Astronomia

Sierpień 2026 r. będzie bez wątpienia najciekawszym miesiącem w tym roku, jeśli chodzi o obserwację nieba. Natura przygotowała dla nas aż trzy wspaniałe widowiska - zaćmienie Słońca, zaćmienie Księżyca i deszcz Perseidów. Wszystkie te zjawiska będą doskonale widoczne z Polski. Oto, kiedy i o której godzinie będzie można je zobaczyć. Zaćmienie Słońca zobaczymy 12 sierpnia...

Planetoida Nysa może składać się z trzech połączonych brył. Astronomowie znaleźli też krążący wokół niej mały księżyc. Nysa przez blisko 170 lat figurowała w katalogach kosmicznych jako jedna duża planetoida. Jej nietypowy blask i wydłużony kształt od dawna sugerowały jednak, że coś się tutaj nie zgadza. Najnowsze zdjęcia pokazują obiekt z dwoma głębokimi przewężeniami, jakby...

Astronomowie w końcu mają niezbite dowody na to, że Betelgeza, jedna z najsłynniejszych gwiazd nocnego nieba, nie jest sama. Korzystając z Bardzo Dużego Teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego (VLT), zespół kierowany przez francuskiego badacza Miguela Montargèsa uzyskał najwyraźniejszy w historii obraz tego, co prawdopodobnie jest Betelgezą B, gwiazdą krążącą wokół Betelgezy. To zwieńczenie stuletnich poszukiwań. Wykazaliśmy,...

Okazuje się, że ten kosmiczny wybuch w galaktyce karłowatej może być śladem gwiazdy rozerwanej przez czarną dziurę pośredniej masy. Szybko pojaśniał w świetle widzialnym, a potem wrócił z ogromną mocą w radiu. AT2019ijn został zauważony 31 maja 2019 r. w centrum galaktyki karłowatej. W astronomii miejsce wybuchu często mówi prawie tyle samo, co sam wybuch....

Zimne chmury, ciepłe otoczenie i niestabilne warstwy pomiędzy nimi. Tak wygląda pierwsza mapa kosmicznej pogody. Przestrzeń między Słońcem a sąsiednimi gwiazdami nie jest pusta i spokojna. Wypełnia ją gaz, który chłodzi się, nagrzewa, zagęszcza i ponownie rozprasza. Astronomowie po raz pierwszy rozrysowali ten układ w trzech wymiarach. Okazało się, że najbliższa część Drogi Mlecznej przypomina...

Nie każde naukowe odkrycie rodzi się podczas kosztownej misji kosmicznej czy dzięki nowoczesnemu teleskopowi. Czasami wystarczy wrócić do danych, które przez lata leżały zapomniane w archiwum. Tak właśnie stało się z obserwacjami Wenus wykonanymi jeszcze w 2010 r. na Wyspach Kanaryjskich. Międzynarodowy zespół badaczy ponownie przeanalizował materiał i natrafił na coś, czego wcześniej nikt nie...

Io wyrzuca materię, Jowisz robi z niej plazmowy pierścień. Okazuje się, że da się przewidzieć jego zmiany. Io, najbardziej wulkaniczny księżyc Jowisza, nie musi efektownie wybuchać, żeby zatrząść całym otoczeniem Jowisza. Wystarczy, że jego wulkany wyrzucą więcej materii, a ta zacznie stopniowo zasilać jowiszowy obieg plazmy, w którym cząstki są przechwytywane przez pole magnetyczne i...

Końcówka sierpnia przyniesie widowisko, którego miłośnicy nocnego nieba nie powinni przegapić. Nad Polską będzie można obserwować bardzo głębokie częściowe zaćmienie Księżyca. Choć nasz naturalny satelita nie zanurzy się całkowicie w cieniu Ziemi, aż 96 proc. jego tarczy znajdzie się w cieniu właściwym, przez co Księżyc przybierze charakterystyczny czerwonawy odcień. Uwaga miłośnicy astronomii, gwiazd i nocnego...

Próbki z niewidocznej strony Księżyca pokazały, że magnetosfera Ziemi działa jak naturalny regulator wiatru słonecznego. Księżyc przez miliardy lat był bombardowany przez wiatr słoneczny, ale nie wszędzie w taki sam sposób. Ten nieustanny strumień naładowanych cząstek, wyrzucanych przez Słońce działa trochę jak kosmiczny papier ścierny – powoli, lecz skutecznie zmienia powierzchnię naszego naturalnego satelity. Przez...

Dysk Drogi Mlecznej mógł zmienić orientację o ponad 90 stopni. Śladem dawnej katastrofy jest niezwykle powolny ruch gwiazd w halo. Droga Mleczna nie zawsze leżała w kosmosie tak jak dzisiaj. Około 10 mld lat temu młoda galaktyka dostała potężne uderzenie niemal na wprost, po którym jej dysk mógł zmienić orientację o ponad 90 stopni. Nie...

Zabójca dinozaurów był prawdopodobnie rzadkim chondrytem CO. Naukowcy rozpoznali go po izotopach niklu ukrytych w cienkiej warstwie gliny. Planetoida, która 66 mln lat temu zakończyła panowanie dinozaurów, praktycznie zniknęła podczas zderzenia. Wyparowała, wymieszała się z ziemskimi skałami i rozsiała po całej planecie jako cienka warstwa pyłu. Naukowcy znaleźli jednak jej chemiczny odcisk palca. Wszystko wskazuje...

Łazik pobrał próbki ze skał starszych od krateru Jezero. Ich dokładne datowanie może ujawnić tempo dawnych uderzeń. Perseverance wjechał na skały starsze od krateru Jezero i znalazł w nich zapis okresu, gdy Mars był regularnie bombardowany przez planetoidy. To nie jest pojedynczy ślad po jednej katastrofie, lecz coś w rodzaju geologicznego archiwum, w którym każda...

Astronomowie przeszukali archiwalne dane ALMA w poszukiwaniu wąskich sygnałów technologicznych. Obcych może i nie znaleźli, ale otworzyli nowe pasmo. Od dziesięcioleci nastawiamy kosmiczne radio na częstotliwości, które sami uznaliśmy za najbardziej oczywiste. Liczyliśmy, że obca cywilizacja również wybierze pasmo leżące pomiędzy sygnałami wodoru i hydroksylu. Największy problem jednak jest w tym, że nie mamy żadnego...

W układzie oddalonym od Ziemi naukowcy odkryli obiekt, który nie pasuje do żadnej znanej kategorii. Jest wystarczająco masywny, by uznać go za planetę, ale nie krąży wokół gwiazdy. Zamiast tego orbituje wokół brązowego karła. Jeśli kolejne obserwacje potwierdzą wyniki, będzie to pierwszy wykryty egzoksiężyc poza Układem Słonecznym. Astronomowie od lat odkrywają kolejne egzoplanety, czyli planety...

Tajemnicze, niezwykle szybkie pociski, skupiska gazu bogatego w tlen, poruszające się z prędkością nawet 32 mln km/h, zostały odkryte podczas najrzadszej eksplozji gwiazdy w naszej galaktyce. Z układu V445 Puppis, jedynej potwierdzonej w Drodze Mlecznej helowej nowej, wyrzucane są niewielkie skupiska gazu przypominające kosmiczne pociski. Poruszają się z ogromną prędkością ponad 32 mln km/h. Problem...

Na Plutonie odkryto 6 ogromnych osuwisk. Masy lodu spadały z wysokości ponad 2 km i przesuwały się nawet o 14,5 km. Ściana krateru najpierw cicho pracuje, jakby coś w niej powoli ustępowało. Pojawiają się pęknięcia, które z każdą chwilą rozchodzą się coraz dalej, aż w końcu cały fragment zbocza traci stabilność. W jednej chwili setki...

Chmury z odparowanych skał działają jak izolacja. Pod nimi powierzchnia subneptuna może zamienić się w ocean płynnej magmy. Chmury na odległych planetach nie tylko zasłaniają teleskopom widok. Nowe modele pokazują, że mogą działać jak potężna warstwa izolacji, podnosząc temperaturę przy skalistym wnętrzu nawet o 1400-2600 st. C. W efekcie skała topnieje, powstaje ocean magmy, a...

Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 roku będzie nie tylko ciekawostką astronomiczną, ale także turystycznym hitem. Liczby nie kłamią. Polacy dosłownie rzucili się na bilety lotnicze do Hiszpanii i Islandii, by na własne oczy podziwiać ten spektakl w pełnej jego krasie. Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 r. zbliża się wielkimi krokami. Tego dnia nasza gwiazda zostanie...

Na młodą Ziemię mogło spaść nawet 50 mln ton kosmicznego cukru. Nowe odkrycie pokazuje, skąd mogły pochodzić składniki pierwszego RNA. Astronomowie po raz pierwszy bezpośrednio wykryli cukier w przestrzeni międzygwiazdowej. Erytruloza powstała w zimnym obłoku gazu i pyłu, ale podobne cząsteczki mogły zostać zamknięte w planetoidach, a następnie dostarczone na młodą Ziemię. Według ostrożnych szacunków...

Obiekt 1998 SH2 przez 27 lat uchodził za planetoidą. Zdradziła go jednak zmiana trajektorii, a głębokie zdjęcia ujawniły słaby ogon. Przez 27 lat wyglądała jak zwykła, ciemna planetoida – jeden z wielu niepozornych punktów krążących wokół Słońca. Nie miała jasnej otoczki ani efektownego ogona, które zdradziłyby jej prawdziwą naturę, więc astronomowie byli przekonani, że dobrze...