badania naukowe

Mikroskop miał tylko pokazywać przebieg reakcji. Okazało się, że elektrony i promieniowanie rentgenowskie kierują je w dwie różne strony. Mieli obserwować tę samą reakcję chemiczną na dwa różne sposoby. Zamiast tego dostali dwa różne wyniki. Gdy do próbki zaglądali za pomocą elektronów, na kostkach tlenku miedzi osadzało się złoto. Gdy używali promieniowania rentgenowskiego, miedziane wnętrze...

Gondwana była znacznie większa, niż pokazywały dotychczasowe mapy. Jej ukryte fragmenty przetrwały pod górami Azji, Europy i Ameryki. Gondwana właśnie urosła na mapach o kawał Ziemi. Analiza ponad 25 tys. próbek skał wskazuje, że fragmenty dawnego superkontynentu przetrwały tam, gdzie wcześniej widziano przede wszystkim pozostałości oceanów i wulkanicznych wysp. Są dziś ukryte pod młodszymi pasmami...

Mikroplastik nie płynie do oceanów równym strumieniem. Ekstremalne opady potrafią uruchamiać krótkie, ale ogromne impulsy zanieczyszczeń. Mikroplastik potrafi czekać latami na lądzie, ulicach i w zlewniach, aż przyjdzie ulewa i uruchomi jego masowy transport do rzek. Nowy globalny model wskazuje, że tylko w 2022 r. rzeki mogły dostarczyć do oceanów około 263 tys. ton takich...

Zamiast kosztownej matrycy do podczerwieni można najpierw zamienić niewidzialne światło na widzialne. Naukowcy pokazali działający prototyp. Dzisiejsza kamera na podczerwień musi mieć sensor, który rzeczywiście potrafi wykryć fale niewidoczne dla ludzkiego oka. To komplikuje sprawę, bo takie detektory są droższe od zwykłych matryc krzemowych, a część z nich wymaga dodatkowego chłodzenia. Naukowcy z Australii i...

Budynki, wiatr, wilgotność i cień sprawiają, że ten sam upał może być odczuwany zupełnie inaczej kilka ulic dalej. Naukowcy chcą to dokładnie zmapować. Termometr na dworcu autobusowym pokazuje 37 st. C, więc całe miasto ma 37 st. C? Dla lekarza, urbanisty albo osoby próbującej ustalić, gdzie fala upałów wyrządzi największe szkody, już niekoniecznie. Kilka ulic...

Przez setki lat Pacyfik silnie wpływał na Ocean Indyjski. Teraz to sprzężenie słabnie, a wszystko przez globalne ocieplenie. Przez setki lat tropikalny Pacyfik i Ocean Indyjski zachowywały się trochę jak dwie części jednego wielkiego mechanizmu. Zmiany na Pacyfiku uruchamiały reakcję po drugiej stronie Azji, a temperatury i układy wiatrów w obu basenach zwykle poruszały się...

Przez ponad 20 lat był to tylko model. Teraz mikroskop pokazał dwie helisy DNA zazębiające się niczym elementy zamka błyskawicznego. DNA ma mały problem z prawami elektrostatyki. Jego cząsteczki są naładowane ujemnie, więc dwie podwójne helisy powinny się wzajemnie odpychać. Tymczasem w komórkach potrafią znaleźć podobną sekwencję, zbliżyć się do siebie i ułożyć niezwykle precyzyjnie....

Archeolodzy rozwiązali zagadkę dziwnie startych zębów z Indonezji. Ich właściciele prawdopodobnie przez lata ssali psychoaktywne nasiona. Głębokie, zaokrąglone rowki wyżłobione w zębach dwóch prehistorycznych mieszkańców indonezyjskiej wyspy Sulawesi długo nie pasowały do żadnego znanego sposobu jedzenia ani używania zębów jako narzędzi. Rozwiązanie okazało się znacznie ciekawsze. Badania wskazują, że ludzie ci przez długi czas ssali...

Okazuje się, że jedna z podstaw chemii organicznej wymaga naprawdę dużej poprawki. Efekt indukcyjny jednak działa znacznie krócej, niż uczono. Na lekcjach rysowano nam na tablicy łańcuch atomów, strzałki i coraz słabsze przesunięcie elektronów przechodzące przez kolejne wiązania. Tak tłumaczono jeden z fundamentów chemii organicznej przez niemal 100 lat. Problem jednak w tym, że nowoczesne...

We Wrocławiu powstaje technologiczne laboratorium przyszłości, w którym naukowcy będą pracować nad rozwiązaniami zmieniającymi świat. Sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, nowe materiały i medycyna spotkają się w jednym niezwykłym miejscu. Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i Politechnika Wrocławska (PWr) podpisały umowę finansową na 150 mln zł. To pierwsza część finansowania projektu, które docelowo może sięgnąć 600 mln...

DAP-DM4 nie bije rekordów siły detonacji, ale wytrzymuje temperatury trudne dla wielu materiałów energetycznych. To może być jego największą zaletą. Materiał energetyczny powinien uwalniać ogromną ilość energii wtedy, gdy tego chcemy, ale pozostać stabilny podczas przechowywania i pracy urządzenia. Jest to jednak szczególnie trudne w silnikach rakietowych, systemach zapłonowych i urządzeniach pracujących głęboko pod ziemią,...

Dzisiejsze oczyszczalnie zużywają energię, żeby pozbyć się azotu. Japończycy chcą odwrócić proces i odzyskiwać go jako surowiec. W typowej oczyszczalni azot ze ścieków ma przede wszystkim zniknąć. Bakterie mozolnie przerabiają jego związki, aż ostatecznie powstaje gazowy azot ulatujący do atmosfery. Japońscy naukowcy uznali, że to trochę jak spalanie pieniędzy. Zmienili więc warunki życia mikroorganizmów tak,...

Czy 5 kaw dziennie szkodzi sercu? Nowe stanowisko wskazuje limit 400 mg kofeiny, ale ostrzega przed energetykami i dużymi porcjami. Pięć filiżanek kawy brzmi jak plan na wyjątkowo długi dzień, a nie jak zalecenie od kardiologa. Tymczasem eksperci American Heart Association uznali, że dla większości dorosłych dzienna dawka do 400 mg kofeiny nie zwiększa ryzyka...

Zraszacz działa jak obrotowa rakieta. Pokazali, dlaczego kształt przewodów decyduje o kierunku i sile jego obrotu. Zraszacz ustawiony na trawniku wygląda jak zwykły kawałek plastiku podłączony do węża. Tymczasem jego obrót prowadzi wprost do jednego z najbardziej upartych problemów mechaniki płynów. Naukowcy zbudowali serię celowo powyginanych urządzeń, odwrócili w nich kierunek przepływu i pokazali, że...

Każdy kto grał w grę Zasada Talosa wie o czym mowa. Zasada ta mówi, ze w żyłach choćby najmarniejszego filozofa musi płynąć krew, inteligencja musi wiązać się z życiem. Nowa hipoteza podważa jednak te słowa. Kiedy myślimy o istotach zdolnych do odczuwania, analizowania i posiadania wewnętrznego życia, przed oczami staje nam zazwyczaj człowiek, ewentualnie pies,...

Masz dość płacenia fortuny za prąd, gdy z nieba leje się żar? Naukowcy wzięli pod lupę zielone ściany. To niepozorne rozwiązanie może stać się nowym hitem w walce z upałem, które zdeklasuje klimatyzatory. Klimatyzacja pomaga nam przetrwać upały, ale nie jest rozwiązaniem bez wad. Zużywa dużo energii, obciąża sieć elektryczną i dodatkowo oddaje ciepło do...

Leży na brzegu każdego zlewu i wydaje się najbardziej niewinnym przedmiotem w domu. Zwykła kuchenna gąbka, bo o niej mowa, podczas każdego zmywania po cichu uwalnia do wody tysiące drobinek mikroplastiku. Zanim jednak z obrzydzeniem wyrzucisz swój ulubiony zmywak do kosza, powinieneś wiedzieć jedno. To wcale nie odpadające od niego sztuczne włókna są naszym największym...

Ludzkość nie musi czekać setek lat na demograficzny zwrot. To nie przepowiednia końca świata, ale wyniki mogą i tak szokować. Nowy model matematyczny wskazuje rok 2064 jako potencjalny punkt krytyczny. W skrajnym scenariuszu populacja globalna mogłaby ulec redukcji o połowę. Nie jest to projekcja demograficzna sensu stricto, lecz ostrzeżenie ilustrujące wrażliwość ludzkości na gwałtowne załamanie...

Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli transfer momentu pędu między drganiami sieci krystalicznej. Kierunek obrotu nagle po prostu się odwrócił. To niesamowite. Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli, jak moment pędu przepływa między drganiami atomów w krysztale. Już samo to byłoby mocnym tematem, ale prawdziwe zaskoczenie przyszło dopiero chwilę później, kiedy okazało się, że w...

Czy właśnie patrzymy na narodziny nowej fizyki? W jednym z najbardziej zaawansowanych akceleratorów świata zarejestrowano sygnał, który przeczy wszystkiemu, co wiemy o oddziaływaniach subatomowych. Przez ponad 60 lat pomiary jednej z właściwości mionu, ciężkiego kuzyna elektronu, nie zgadzały się z tym, co przewidywała teoria. Ta niewielka, ale uporczywa rozbieżność była jedną z najbardziej ekscytujących poszlak...