Twój lot się opóźnia? Na odszkodowanie nie licz
Sąd UE uznał, że decyzja kontroli lotów to okoliczność nadzwyczajna. Po tym wyroku linie lotnicze łatwiej unikną wypłaty odszkodowania za opóźnienia.
Ponad trzy godziny czekania na samolot, stracone połączenia, hotel opłacony z własnej kieszeni, a na końcu informacja, że odszkodowanie się nie należy. Taki scenariusz właśnie stał się znacznie bardziej prawdopodobny, niż jeszcze miesiąc temu. Sąd Unii Europejskiej orzekł, że decyzja służb kontroli ruchu lotniczego o wstrzymaniu lotu może być traktowana jako okoliczność nadzwyczajna, która zwalnia linie z wypłaty rekompensaty. Sprawa zaczęła się od jednego opóźnionego rejsu z Izmiru do Warszawy, ale konsekwencje odczuje cała Europa.
Jeden lot, dwa problemy i pytanie do Luksemburga
Wszystko zaczęło się latem 2023 r. Pasażerowie lecący z tureckiego Izmiru do Warszawy utknęli na lotnisku, bo ich samolot spóźnił się ponad 3 godz. Opóźnienie miało dwie przyczyny. Najpierw maszyna, która miała zabrać podróżnych, sama wystartowała z opóźnieniem. Kierownictwo lotów zdecydowało o przesunięciu jej wylotu ze względu na złą pogodę na trasie. Gdy samolot w końcu doleciał do Izmiru, okazało się, że to dopiero początek kłopotów: po lądowaniu wykryto usterkę techniczną, która wymagała naprawy na miejscu.
Pasażerowie uznali, że przy tak długim opóźnieniu mają prawo do standardowego odszkodowania z unijnego rozporządzenia o prawach pasażerów. Przewoźnik odpowiedział, że ma do czynienia z okolicznościami nadzwyczajnymi, czyli sytuacjami, na które nie ma żadnego wpływu. Spór trafił do sądu rejonowego w Warszawie, a ten zwrócił się do Sądu UE o interpretację przepisów.
Kontrola lotów to siła wyższa. Z nią się zawsze zgadzać trzeba
Sąd UE w Luksemburgu przesądził, że decyzja służb kontroli ruchu lotniczego może być uznana za nadzwyczajną okoliczność, jeżeli przewoźnik rzeczywiście nie miał na nią wpływu. Chodzi o sytuacje, gdy polecenie przychodzi z góry i linia lotnicza musi się mu podporządkować.
Sędziowie podkreślili, że w takim przypadku nie ma znaczenia ani długość opóźnienia, ani konkretny powód, dla którego kontrola lotów wstrzymała start. Liczy się to, że decyzję podjęła strona trzecia odpowiedzialna za zarządzanie ruchem, a przewoźnik nie mógł jej zmienić.
Trybunał zaznaczył jednocześnie, że każdy przypadek i tak powinien badać sąd krajowy. To na nim spoczywa obowiązek sprawdzenia, co naprawdę wydarzyło się danego dnia i czy linia zrobiła wszystko, by mimo utrudnień dowieźć pasażerów jak najszybciej.
A co z usterką techniczną? Dwa źródła opóźnienia, jeden rachunek
W opisywanej sprawie opóźnienie było skutkiem nie tylko decyzji kontrolerów, ale także usterki technicznej wykrytej po lądowaniu w Izmirze. Sąd UE zwrócił uwagę, że zasada dotycząca kontroli lotów działa również wtedy, gdy problem pojawia się na wcześniejszym etapie podróży, np. podczas wcześniejszego rejsu obsługiwanego tym samym samolotem.
Oznacza to więc, że jeśli maszyna złapie spóźnienie na wcześniejszej trasie z powodu decyzji służb ruchu lotniczego, a potem przeniesie opóźnienie na kolejne loty, linia lotnicza nadal może powoływać się na nadzwyczajną okoliczność. Dopiero sąd w danym kraju musi ustalić, jaki był faktyczny łańcuch przyczyn i czy przewoźnik mógł zorganizować lot inaczej, np. podstawiając inny samolot.
Dlaczego pasażerom będzie teraz trudniej o pieniądze?
Do tej pory wielu podróżnych wychodziło z założenia, że jeśli spóźnienie przekracza 3 godz., to odszkodowanie jest w zasadzie automatyczne, a linia musi się mocno tłumaczyć, by się z tego obowiązku zwolnić. Nowe orzeczenie może to zmienić.
Po wyroku Sądu UE przewoźnicy dostali do ręki bardzo wygodne narzędzie. Wystarczy, że wskażą na decyzję kontroli lotów, np. na ograniczenie ruchu z powodu pogody czy przeciążenia przestrzeni powietrznej, i już mogą twierdzić, że winne były okoliczności nadzwyczajne. Co więcej, według sędziów sam powód decyzji nie jest aż tak istotny, o ile linia rzeczywiście nie miała możliwości jej zakwestionować.
Pasażer, który będzie walczył o odszkodowanie, znajdzie się więc w trudniejszej sytuacji. Będzie musiał przekonywać sąd, że mimo decyzji kontrolerów przewoźnik mógł zorganizować podróż inaczej, a opóźnienie nie było nieuniknione. To oznacza więcej sporów sądowych, więcej dokumentów do zgromadzenia i mniej spraw, które kończą się szybką wypłatą rekompensaty.
Przeczytaj także:
Zauważmy jednak, że wyrok w sprawie lotu z Izmiru do Warszawy nie zmienia wprost unijnych przepisów – te pozostają takie same. Zmienia za to ich interpretację, a więc praktykę, z którą zmierzy się każdy pasażer. Od teraz walka o pieniądze za opóźniony lot będzie wymagała znacznie więcej cierpliwości, wiedzy i bardzo często pomocy prawników.
*Źródło zdjęcia wprowadzającego: Æmyr Sahli, Pexels
