Nauka  / Artykuł

Masowe histerie, czyli epidemia śmiechu, plaga tańca i zarażenia wirusem przez... oglądanie telewizji

Masowe histerie to ciekawe zjawisko społeczno - psychologiczne, którego występowanie obserwowano od wielu setek lat. Zwane również histerią grupową lub kolektywnym zachowaniem obsesyjnym, pokazuje, jak wiele jest w nas ze stadnego zwierzęcia, które podświadomie podąża za swoją grupą.

Z medycznego punktu widzenia, masowa histeria najczęściej objawia się zbiorowymi obawami przed określoną chorobą. Podczas tego typu histerii grupa ludzi nie tylko potrafi kierować się strachem przed zarażeniem, ale i często zaobserwować można u nich objawy tej choroby! Nazywana jest wtedy zbiorową chorobą psychogeniczną, a zaobserwować można ją najczęściej w zamkniętych społecznościach, takich jak szkoły, internaty, czy fabryki.

Czasami jednak zbiorowa histeria przyjmuje postać o wiele ciekawszą. Może charakteryzować się zbiorowym powtarzaniem skomplikowanych czynności, bez możliwości zaprzestania, aż do utraty sił. Spójrzmy na kilka przykładów najciekawszych, udokumentowanych przypadków zbiorowej histerii

Plaga tańca w Strasburgu w 1518 roku

W lipcu 1518 w Strasburgu, mieście północno-wschodniej Francji, kobieta która została zapamiętana jako pani Troffea, zaczęła gorączkowo tańczyć na ulicy. Według zapisów historycznych, robiła to przez kilka dni. W ciągu tygodnia, dołączyło do nich ponad trzydzieścioro tancerzy, którzy bez wytchnienia tańczyli na ulicy. W ciągu miesiąca na ulicach Strasburgu tańczyło już ponad 400 osób, a wiele z nich zmarło z wycieńczenia, wylewów lub na atak serca.

Władze miasta nie stanęły na wysokości zadania. Po skonsultowaniu się z lokalnymi lekarzami, którzy stwierdzili, że jest to naturalne zjawisko spowodowane "gorącą krwią", uznały, że najlepiej jest dać im się "wytańczyć" aż do wyzdrowienia. W tym celu udostępniono im miejsca do tańca, i zatrudniono muzyków...

Die_Wallfahrt_der_Fallsuechtigen_nach_Meulebeeck

Plaga tańca jest przypadkiem kiedy mania tańca (choreomania) przeistacza się w zjawisko masowe, czyli masową histerią. Znanych jest bardzo wiele przypadków gdy choreomania dotykała pojedyncze osoby lub mniejsze grupy osób, jednak zjawisko w Strasburgu jest największe ze znanych historykom.

Kilka lat temu, gdy w Polsce każdy zajął się tańcem na fali popularności programów telewizyjnych w których się... tańczyło, miałem wrażenie, że ta plaga dotknęła i nasz kraj.

Epidemia śmiechu w Tanganice w 1962 roku

W jednej ze szkół z internatem dla dziewcząt w Tanganice (obecnie Tanzania) w 1962 roku zaobserwowano epidemię... śmiechu. Tak jak zauważyliśmy powyżej, takie zamknięte społeczności są podatne na masową histerię.

laughing_girls

Wszystko zaczęło się od jakiegoś żartu opowiedzianego przez jedną z dziewcząt. Śmiech jej koleżanek okazał się być zaraźliwy. Każda kolejna uczennica, która widziała śmiejące się koleżanki, zaczynała się również śmiać. Wkrótce 95 dziewczyn śmiało się do rozpuku, nie mogąc przestać ani złapać oddechu. Szkołę zamknięto. Wkrótce incydenty powtarzały się w okolicznych wioskach, na mniejszą jednak skalę. Za każdym razem "nosicielem" był ktoś przebywający w szkole podczas pierwszej "epidemii".

Epidemia nieistniejącego wirusa

Ostatni przypadek, który chciałbym przytoczyć, daje podstawy do dyskusji o wpływie telewizji na młodych ludzi. W początku XXI wieku w Portugalii popularną operą mydlaną dla młodzieży był serial "Morangos com Açúcar" (Truskawki z cukrem). W jednym z odcinków, emitowanych w 2004 roku przedstawiony był przypadek wirusa którym zarazili się bohaterowie w szkole do której chodzili.

morangos-com-acucar

Ten wirus (nazwany potem wirusem "Truskawek z cukrem" lub "wirusem z serialu"), zaatakował również... widzów. Tak przejęli się wydarzeniami z odcinka, że u siebie zaczęli zauważać objawy przedstawionej w serialu choroby. Symptomami tymi były wysypka, trudności z oddychaniem oraz zawroty głowy. "Choroba" była zaobserwowana u ponad 300 uczniów z 14 różnych portugalskich szkół. Niektóre szkoły zostały zamknięte, i poddane kwarantannie, zanim zorientowano się że choroba istnieje tylko wirtualnie.

Podatność ludzkiego umysłu na sugestię

Zbiorowa histerie zaczynają się od sugestii, a jej pożywką jest strach oraz brak pewności siebie, a co za tym idzie, naśladowanie otoczenia. Prawdopodobnie częściej zdarzają się z społecznościach, których członkowie poddawani są stresowi i różnym presjom. Gdy umysł usypia, do głosu dochodzą starsze instynkty, polegające na upewnieniu się, że należymy do stada, i się zachowujemy jak reszta jego członków. Dążenie do indywidualizmu wtedy chwilowo przestaje mieć znaczenie, i kończy się tak, jak w opisanych powyżej przypadkach.

*Ilustracje pochodzą z Wikipedii oraz ShutterStock.

przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst


przeczytaj następny tekst