Góra lodowa zmienia się w gigantyczny basen. To może być jej koniec
Góra lodowa A23a zamieniła się w gigantyczny basen z roztopionej wody. Może rozpaść się niemal z dnia na dzień.
Na południowych krańcach oceanu jedna z największych gór lodowych świata zaczyna wyglądać jak gigantyczny, lodowy basen. Na płaskim jak stół szczycie A23a zebrało się jezioro roztopionej wody o powierzchni większej niż Gdańsk. Dla naukowców to nie tylko spektakularny widok z satelitów, ale przede wszystkim sygnał, że lodowy kolos może być bliski gwałtownego rozpadu.
Jak powstaje jezioro na szczycie góry lodowej?
Woda, która zamieniła A23a w lodowy basen woda roztopowa. Powstaje, gdy śnieg i lód na powierzchni góry zaczynają topnieć pod wpływem cieplejszego powietrza i promieniowania słonecznego.
Normalnie część tej wody może spływać po zboczach lub znajdować szczeliny, przez które przenika w głąb lodu. W przypadku A23a dzieje się jednak coś innego. Krawędzie góry, wystawione na uderzenia fal i topnienie, delikatnie się uginają i wybrzuszają, tworząc swoistą lodową obręcz. Na zdjęciach z orbity wygląda to tak, jakby ktoś wokół krawędzi postawił mur i zamknął wodę w środku.
Efekt przypomina wielki, dziecięcy basen: płaskie dno, podniesione brzegi i roztopiona woda uwięziona w środku. Tyle że ten basen ma około 800 km2 powierzchni, a jego objętość liczona jest w miliardach litrów. W niektórych miejscach woda przybiera intensywnie niebieską barwę, co sugeruje, że ma tam głębokość co najmniej kilku metrów.
Kiedy woda zaczyna rozrywać lód od środka
Taki widok dla glacjologów, czyli naukowców badających lód, to duży sygnał ostrzegawczy. Woda roztopowa na powierzchni lodu nie tylko jest skutkiem ocieplenia, ale także potrafi przyspieszyć rozpad samego lodowego bloku.
Dzieje się to przez proces nazywany hydrofracturingiem. Gdy na powierzchni tworzą się jeziora, woda zaczyna szukać drogi w dół: wykorzystuje drobne szczeliny, mikropęknięcia i spękania, które w każdym lodzie naturalnie istnieją. Woda wciska się w nie pod własnym ciężarem, rozszerza je, a następnie zamarza, rozpychając lód jeszcze bardziej.
Taki cykl topnienia i zamarzania może działać jak klin rozbijający górę lodową od środka. Wystarczy, że woda zacznie gwałtownie spływać z powierzchni do wnętrza, by w krótkim czasie doprowadzić do pęknięć, a w skrajnym przypadku do rozpadu całego bloku. Naukowcy nie wykluczają, że A23a może w pewnym momencie rozsypać się niemal z dnia na dzień na mniejsze fragmenty.
Stary lodowy kolos w coraz cieplejszym świecie
Gdy A23a oderwała się od Antarktydy w latach 80., była ponad 5 razy większa niż dziś i uchodziła za największą górę lodową na świecie. Przez wiele lat niemal się nie poruszała, zaklinowana przy dnie i trzymana przez lód wokół.
Jak czytamy na łamach NewScientist, zmiana nastąpiła dopiero wtedy, gdy warunki prądów i lodu wokół niej zaczęły się zmieniać, a sama góra stopniowo traciła masę. W końcu ruszyła na północ w stronę wód cieplejszych niż te, do których przyzwyczajony był lód, z którego powstała. W nowym środowisku proces topnienia przyspieszył. Z jednej strony od spodu, gdzie cieplejsza woda podmywa bryłę, z drugiej od góry, gdy wyższe temperatury powietrza i słońce zaczęły intensywniej działać na powierzchnię.
Przeczytaj także:
Dzisiejszy basen na szczycie A23a jest więc nie tylko ciekawym zjawiskiem geomorfologicznym. To także widoczny z kosmosu symbol tego, jak stare, antarktyczne bryły lodu reagują na ocieplający się ocean i atmosferę.
Gdy się już roztopi, to skutki mogą był opłakane
Tak duża bryła lodu działa jak pływająca zapora, która może wpływać na lokalne prądy morskie, warunki dla planktonu, a nawet trasy migracji zwierząt morskich. Gdy rozpadnie się na dziesiątki mniejszych kawałków, zmieni się sposób, w jaki lód miesza się z wodą, a stopniowe topnienie tych fragmentów będzie lokalnie schładzać powierzchnię oceanu. Los takiej góry nie jest zatem obojętny dla środowiska.
*Źródło zdjęcia wprowadzającego: Andrew Miller, Capture North Studios
Jest tego więcej
Ustaw Spider’s Web jako preferowane medium w Google
