Astronomia

Kilka lat temu astronomowie odkryli tajemniczy sygnał pochodzący z odległej części Drogi Mlecznej. Było to coś czego nigdy wcześniej nie widziano, a źródlo jego pochodzenia pozostawało nieznane. Teraz udało się wreszcie wyjaśnić tę zagadkę. Przez lata wyglądało to jak jeden z tych kosmicznych przypadków, które bardziej mnożą pytania, niż dają odpowiedzi. Radioteleskopy wykrywały krótkie, powtarzające...

Okazuje się, że supernowa sprzed tysięcy lat nadal wpływa na otoczenie wokół. LHAASO pokazało, że jej fala uderzeniowa może rozpędzać protony do ogromnych energii. Gwiazda eksplodowała tysiące lat temu, ale śmierć wcale nie zakończyła jej pracy. Pozostałość po supernowej IC 443, znanej jako Mgławica Meduza, nadal działa jak potężny naturalny akcelerator cząstek. Obserwatorium LHAASO wykryło...

Oto historia jak z kryminału. Młode gwiazdy pożerają własne planety, ale zostawiają po sobie ślad, który astronomowie potrafią odczytać miliony lat później. Astronomowie znaleźli jeden z najsilniejszych jak dotąd dowodów na to, że gwiazdy mogą pożerać własne planety. Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, potwierdza wieloletnie podejrzenia, że młode gwiazdy...

TESS wykrył rzadki układ potrójny TIC 295741342, w którym trzy gwiazdy ustawiają się tak, że zasłaniają się nawzajem. To prawdziwy ewenement. Kosmiczny teleskop TESS został wysłany przede wszystkim po to, by szukać planet przechodzących przed tarczami gwiazd. Tym razem trafił jednak na coś zupełnie z innej bajki, a mianowicie na układ trzech gwiazd, które z...

Astronomowie wreszcie rozszyfrowali tajemniczy sygnał z kosmosu. Za zagadkowe impulsy może odpowiadać gwiazda zombie, która pożera swojego sąsiada. Astronomowie od kilku lat rejestrują z kosmosu sygnały, których pochodzenie pozostawało bardzo zagadkowe. Powtarzają się znacznie rzadziej niż impulsy typowych pulsarów, a jednocześnie wykazują regularność trudną do wyjaśnienia przypadkowymi procesami. Teraz jeden z takich obiektów został dokładnie...

Astronomowie znaleźli 77 ukrytych kwazarów zasłoniętych pyłem. Astronomowie znaleźli właśnie aż 77 ukrytych kwazarów, które mogą pokazywać jeden z najkrótszych i najbardziej gwałtownych etapów życia galaktyk. To moment, w którym supermasywna czarna dziura rośnie wyjątkowo szybko, ale jednocześnie zaczyna wypychać z otoczenia pył i gaz. Właśnie ten pył, zamiast tylko przeszkadzać w obserwacjach, stał się...

Kosmos nie ma już przed nami tajemnic? Astronomowie po raz pierwszy odczytali czystą atmosferę gorącego Jowisza, pokazując tym samym niewyobrażalnie precyzyjne dane. Na odległej egzoplanecie WASP-94A b poranek zaczyna się pod grubą warstwą mineralnych chmur, a wieczorem niebo robi się niemal czyste. To wynik obserwacji z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Astronomowie po raz pierwszy tak...

W naszej kosmicznej okolicy znajduje się całkiem nowa superziemia. Może i nie widać jej bezpośrednio, ale zdradziła ją delikatna zmiana ruchu gwiazdy. Ross 318 b nie została sfotografowana jako osobny punkt obok swojej gwiazdy. Tak małych planet przy innych gwiazdach zwykle nie widzimy bezpośrednio, bo giną one po prostu w blasku macierzystego słońca. Tu zastosowano...

Nowy detektor gamma na ISS ma wspierać astronomię wieloaspektową. Będzie szukał elektromagnetycznych śladów zderzeń ekstremalnych obiektów, ale wspomoże także wojsko. Na Międzynarodową Stację Kosmiczną trafił właśnie instrument, który ma łapać jedne z najbardziej gwałtownych sygnałów we Wszechświecie. Glowbug-2, detektor promieniowania gamma zbudowany przez amerykańskie Naval Research Laboratory, będzie szukał krótkich błysków gamma powstających m.in. przy...

Europa miała wyrzucać wodę z ukrytego oceanu prosto w kosmos. Dane z Hubble'a pokazują, że wcześniejsze tropy mogły po prostu być zwykłym szumem. Europa od lat rozpalała wyobraźnię planetologów. Trudno się temu dziwić. Jeden z księżyców Jowisza, pod lodową skorupą ocean, a z niego jak sugerowały dane w kosmos tryskają pióropusze pary wodnej. Kusząca wizja,...

Juice i Europa Clipper jednocześnie obserwowały 3I/ATLAS z dwóch stron. To pierwszy taki widok komy międzygwiezdnej komety. Kometa 3I/ATLAS przemknęła przez Układ Słoneczny tylko raz. Zostawiła jednak po sobie prezent, jakiego nie da się zaplanować nawet przy najbardziej skrupulatnym budżecie. Dwie sondy (Juice i Europa Clipper) obserwowały ją jednocześnie z dwóch różnych stron, każda patrzyła...

Przez setki lat wyglądało to jak osobliwy zapis w starym dzienniku. Japoński poeta i dworzanin Fujiwara no Teika opisał przerażające czerwone światła widoczne na północnym niebie. Dla ludzi żyjących w średniowieczu musiał to być widok niepokojący, niebo wyglądało tak, jakby daleko na horyzoncie płonęły góry. Dziś naukowcy czytają takie relacje zupełnie inaczej. Nie jako literacką...

Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia. Najnowsze odkrycia pokazują, że potężne turbulencje dosłownie zniekształcają gwiazdy. To zjawisko tak naprawdę całkowicie zmienia nasze postrzeganie kosmosu. Przestrzeń między gwiazdami nie jest pustką. To ośrodek międzygwiezdny, czyli rozrzedzona mieszanina gazu i pyłu, w której część materii jest zjonizowana, czyli rozbita na jony i swobodne elektrony. W radiu ta plazma...

NASA udostępniła najpełniejszą mozaikę nieba z TESS. Widać na niej 679 potwierdzonych egzoplanet i 5165 kandydatów oczekujących na weryfikację. NASA opublikowała najbardziej kompletną jak dotąd mozaikę całego nieba stworzoną przez teleskop TESS. Na jednym obrazie widać niemal 6000 zaznaczonych punktów: 679 potwierdzonych egzoplanet i 5165 kandydatów, czyli sygnałów, które wyglądają jak planety, ale nadal wymagają...

Wenus od lat udawała planetę zasłoniętą szczelną, żółtawą zasłoną, przez którą trudno zajrzeć głębiej. Teraz udało się wyjaśnić jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk w jej atmosferze. Wenus bywa nazywana bliźniaczką Ziemi, ale to jedno z najbardziej zdradliwych porównań w astronomii. Obie planety mają podobne rozmiary i masę, lecz ich warunki są skrajnie różne. Na powierzchni...

Najcięższe czarne dziury wykrywane dziś przez obserwatoria fal grawitacyjnych najpewniej nie powstały w prosty sposób, po śmierci pojedynczej gwiazdy. Nowe badanie sugeruje coś znacznie ciekawszego. Te obiekty są kosmicznymi składakami, które rosły etapami, po kolejnych zderzeniach w zatłoczonych gromadach gwiazd. To ważna zmiana w myśleniu o czarnych dziurach. Przez lata wyobrażaliśmy sobie, że wiele z...

Nie trzeba mieć teleskopu, doktoratu ani pracy w obserwatorium. Wystarczy komputer, internet i trochę cierpliwości. ESA udostępniła projekt, w którym zwykli internauci mogą pomagać w szukaniu jednych z najcenniejszych kosmicznych zjawisk. Kosmiczny teleskop Euclid został zbudowany do jednego z najbardziej ambitnych zadań współczesnej astronomii: ma pomóc zrozumieć, jak zbudowany jest Wszechświat, jak rozszerzał się przez...

Wokół gwiazd podobnych do Słońca sub-Neptuny są wszędzie. Wokół karłów M praktycznie nie istnieją. Astronomowie nie wiedzą do końca dlaczego. Nasz Układ Słoneczny ma planety skaliste (Merkury, Wenus, Ziemia, Mars) i gazowe olbrzymy (Jowisz, Saturn, Uran, Neptun). Odkąd w 2009 r. teleskop kosmiczny Kepler zaczął masowo wykrywać egzoplanety, to okazało się, że galaktyka jest zdominowana...

Zapomnijcie o nudnych statystykach dotyczących masy i orbity. Astronomowie właśnie dobrali się do tego, co najważniejsze: do składu powierzchni planet w naszym bezpośrednim sąsiedztwie. Wiemy już nie tylko, że tam są, ale też z czego są zbudowane. 48 lat świetlnych od Ziemi krąży planeta, której nikt nigdy nie zobaczy gołym okiem, ale której powierzchnię naukowcy...

Myśleliście, że układy planetarne to oazy spokoju? Nic z tych rzeczy. Najnowsze badania pokazują, że potężne planety krążące blisko gwiazd wyrzucają słabszych sąsiadów w mrok wiecznej nocy grawitacyjnymi kopnięciami. Planety swobodne nie krążą wokół żadnej gwiazdy. Dryfują przez Galaktykę jak ciemne światy bez własnego słońca, niewidoczne dla klasycznych metod łowienia egzoplanet. Nie przechodzą regularnie przed...