Papież i Claude. Pierwsza encyklika Kościoła o AI w historii ludzkości
Dokument Magnifica humanitas ma być odpowiedzią Kościoła na gwałtowny rozwój AI. U boku papieża stanie Christopher Olah, współzałożyciel Anthropic.
Magnifica humanitas to pierwsza encyklika papieża Leona XIV i zarazem pierwszy dokument tej rangi w historii Kościoła poświęcony sztucznej inteligencji. Watykan zapowiada, że tekst skupi się na „ochronie osoby ludzkiej w erze sztucznej inteligencji” - od wpływu automatyzacji na rynek pracy, po zagrożenia związane z wykorzystaniem AI w wojnach.
Papież podpisał dokument 15 maja - dokładnie 135 lat po publikacji Rerum novarum, encykliki papieża Leona XIII, która w XIX wieku odpowiadała na wyzwania rewolucji przemysłowej. Teraz Watykan sugeruje, że AI jest dla współczesności tym, czym maszyny parowe były dla robotników epoki industrialnej.
Czytaj też:
Pytanko. Dlaczego u boku papieża stanie współzałożyciel Anthropic?
Największym zaskoczeniem jest udział Christophera Olaha - współtwórcy Anthropic, firmy stojącej za Claude’em i jednym z najważniejszych głosów w dyskusji o bezpieczeństwie AI. Watykan nie ukrywa, że jego obecność ma znaczenie symboliczne i polityczne.
Olah i Anthropic od miesięcy są w konflikcie z administracją Donalda Trumpa, która w lutym zakazała amerykańskim agencjom korzystania z technologii firmy po tym, jak ta odmówiła umożliwienia wojsku użycia AI do autonomicznego namierzania celów i masowej inwigilacji. Anthropic pozwał rząd, oskarżając go o nielegalne działania odwetowe.
W tym kontekście zaproszenie Olaha do Watykanu wygląda jak jasny sygnał: papież Leon XIV zamierza bronić etycznych ograniczeń w rozwoju AI - nawet jeśli oznacza to wejście w konflikt z największym mocarstwem świata.
AI na wojnie? papież mówi „stop”
Leon XIV od miesięcy ostrzega przed wykorzystywaniem sztucznej inteligencji w konfliktach zbrojnych. W ostatnich wystąpieniach podkreślał, że wojny w Ukrainie, Gazie, Libanie czy Iranie pokazują, jak szybko technologia może wymknąć się spod kontroli i doprowadzić do „spirali anihilacji”.
Papież już wcześniej krytykował autonomiczne systemy bojowe, a teraz - w encyklice - ma przedstawić pełną doktrynę Kościoła dotyczącą AI w kontekście wojny, pracy i godności człowieka.
Równolegle do publikacji encykliki Watykan powołał specjalną Komisję Międzydykasterialną ds. Sztucznej Inteligencji. W jej skład wchodzi siedem watykańskich instytucji, w tym Papieska Akademia Nauk i Papieska Akademia Życia. Celem komisji jest koordynacja działań Kościoła w obszarze AI - od polityki wewnętrznej po dialog z rządami i firmami technologicznymi.
To pierwszy tak szeroko zakrojony projekt w historii Stolicy Apostolskiej dotyczący technologii.
Papież na scenie jak Steve Jobs
Watykan przygotowuje na 25 maja wydarzenie, które bardziej przypomina konferencję technologicznego giganta niż tradycyjną prezentację dokumentu kościelnego. Zamiast kameralnego briefingu prasowego będzie duża scena, światła, a wśród prelegentów - obok papieża - znajdą się:
- kard. Víctor Manuel Fernández, szef doktryny,
- kard. Michael Czerny, odpowiedzialny za rozwój społeczny,
- Anna Rowlands, teolożka z Durham University,
- Léocadie Lushombo, ekspertka od etyki politycznej,
- wspomniany Christopher Olah, współzałożyciel Anthropic.
Watykan porównuje rozwój sztucznej inteligencji do rewolucji przemysłowej - i to nie jest przesada. Tak jak w XIX wieku maszyny zmieniły sposób pracy tak dziś AI zmienia sposób myślenia, tworzenia, komunikowania się i prowadzenia wojen. Papież Leon XIV widzi w tym zarówno szansę, jak i zagrożenie - i chce, by Kościół był jednym z głosów rozsądku w tej dyskusji.
A fakt, że u boku papieża stanie współzałożyciel jednej z najważniejszych firm AI na świecie pokazuje, że ta dyskusja nie będzie prowadzona w próżni. Będzie prowadzona tam, gdzie krzyżują się technologia, polityka i etyka. I to jest dokładnie ten moment, w którym warto uważnie słuchać.
