Matrioszki niosą śmierć. Rosja uzbraja kosmos
Rosja nie musi zestrzeliwać satelitów rakietą z ziemi, żeby zagrozić amerykańskim oczom na orbicie. Wystarczy obiekt, który wygląda jak satelita inspekcyjny, leci po podobnej orbicie, a w środku może skrywać kolejny, mniejszy pojazd. Tak działają rosyjskie matrioszki.
Przez dekady kosmos był dla wojska przede wszystkim miejscem obserwacji, łączności, nawigacji i wczesnego ostrzegania. Satelity widziały więcej, słyszały dalej i pozwalały armii działać szybciej, ale same pozostawały gdzieś poza bezpośrednim polem walki. Ten czas się jednak kończy.
Rosja, Chiny i USA od lat rozwijają zdolności określane jako środki służące do zakłócania, oślepiania, przejmowania, uszkadzania albo niszczenia systemów kosmicznych przeciwnika. Nie chodzi już tylko o rakietę wystrzeloną z ziemi. Groźniejsze mogą okazać się obiekty, które już są na orbicie i udają rutynowe satelity wojskowe.
Właśnie dlatego coraz głośniej mówi się o rosyjskich satelitach współorbitalnych. To nie są satelity, które lecą przypadkowo po podobnej trasie. Ich orbity są dobierane tak, by mogły znaleźć się w zasięgu szczególnie cennych amerykańskich satelitów rozpoznawczych. Nie muszą natychmiast atakować. Sam fakt, że mogą podejść bliżej, zmienia sytuację strategiczną.
Najbardziej obrazowa nazwa, która przylgnęła do tych systemów, to satelity matrioszki. Tak jak rosyjska zabawka skrywa w środku kolejną, mniejszą figurę, tak większy satelita może wypuścić mniejszy obiekt, a ten z kolei może prowadzić własne manewry albo uwolnić kolejny element.
Rosyjski cień za amerykańskimi oczami
W centrum całej sprawy znajduje się rosyjski program znany jako Nivellir. Publicznie wiadomo o nim niewiele, bo rosyjskie misje wojskowe nie są projektowane z myślą o przejrzystości. Da się jednak śledzić to, co najważniejsze: orbity, manewry, wypuszczanie obiektów i ich relację do amerykańskich satelitów.
Od kilku lat w ich przypadku powtarza się podobny wzorzec. Rosja wynosi na orbitę obiekt wojskowy, który trafia w płaszczyznę albo bardzo podobny rejon orbity amerykańskiego satelity rozpoznawczego. Potem satelita zaczyna zachowywać się jak inspektor: manewruje, zbliża się, czasem wypuszcza mniejszy obiekt. Formalnie to dla Rosji technologia inspekcyjna, ale tak naprawdę może to być potencjalna broń.
Lista szczególnie niepokojących przypadków jest już bardzo długa. Kosmos 2542 i Kosmos 2543 były łączone ze śledzeniem USA 245. Kosmos 2558 trafił na orbitę zbliżoną do USA 326. Kosmos 2576 został oceniony przez USA jako potencjalna broń przeciwko satelitom i znalazł się w tym samym pierścieniu orbitalnym co USA 314. Najnowszy głośny przypadek to Kosmos 2588, powiązany przez obserwatorów z orbitą USA 338.
To z całą pewnością nie wygląda jak seria przypadków. Starty orbitalne można planować bardzo precyzyjnie. Wybór czasu startu, miejsca i inklinacji decyduje o tym, w jakiej płaszczyźnie orbity znajdzie się satelita. Jeśli rosyjski obiekt trafia blisko płaszczyzny amerykańskiego satelity szpiegowskiego, a podobne sytuacje powtarzają się przez lata, analitycy mają powód, by traktować to jako działanie celowe.
Matrioszka nie musi uderzyć od razu
Największe zagrożenie takich satelitów polega tak naprawdę na niejednoznaczności. Satelita inspekcyjny może mieć legalne zastosowania. Można nim oglądać własne obiekty, sprawdzać stan techniczny satelitów, testować manewry zbliżeniowe albo technologie serwisowania na orbicie. Problem zaczyna się wtedy, gdy dokładnie te same zdolności pozwalają podejść do cudzej platformy i ją uszkodzić.
Operacje RPO, czyli rendezvous and proximity operations, są technicznie neutralne. To po prostu zbliżanie i działanie w pobliżu innego obiektu orbitalnego. Jednak w wojsku neutralnych narzędzi prawie nie ma. Ramię robotyczne, mały subsatelita, wyrzutnik, ładunek kinetyczny, zakłócacz, laser oślepiający sensor albo chmura drobnych elementów mogą zamienić inspektora w broń.
Rosyjskie matrioszki są szczególnie niepokojące, bo niektóre z nich już pokazały zdolność wypuszczania mniejszych obiektów. W 2017 r. Kosmos 2519 wypuścił Kosmos 2521, który z kolei uwolnił Kosmos 2523. W 2019 r. Kosmos 2542 wypuścił Kosmos 2543. W 2020 r. ten drugi obiekt uwolnił z dużą prędkością kolejny element, co USA uznały za test kosmicznej broni antysatelitarnej.
To nie był pokaz zniszczenia celu, bo nie powstała chmura odłamków jak po klasycznym teście kinetycznym. Jednak właśnie dlatego był to test bardzo istotny. Pokazał, że z satelity można uwolnić obiekt w sposób przypominający użycie pocisku albo kinetycznego efektora. W realnym konflikcie taki obiekt nie musiałby wysadzić satelity w spektakularnej eksplozji. Mógłby uszkodzić optykę, antenę, panel słoneczny, układ orientacji albo inny krytyczny element.
Dlaczego Rosja celuje akurat w satelity NRO?
Amerykańskie satelity rozpoznawcze są dla Rosji naturalnym celem, bo są jednymi z najważniejszych elementów przewagi informacyjnej USA. Narodowe Biuro Rozpoznania, czyli NRO, odpowiada za najtajniejsze satelity szpiegowskie Stanów Zjednoczonych. Ich dane trafiają do wywiadu, wojska i decydentów politycznych. Pomagają śledzić ruchy wojsk, instalacje rakietowe, okręty, lotniska, bazy, testy uzbrojenia i zmiany na terenie przeciwnika.
Jeżeli Rosja mogłaby w kryzysie oślepić albo zastraszyć takie satelity, to uderzyłaby w łańcuch rozpoznania, dowodzenia i planowania. Amerykańskie wojsko jest zbudowane na szybkim przepływie danych. Satelity dostarczają obraz, łączność, nawigację, synchronizację czasu, ostrzeganie przed startami rakiet i dane do precyzyjnego rażenia. Bez nich armia nadal działa, ale traci część przewagi.
Przeczytaj także:
Rosja od dawna wie, że nie musi dorównać USA we wszystkim. Może próbować atakować punkty, od których zależy amerykańska siła. Kosmos jest jednym z takich punktów. Jeśli przeciwnik wie, że USA polegają na satelitach, będzie szukał sposobu, by te satelity zakłócić, zagrozić im albo zniszczyć w pierwszych godzinach konfliktu.
