Robisz zdjęcie i pomagasz nauce. Wystarczy telefon
iNaturalist zmienia zwykłe zdjęcia roślin i zwierząt w dane naukowe. Wystarczy smartfon, by dołożyć własny wkład do badań nad bioróżnorodnością. Albo po prostu urozmaicić niedzielny spacer.
Pierwszy dzień wiosny już za nami, wobec czego oficjalnie otwieramy sezon na spacery i obserwację budzącej się do życia natury. Jeżeli taka forma spędzania wolnego czasu szczególnie przypada ci do gustu, a równocześnie chcesz zrobić coś dobrego dla świata, to na twoim smartfonie nie powinno zabraknąć aplikacji iNaturalist. Ta niepozorna aplikacja jest najczęściej wspominana w rankingach aplikacji do identyfikacji roślin - lecz niech cię to nie zwiedzie, bo iNaturalist pełni znacznie ważniejszą rolę.
iNaturalist to aplikacja, która zamienia zwykły spacer w naukę obywatelską
iNaturalist to globalna platforma i aplikacja mobilna, która łączy funkcję identyfikacji organizmów z narzędziem do gromadzenia danych o bioróżnorodności. Powstała w 2008 roku jako projekt magisterski trójki studentów Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley - Kena-ichiego Uedy, Nate’a Agrina i Jessiki Kline – i szybko przekształciła się w jeden z największych na świecie systemów nauki obywatelskiej. W kolejnych latach projekt rozwijał się przy wsparciu instytucji takich jak California Academy of Sciences i National Geographic Society, by w 2023 roku stać się niezależną organizacją non-profit. Dziś iNaturalist skupia miliony użytkowników, którzy dokumentują występowanie roślin, zwierząt i grzybów na całym świecie, tworząc ogromną, ogólnodostępną bazę danych wykorzystywaną w badaniach naukowych. Celem platformy jest nie tylko pomoc w identyfikacji gatunków, ale przede wszystkim łączenie ludzi z naturą i wspieranie badań nad jej ochroną poprzez masowe, oddolne zbieranie danych.
Z perspektywy użytkownika iNaturalist działa intuicyjnie i nie wymaga żadnego przygotowania. Cały proces zaczyna się od zrobienia zdjęcia - może to być roślina na trawniku, owad na balkonie albo ptak zauważony w parku. Aplikacja automatycznie podpowiada możliwą identyfikację na podstawie obrazu, ale nie jest to etap końcowy. Użytkownik może dodać własne przypuszczenia lub pozostawić obserwację ogólną, a następnie opublikować ją wraz z datą i lokalizacją.
W kolejnym kroku do akcji wkracza społeczność, która pomaga doprecyzować oznaczenie - często do poziomu konkretnego gatunku. Jeśli kilka osób zgodzi się co do identyfikacji, obserwacja zyskuje status wiarygodnej i trafia do szerszego obiegu danych naukowych. Równolegle użytkownik może przeglądać obserwacje innych, uczyć się rozpoznawania gatunków i śledzić własne postępy, co sprawia, że aplikacja działa jednocześnie jak narzędzie, baza wiedzy i forma angażującej aktywności w terenie.
Aplikację iNaturalist pobierzesz ze sklepu Google Play i ze sklepu App Store. Możesz także odwiedzić stronę internetową projektu, która zawiera interaktywną mapę obserwacji.
Wystarczy jedno zdjęcie, by zasilić globalne badania nad bioróżnorodnością
iNaturalist pełni dziś rolę jednej z największych na świecie, oddolnie budowanych baz danych o bioróżnorodności, której siłą jest skala i aktualność. Każda obserwacja dodana przez użytkownika – opatrzona zdjęciem, datą i lokalizacją - staje się punktem danych, który po weryfikacji przez społeczność może zostać wykorzystany w badaniach naukowych. W praktyce oznacza to setki milionów rekordów z niemal każdego zakątka świata, aktualizowanych w czasie rzeczywistym. Tak zgromadzone informacje trafiają m.in. do globalnych repozytoriów, takich jak GBIF, skąd korzystają naukowcy analizujący rozmieszczenie gatunków, ich migracje czy reakcje na zmiany klimatu. Dzięki iNaturalist możliwe jest także śledzenie rozprzestrzeniania się gatunków inwazyjnych, monitorowanie spadków liczebności populacji czy identyfikowanie obszarów wymagających ochrony. Co istotne, platforma pozwala uchwycić zjawiska, które w tradycyjnych badaniach często umykają - zarówno ze względu na ich lokalny charakter, jak i skalę. W efekcie iNaturalist nie tylko uzupełnia klasyczne metody badawcze, ale w wielu przypadkach jest podstawowym źródłem danych o bytowaniu konkretnych gatunków.
iNaturalist jest dziś jednym z najprostszych i najbardziej dostępnych narzędzi dla osób, które chcą wejść w świat nauki obywatelskiej - bez zaplecza akademickiego, sprzętu czy specjalistycznej wiedzy. Aplikacja obniża próg wejścia do absolutnego minimum: zamiast notatek terenowych i skomplikowanych procedur wystarczy smartfon i uważność. Jak podkreśla dr inż. Sonia Paź-Dyderska w rozmowie z serwisem Nauka o klimacie, "nie trzeba być ekspertem, żeby zacząć - wystarczy zrobić zdjęcie i dodać podstawowe informacje, a reszta to już proces, w którym pomaga społeczność". Właśnie ten model - połączenie indywidualnej ciekawości z kolektywną weryfikacją - sprawia, że ciekawski użytkownik szybko przestaje być biernym obserwatorem i zaczyna uczestniczyć w procesie badawczym.
Co więcej, jak zauważa badaczka, zaangażowanie tysięcy takich osób ma kluczowe znaczenie dla nauki, bo pozwala zbierać dane w skali, której "wąskie grono specjalistów nie byłoby w stanie osiągnąć". iNaturalist pełni więc rolę swoistego pomostu: z jednej strony daje narzędzia do rozwijania i zaspokojania własnej ciekawości i kompetencji, z drugiej - włącza użytkownika w globalny obieg wiedzy, gdzie nawet pozornie mało interesująca obserwacje może mieć ogromne znaczenie.
Tak więc jeżeli szukasz sensu niedzielnego spaceru, albo po prostu szukasz usprawiedliwienia dla złamania noworocznego postanowienia o zmniejszeniu czasu spędzanego ze smartfonem, iNaturalist powinien znaleźć się na twoim telefonie.
Więcej na temat aplikacji, które musisz zainstalować:
