Maszyna skraca setki lat do sekund. "Przesunęli granice fizyki"
Chiny właśnie oddały do użytku maszynę do hipergrawitacji, zdolnej do generowania sił niemal dwa tysiące razy potężniejszych niż te, które trzymają nas na powierzchni Ziemi.
CHIEF1900, bo tak nazywa się ten technologiczny kolos, to nie tylko pokaz możliwości inżynieryjnych Państwa Środka, ale przede wszystkim narzędzie, które pozwala dosłownie ściskać czas i przestrzeń, by zajrzeć w przyszłość konstrukcji, które budujemy.
Instalacja powstała w Centrifugal Hypergravity and Interdisciplinary Experiment Facility (CHIEF - zakład hipergrawitacji odśrodkowej i eksperymentów interdyscyplinarnych) na Uniwersytecie Zhejiang we wschodnich Chinach. Wizualnie maszyna przypomina futurystyczne wirówki, w których trenują piloci myśliwców czy astronauci, jednak skala jej działania jest o rzędy wielkości większa.
CHIEF1900 nie służy do sprawdzania wytrzymałości ludzkiego błędnika, lecz do testowania granic fizyki materiałów, komórek, a nawet całych ekosystemów. Maszyna oficjalnie zdetronizowała swojego poprzednika, model CHIEF1300, który cieszył się tytułem rekordzisty zaledwie przez cztery miesiące. To tempo rozwoju pokazuje, jak wielką wagę Pekin przywiązuje do dominacji w dziedzinie ekstremalnych eksperymentów fizycznych.
Aby zrozumieć potęgę tego urządzenia, warto spojrzeć na liczby. Dotychczasowym liderem była wirówka należąca do Korpusu Inżynieryjnego Armii USA w Vicksburgu, zdolna do wygenerowania siły 1200 g. Chiński CHIEF1900 osiąga oszałamiające 1900 g.
Najpotężniejsza wirówka świata
Zastosowanie tak ogromnych sił grawitacyjnych pozwala naukowcom na dokonywanie rzeczy, które normalnie zajęłyby setki, a nawet tysiące lat. Dzięki hipergrawitacji możliwe jest "skalowanie" rzeczywistości.
Wyobraźmy sobie zaporę wodną o wysokości 300 m. Zamiast budować pełnowymiarowy model do testów, naukowcy mogą umieścić w wirówce trzymetrową miniaturę i poddać ją przeciążeniu 100 G. W takich warunkach model zachowuje się dokładnie tak, jak gigantyczna konstrukcja w warunkach ziemskich. To pozwala na błyskawiczną analizę stabilności tamy czy odporności na trzęsienia ziemi bez ryzyka katastrofy w realnym świecie.
Potencjał CHIEF1900 wykracza jednak daleko poza inżynierię lądową. Maszyna pozwala badać, jak zanieczyszczenia przesiąkają przez glebę na przestrzeni tysiącleci. Proces ten w wirówce można zaobserwować w ułamku tego czasu. Naukowcy planują również wykorzystać ją do analizy częstotliwości rezonansowych torowisk dla kolei dużych prędkości czy badania procesów zachodzących wewnątrz komórek pod wpływem ekstremalnego stresu grawitacyjnego.
Jak zauważa profesor Chen Yunmin, główny naukowiec projektu, celem jest stworzenie środowiska eksperymentalnego, które obejmuje skalę od atomowej po kilometrową, pozwalając odkrywać zupełnie nowe zjawiska fizyczne.
Więcej na Spider's Web:
Walka z temperaturą i próżnią
Zbudowanie maszyny zdolnej do wytrzymania tak ogromnych przeciążeń było gigantycznym wyzwaniem technologicznym. Głównym wrogiem inżynierów stało się ciepło. Przy tak gigantycznych prędkościach obrotowych, tarcie powietrza generuje ogromne ilości energii termicznej, która mogłaby doprowadzić do stopienia kluczowych komponentów lub uszkodzenia badanego ładunku.
Aby temu zapobiec, chińscy konstruktorzy opracowali unikalny, oparty na próżni system kontroli temperatury. System ten wykorzystuje zaawansowane chłodziwa oraz wymuszoną wentylację, co pozwala utrzymać optymalne warunki wewnątrz komory testowej nawet podczas najbardziej ekstremalnych prób.
Dzięki temu naukowcy mogą prowadzić badania w stabilnym środowisku, niezależnie od tego, czy symulują procesy trwające milisekundy, czy takie, które w naturze zajęłyby dziesiątki tysięcy lat.
CHIEF1900 to nie tylko rekordzista mocy, ale przede wszystkim precyzyjne narzędzie, które może zmienić nasze rozumienie tego, jak materia zachowuje się w warunkach granicznych, budując fundamenty pod bezpieczniejszą infrastrukturę przyszłości.
Chiny nie ograniczają się jedynie do eksperymentów z grawitacją. Państwo Środka realizuje obecnie strategię naukowego blitzkriegu, pompując w badania i rozwój miliardy dolarów. Tylko w 2025 roku budżet na naukę wzrósł tam o kolejne 10 proc., osiągając poziom blisko 210 mld zł.
Efektem tych inwestycji są gigantyczne instalacje, które często nie mają odpowiedników w żadnym innym zakątku globu.
JUNO: Gigantyczna szklana perła 700 metrów pod ziemią
Jednym z najbardziej spektakularnych projektów, który oficjalnie rozpoczął pracę pod koniec sierpnia 2025 r., jest JUNO (Jiangmen Underground Neutrino Observatory). To gigantyczny detektor neutrin ukryty 700 m pod powierzchnią ziemi w południowych Chinach.
Serce tego laboratorium stanowi akrylowa sferyczna konstrukcja o średnicy 35 m. To największy tego typu obiekt na świecie. Wypełniony jest on 20 tys. t specjalnego płynu, który pozwala wyłapać nieuchwytne cząstki nazywane neutrinami, emitowane przez pobliskie elektrownie jądrowe.
Projekt JUNO to dla fizyków prawdziwy Święty Graal. Pozwala on badać tzw. hierarchię masy neutrin, co jest kluczowe dla zrozumienia, dlaczego wszechświat w ogóle istnieje i jak ewoluował tuż po Wielkim Wybuchu.
Choć w budowie biorą udział naukowcy z 17 krajów, to Chiny są liderem tego wartego blisko 380 mln dolarów przedsięwzięcia. Pierwsze dane spływające z detektora na początku 2026 r. potwierdzają, że precyzja urządzenia przekracza pierwotne założenia, co daje Chinom ogromną przewagę nad podobnymi, wciąż powstającymi projektami w USA i Japonii.
EAST i HL-3: Sztuczne Słońce, które zaczyna parzyć
Kolejnym obszarem chińskiej dominacji jest fuzja termojądrowa, czyli technologia sztucznego słońca. Reaktory EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak) oraz nowszy HL-3 regularnie biją rekordy stabilności plazmy.
Na początku 2025 r. reaktor EAST ustanowił przełomowy wynik, utrzymując plazmę o temperaturze 100 mln stopni Celsjusza przez aż 1066 sekund. To niemal 18 minut nieprzerwanej pracy w warunkach ekstremalnych. Dla porównania, wcześniejsze rekordy światowe oscylowały w granicach kilku minut.
Celem tych badań jest stworzenie źródła niemal darmowej i całkowicie czystej energii. Chińczycy jako pierwsi udowodnili, że potrafią kontrolować tak gorącą materię przez czas wystarczający do rozważań o komercyjnym zastosowaniu.
Sukcesy EAST są fundamentem pod kolejny krok, budowę prototypowej elektrowni kontrolowanej syntezy termojądrowej CFETR, która ma zacząć oddawać energię do sieci w latach 30. XXI wieku.
Wielki Zderzacz Cząstek 2.0
Najbardziej ambitnym, ale i kontrowersyjnym projektem na chińskiej mapie drogowej jest CEPC (Circular Electron Positron Collider). Ma to być zderzacz cząstek o obwodzie aż 100 km. Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) pod Genewą ma 27 kim. Choć na początku 2026 r. pojawiły się informacje o przesunięciu priorytetów w najnowszym planie pięcioletnim ze względu na gigantyczne koszty, prace badawcze nad kluczowymi komponentami, takimi jak nadprzewodzące magnesy, trwają w najlepsze.
Chińscy naukowcy chcą stworzyć fabrykę bozonów Higgsa, która pozwoli na badanie cząstek elementarnych z dokładnością nieosiągalną dla europejskiego LHC. Być może Chiny wrócą do tego wielkiego projektu po 2030 r.
Jest tego więcej
Ustaw Spider’s Web jako preferowane medium w Google
