Nawrocki chce referendum w sprawie klimatu. Może zapytajmy Polaków, czy Ziemia może krążyć wokół Słońca
Prezydent Nawrocki zaproponował referendum w sprawie polityki klimatycznej UE. Polacy mieliby zagłosować, czy zgadzają się z kierunkiem, w którym Europa zmierza w kwestii emisji, energetyki i transformacji. Co za absurd!
Równie dobrze moglibyśmy urządzić referendum w sprawie teorii grawitacji. Albo zapytać obywateli, czy zgadzają się, żeby Ziemia krążyła wokół Słońca.
Czytaj także:
Klimat stał się kwestią polityczną - to zdanie, które powinno nas zawstydzać jako gatunek. To jedna z największych intelektualnych katastrof naszych czasów.
Dane, które istnieją niezależnie od tego, jak głosujesz
Zacznijmy od faktów. Nie od opinii, nie od "narracji", nie od "jednej ze stron politycznego sporu". Od faktów.
Według NASA 2025 był 3. najcieplejszym rokiem w 146-letniej historii pomiarów - a 2023, 2024 i 2025 to 3 najcieplejsze lata w historii obserwacji, jeden po drugim. Globalna temperatura w 2025 r. była o 1,3 stopnia Celsjusza wyższa niż w erze przedprzemysłowej. Brzmi niepozornie? Jeden i trzy dziesiąte stopnia to różnica między - uwaga - epoką lodowcową a klimatem, który znamy. Skala jest astronomiczna!
Poziom wód oceanicznych osiągnął w 2025 r. rekordowe wartości, kontynuując wyraźne przyspieszenie obserwowane przez ostatnie 3 dekady. Skumulowana utrata lodu przez lodowce i pokrywę lodową Grenlandii osiągnęła nowy historyczny rekord. Stężenie dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu - wszystkie osiągnęły nienotowane wcześniej poziomy.
Czytaj także:
Te liczby nie pochodzą od żadnych lewicowych aktywistów-oszołomów. Pochodzą z NASA Goddard Institute for Space Studies. Z NOAA - Narodowej Agencji Oceanicznej i Atmosferycznej Stanów Zjednoczonych. Z Berkeley Earth. Z Copernicus Climate Change Service Unii Europejskiej. Z Brytyjskiego Met Office. Z Instytutu Hadleya. 5 niezależnych, renomowanych instytucji z różnych krajów, różnych metodologii, różnych systemów politycznych i wszystkie dochodzą do tych samych wniosków. To definicja konsensusu naukowego, a nie teza polityczna.
Myli się pogodę z klimatem. I to celowe
- Ale przecież zima była mroźna
- Ale w moim mieście lato było chłodniejsze niż rok temu
- Ale pamiętam, że dawniej też były gorące lata
To najstarsza i najskuteczniejsza technika dezinformacji klimatycznej. Mylenie pogody z klimatem
Pogoda to to, co jest za oknem dzisiaj. Klimat to średnia statystyczna tego, co dzieje się za oknem przez dekady i stulecia. Jeden mroźny tydzień w lutym nie obala globalnego ocieplenia dokładnie tak samo, jak jeden gorący dzień w maju nie udowadnia globalnego ocieplenia. Klimatolodzy mierzą trendy rozciągnięte na lata, dekady, tysiąclecia - nie kaprysy konkretnego sezonu.
Kiedy ktoś mówi "ale w tym roku były śnieżyce, więc globalne ocieplenie to mit" - to jest to dokładnie tak samo logiczne jak stwierdzenie "mój dziadek palił 20 papierosów dziennie i dożył 90 lat, więc papierosy nie powodują raka". Anegdota to nie dane. Pogoda to nie klimat.
Kto mówi, że to nieprawda - i dlaczego warto to sprawdzić
W Polsce i na świecie roi się od "ekspertów" klimatycznych. Dziennikarze, youtuberzy, politycy z przekonaniem wykładają tezy obalające dziesiątki lat badań naukowych najbardziej renomowanych instytucji badawczych. Kim są ci ludzie? Sprawdź. Dosłownie - sprawdź. Gdzie studiowali? Ile mają publikacji nt zmian klimatycznych w recenzowanych pismach naukowych? Jaki mają dorobek badawczy?
Po drugiej stronie stoją:
- profesor James Hansen z Columbia University - człowiek, który jako pierwszy w historii przed Kongresem USA w 1988 r. przedstawił naukowe dowody na globalne ocieplenie;
- Michael Mann z Penn State - twórca słynnego "hockey stick" - wykresu temperatury ostatnich tysięcy lat, który jest jednym z najbardziej zweryfikowanych wyników w historii nauk o klimacie;
- Katherine Calvin - główna naukowczyni NASA;
- Katharine Hayhoe z Texas Tech University;
- Johan Rockström ze Stockholm Resilience Centre.
I setki, ba - tysiące innych naukowców recenzowanych przez jeszcze innych naukowców z najlepszych uczelni świata.
Nie chodzi jednak tylko o internetowych oszołomów. Klimat stał się bowiem jednym z głównych pól operowania botów i zorganizowanych kampanii dezinformacyjnych finansowanych przez lobbystów gospodarczych i reżimy polityczne. Te kampanie mają na celu podważanie konsensusu naukowego - nie dlatego, że konsensus jest błędny, ale dlatego, że podważanie go jest biznesowo i politycznie opłacalne dla określonych grup interesu.
Kiedy więc widzisz w mediach społecznościowych "eksperta", który "obala" globalne ocieplenie jednym filmem na YouTube lub cytatem jakiegoś profesora z Koziej Wólki - zapytaj: kto za tym stoi? Bo w tej grze jest bardzo dużo pieniędzy i bezpardonowej walki.
Co zostawiamy przyszłym pokoleniom?
Jest pytanie, które w tej debacie pada zbyt rzadko. Nie "czy to prawda?", bo to wiemy bezsprzecznie, ale: "co robimy z tą wiedzą?"
Nasze dzieci i wnuki będą żyły w świecie, który my im zostawimy. Prognozy wskazują na rychłe przekroczenie progu 1,5 stopnia Celsjusza powyżej poziomu przedprzemysłowego jako wartości stałej, nie chwilowej. Co to oznacza w praktyce? Ekstremalne zjawiska pogodowe - fale upałów, powodzie, susze, pożary, huragany - nie jako wyjątki, ale jako nowa normalność. Kurczące się zasoby wody pitnej. Destabilizacja systemów żywnościowych. I miliony klimatycznych uchodźców, którzy nie będą pytać, czy mogą przyjść chociażby do takiej Polski - tylko tu wejdą i osiądą, bo ich dotychczasowe miejsce na Ziemi będzie niezdatne do zamieszkania. I żaden Mentzen z innym Bąkiewiczem nic nie będą mogli z tym zrobić.
Jakim prawem to robimy? Kto nas z tego rozgrzeszy?
Atmosfera to nie jest system z przyciskiem "reset". Efekty działań podejmowanych teraz będą widoczne za dekady - i będą nieodwracalne. To rodzaj odpowiedzialności, z którym jako gatunek mamy ogromny problem.
Ludzki mózg jest bowiem znakomicie przystosowany do reagowania na bezpośrednie zagrożenia - tygrys przed jaskinią, konflikt z sąsiednim plemieniem. Ale jest też dramatycznie nieprzystosowany do reagowania na zagrożenia rozciągnięte w czasie, statystyczne, dotykające przyszłych pokoleń. Ewolucja nas do tego nie przygotowała.
Fermi, filtr i pytanie, które powinno nas niepokoić
W 1950 r. fizyk Enrico Fermi zadał pytanie, które do dziś nie ma odpowiedzi: Wszechświat ma 13,8 miliarda lat, zawiera setki miliardów galaktyk, każda z miliardami gwiazd i potencjalnie zamieszkałych planet. Statystycznie inteligentne cywilizacje powinny być wszędzie. Więc gdzie są?
Czytaj więcej:
Odpowiedzią może być Wielki Filtr - hipoteza ekonomisty Robina Hansona z 1996 r. Gdzieś na drodze od jednokomórkowca do cywilizacji zdolnej do podróży międzygwiezdnych istnieje bariera, której niemal nikt lub dosłownie nikt nie przekracza.
Fizycy i astrobiologowie wskazują właśnie na klimatyczny kolaps i wyczerpanie zasobów planety jako jeden z głównych kandydatów na ten filtr. Każda zaawansowana, energochłonna cywilizacja będzie wywierać wpływ na swoją planetę - i pytanie nie brzmi "czy", ale "czy zdąży zareagować zanim będzie za późno".
W 1966 r. słynny fizyk Carl Sagan pisał: "Kuszące jest założenie, że istnieje co najwyżej kilka zaawansowanych cywilizacji pozaziemskich - albo dlatego, że jesteśmy jedną z pierwszych, albo dlatego, że losem wszystkich takich cywilizacji jest zniszczyć siebie zanim zajdą znacznie dalej."
Czytam to zdanie w maju 2026 r. i myślę o referendum klimatycznym Nawrockiego
Jesteśmy cywilizacją, która wie. To absolutnie wyjątkowe - mamy naukę, dane, modele, prognozy. Żadna wcześniejsza kultura nie miała tak precyzyjnych narzędzi do przewidywania własnej przyszłości. I naprawdę wiemy, co się dzieje. Wiemy, co trzeba zrobić. A chcemy pytać w referendum, czy "zgadzamy się z kierunkiem, w którym zmierza Europa w kwestii emisji, energetyki i transformacji".
Czytaj także:
Może to jest właśnie nasz Wielki Filtr. Nie brak wiedzy. Nie brak technologii, lecz brak woli działania w obliczu wiedzy, którą już posiadamy.
Wszechświat jest cichy. Może dlatego, że już wiele razy oglądał, jak inteligentna cywilizacja dochodzi dokładnie do tego punktu, w którym dziś jest ludzkość na planecie Ziemia. I nie robi nic.
