Astronomia

Wokół gwiazd podobnych do Słońca sub-Neptuny są wszędzie. Wokół karłów M praktycznie nie istnieją. Astronomowie nie wiedzą do końca dlaczego. Nasz Układ Słoneczny ma planety skaliste (Merkury, Wenus, Ziemia, Mars) i gazowe olbrzymy (Jowisz, Saturn, Uran, Neptun). Odkąd w 2009 r. teleskop kosmiczny Kepler zaczął masowo wykrywać egzoplanety, to okazało się, że galaktyka jest zdominowana...

Zapomnijcie o nudnych statystykach dotyczących masy i orbity. Astronomowie właśnie dobrali się do tego, co najważniejsze: do składu powierzchni planet w naszym bezpośrednim sąsiedztwie. Wiemy już nie tylko, że tam są, ale też z czego są zbudowane. 48 lat świetlnych od Ziemi krąży planeta, której nikt nigdy nie zobaczy gołym okiem, ale której powierzchnię naukowcy...

Myśleliście, że układy planetarne to oazy spokoju? Nic z tych rzeczy. Najnowsze badania pokazują, że potężne planety krążące blisko gwiazd wyrzucają słabszych sąsiadów w mrok wiecznej nocy grawitacyjnymi kopnięciami. Planety swobodne nie krążą wokół żadnej gwiazdy. Dryfują przez Galaktykę jak ciemne światy bez własnego słońca, niewidoczne dla klasycznych metod łowienia egzoplanet. Nie przechodzą regularnie przed...

Przednami jedno z najciekawszych zjawisk astronomicznych maja. Eta Akwarydy lada moment osiągną swoje coroczne maksimum. W tym roku warunki do obserwacji w Polsce będą dość wymagające, a wszystko przez nasz własny Księżyc. Deszcze meteorów to efekt uboczny przedzierania się Ziemi przez smugi pyłu i lodu, pozostawione na orbitach przez wędrujące komety lub planetoidy. Te mikroskopijne...

Zapomnijcie o patrzeniu w przeszłość przez soczewkę, czas na renderowanie przyszłości. Stworzenie potężnych wirtualnych wszechświatów to jedyny sposób, by nadążyć za takimi projektami jak teleskop Euclid czy obserwatorium Very Rubin. Międzynarodowy zespół astrofizyków właśnie otworzył drzwi do jednego z największych zbiorów danych w historii nauki. Ponad 2,5 petabajta symulacji kosmologicznych jest od dziś dostępna za...

Już za kilka dni rozpocznie się maj, który w tym roku zaserwuje miłośnikom astronomii i nocnych obserwacji niezwykłą gratkę. Zamiast jednej, standardowej pełni, na wiosennym niebie zobaczymy aż dwie. Ten rzadki fenomen zwieńczy tak zwany Niebieski Księżyc. Koniecznie popatrzcie w górę, bo następna taka okazja będzie dopiero za kilka lat. Pierwszy akt tego astronomicznego widowiska...

Przed nami prawdziwa astronomiczna uczta. Musieliśmy na nią czekać ponad ćwierć wieku, więc postarajcie się maksymalnie wykorzystać tę szansę. Już teraz zarezerwujcie sobie czas na niesamowite zaćmienie Słońca nad Polską i zaznaczcie tę datę czerwonym flamastrem w swoim kalendarzu. Choć nie będzie to całkowite zaćmienie Słońca, to będzie miało miejsce w Polsce dopiero 7 października...

Ta historia to wspaniała opowieść o ludzkiej determinacji, potędze nauki, pasji i fascynacji kosmosem. A wszystko to rozegrało się na Polskim niebie i polu pod Łodzią. Oto historia meteorytu, który przez miliardy lat krążył przez kosmiczną pustkę, by spaść w naszym kraju. Wieczorem 17 kwietnia 2026 r. niebo nad zachodnią i centralną Polską rozbłysło niezwykłym...

Wystarczy dziś w nocy spojrzeć w górę, by stać się świadkiem niesamowitego kosmicznego spektaklu. Z wtorku na środę, z 21 na 22 kwietnia, czeka nas maksimum roju Lirydów. W tym roku natura gra z nami w jednej drużynie. Księżyc schowa się za horyzontem dość wcześnie, dając nam perfekcyjnie czarne tło do podziwiania "spadających gwiazd" i...

Cztery gwiazdy, polarny dysk i ślad pułapki pyłowej. HD 98800B wygląda jak istny chaos, ale może ujawniać, jak naprawdę rodzą się planety. Układ HD 98800B składa się z czterech młodych, powiązanych grawitacyjnie gwiazd oraz gazowego dysku krążącego wokół jednej z wewnętrznych par. System charakteryzuje się bardzo nietypową geometrią, która przez długi czas stanowiła anomalię w...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...

Dzięki sieci radioteleskopów obejmującej dystanse porównywalne z rozmiarem Ziemi naukowcy po raz pierwszy oszacowali chwilową moc dżetów z Cygnusa X-1. Cygnus X-1, jeden z najbardziej znanych układów z czarną dziurą, znów dostarczył astrofizyce bardzo twardych danych. Międzynarodowy zespół kierowany z Curtin University zmierzył moc i prędkość jego dżetów, czyli strumieni materii wyrzucanych z okolic czarnej...

Przez dekady pierwsze gwiazdy we Wszechświecie istniały głównie w symulacjach, równaniach i rekonstrukcjach. Teraz astronomowie mają to, co może być najmocniejszym jak dotąd śladem ich istnienia. Dwa nowe preprinty oparte na obserwacjach z teleskopu Jamesa Webba opisują niewielki obiekt nazwany Hebe, znajdujący się tuż obok galaktyki GN-z11, z epoki zaledwie około 430 mln lat po...

Sama obecność planety w strefie życia nie wystarczy. Bez odpowiedniej ilości wody może ona szybko zamienić się w piekło. W astronomii do tej pory trzymaliśmy się dość prostej zasady: jeśli planeta krąży w tzw. strefie życia, to ma szansę na oceany, łagodny klimat, a może i na znalezienie samego życia. Najnowsze badania dowodzą jednak, że...

Najnowsze badania komety 3I/Atlas ujawniają fascynujący proces. Ten kosmiczny wędrowiec dosłownie zmienia się na naszych oczach, zdradzając sekrety narodzin obcych światów. Astronomowie mają niezwykle rzadko okazję zajrzeć w przeszłość innych układów planetarnych. Kometa 3I/Atlas to dopiero trzeci zarejestrowany obiekt, który narodził się przy innej gwieździe, a teraz z ogromną prędkością przecina nasz Układ Słoneczny. Taka...

Wenus znów zaskakuje. To, co przez dekady traktowano jak tło atmosferyczne, może być jednym z najważniejszych składników klimatu tej planety. Wenus ma w swojej atmosferze warstwę, która pasuje bardziej do kryminału, niż do podręcznika planetologii. Chodzi o tzw. dolną mgiełkę, czyli warstwę drobnych, stałych cząstek zawieszonych między powierzchnią planety a główną warstwą chmur. Sondy opadające...

To nie po prostu bardzo stara gwiazda. Jej skład może mówić o tym, jak rodziły się pierwsze małomasywne gwiazdy po narodzinach Wszechświata. Grupa studentów z Uniwersytetu w Chicago pracując na danych z przeglądu Sloan Digital Sky Survey namierzyła gwiazdę tak ubogą w cięższe pierwiastki, że astronomowie uznali ją za najbardziej pierwotną z dotąd poznanych. Wszystko...

Pulsary są kosmicznymi zegarami - ten jeden tyka w sposób, którego teoria nie umie dobrze wyjaśnić. Pulsary milisekundowe uchodzą za jedne z najdokładniejszych zegarów we Wszechświecie. Właśnie dlatego odkrycie PSR J0435+3233 jest tak niewiarygodne. Ten obiekt zachowuje się tak, jakby ktoś majstrował w jego ustawieniach. Nowa praca w Nature Astronomy opisuje pulsar o wyjątkowo dużym...

Naukowcy połączyli średniowieczne japońskie zapiski z pomiarami w drzewach i odkryli dawny, groźny epizod pogody kosmicznej. Piękna czerwona zorza to na Ziemi widok efektowny, czasem wręcz romantyczny. Ale ta sama aktywność Słońca, która maluje niebo nad biegunami, poza ochroną ziemskiego pola magnetycznego może zamienić się w śmiertelne zagrożenie. Zespół z Okinawa Institute of Science and...

W samym sercu jednego z najważniejszych procesów zachodzących na Słońcu dzieje się coś, czego modele nie przewidywały. Protony i ciężkie jony nie reagują na rekoneksję magnetyczną tak samo, choć dotąd często zakładano, że oba typy cząstek powinny być przyspieszane w podobny sposób. To niezwykle istotne, bo właśnie rekoneksja magnetyczna należy do zjawisk napędzających wiatr słoneczny...