferę Marsa, a...

Nowe narzędzie nie tylko znajduje planety, ale też pomaga ocenić, jak często różne ich typy występują wokół gwiazd podobnych do Słońca. Algorytmy znów z kopniaka weszły do astronomii, ale tym razem nie chodzi o efektowną wizualizację ani automatyczne podpisywanie zdjęć z kosmosu. Zespół z University of Warwick użył narzędzia o nazwie RAVEN do przeczesania danych...

Nowe badanie sugeruje, że Mały Obłok Magellana został mocno zniekształcony po przejściu przez dysk większego sąsiada. To zmienia jego znaczenie dla astronomii. Mały Obłok Magellana przez bardzo długi czas uchodził za jednego z najlepiej znanych sąsiadów Drogi Mlecznej. Problem w tym, że właśnie przestał wyglądać jak spokojna, uporządkowana galaktyka, na której można wygodnie ćwiczyć teorie....

Nowe badanie sugeruje, że L 98-59 d może być przedstawicielem nowego typu egzoplanet: gorących, bogatych w lotne związki i częściowo płynnych. L 98-59 d wygląda tak, jakby ktoś próbował ugotować planetę z najgorszych możliwych składników: rozpalonego wnętrza, gęstej atmosfery i chemii, która bardziej kojarzy się z wulkanicznym koszmarem, niż z czymkolwiek przyjaznym życiu. Nowe badanie...

Przez lata Bennu wyglądała w danych termicznych bardziej jak obiekt pokryty raczej drobnym, luźnym materiałem niż polem głazów. Kiedy sonda OSIRIS-REx doleciała na miejsce, to zobaczyła niemal odwrotny obraz. Teraz próbki przywiezione na Ziemię pokazują, że winne były nie tylko porowate skały, lecz także gęste sieci pęknięć. Zagadka planetoidy Bennu zaczęła się tak naprawdę od...

W maleńkiej galaktyce karłowatej odkryto gwiazdę tak ubogą w żelazo i tak osobliwą pod względem składu, że badacze uznali ją za najczystszy dotąd przykład gwiazdy drugiej generacji znalezionej w tak pierwotnym środowisku. Zespół kierowany przez Anirudha Chitiego ze Stanford University badał skład chemiczny gwiazd w słabej galaktyce karłowatej Pictor II, żeby znaleźć obiekty zachowujące ślad...

Nad zachodnimi Niemcami ludzie najpierw zobaczyli oślepiająco jasną kulę na wieczornym niebie, a chwilę później usłyszeli huk. W kilku miejscach spadły odłamki, uszkadzając dachy domów. Za tym widowiskiem nie stało jednak nic nadprzyrodzonego, tylko całkiem zwyczajny z punktu widzenia kosmosu kamień. To był zwykły marcowy wieczór w zachodnich landach Niemiec, kiedy około 18:50 niebo nagle...