archeologia

Uczniowie przez lata mówili, że pod szkołą coś jest. Archeolodzy potwierdzili: to fragment luksusowego domu z czasów cesarstwa. W Rzymie nawet zwykła szkolna plotka może okazać się wiadomością z głębi starożytności. Pod salą gimnastyczną jednego z liceów odkryto świetnie zachowane pozostałości rzymskiej domus, czyli miejskiego domu należącego do zamożnych mieszkańców. Przez lata uczniowie powtarzali, że...

Przez niemal sto lat nikt nie wierzył, że równoległe linie i rozpryski pigmentu w walijskiej jaskini to sztuka. Historia jaskini Bacon Hole to lekcja pokory dla nauki. W 1912 r. brytyjski geolog William Sollas i francuski antropolog Henri Breuil ogłosili, że znaleźli w jaskini na południu Walii najstarsze malowidło jaskiniowe w Anglii. W 1928 r....

Człowiek Lodu, znany całemu światu jako Ötzi, od ponad trzech dekad dostarcza naukowcom bezcennych danych o życiu w epoce miedzi. Wydawałoby się, że o ciele odnalezionym w alpejskim lodowcu wiemy już wszystko. Najnowsze badania pokazują jednak zupełnie inny, mikroskopijny wymiar tej historii. Zamarznięte zwłoki kryją w sobie złożony mikrobiom, a Ötzi nie jest wyłącznie martwym...

Bezzębny, dwunożny i podobny do strusia. Nowy krewny krokodyli z triasu udowadnia, że ewolucja lubiła eksperymenty. I to bardzo. Gdy myślimy o krokodylach, to oczami wyobraźni widzimy niskie, opancerzone cielsko przyklejone do ziemi, paszczę pełną zębów i parę oczu wystających ponad powierzchnię wody. Taki kadr wdrukowała nam w głowy zarówno natura, jak i dziesięciolecia filmów...

Archeolodzy znaleźli notes, ale nie byle jak, bo pochodzący z XIII-XIV w. Obok niego leżały skrawki jedwabiu użyte prawdopodobnie jako papier toaletowy. W średniowiecznej latrynie w Paderborn archeolodzy znaleźli mały notes, który ktoś zgubił około 700 lat temu. Trudno powstrzymać uśmiech na myśl o nieszczęśniku, który sięgnął po coś do kieszeni i patrzył, jak jego...

Skąd tak naprawdę pochodzili Piastowie? Wielki projekt badawczy wreszcie ujawnia genetyczną układankę, ale nie odpowiada na wszystkie pytania. Kiedy 10 lat temu naukowcy z poznańskiego Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza zaczęli otwierać piastowskie groby i pobierać próbki kości, nie wiedzieli, czy w ogóle uda się wyizolować DNA zachowane w szczątkach sprzed...

Skupiają się na przyszłości, a odnaleźli przedmiot, który pozwoli lepiej poznać przeszłość. Takie paradoksy są najciekawsze. Na cenne znalezisko o charakterze historycznym natrafiono podczas prac prowadzonych w ramach projektu pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce - poinformowała spółka Polskie Elektrownie Jądrowe.  Do odkrycia doszło w trakcie przygotowań dna morskiego na potrzeby projektowania i realizacji systemu doprowadzenia...

Tak wyglądała rozrywka mobilna w starożytności. Polscy badacze zidentyfikowali w Libii dziesiątki plansz do gier wyrytych bezpośrednio w architekturze antycznego miasta. Na ruinach jednego z największych starożytnych miast greckich w Afryce Północnej polska archeolożka Zofia Kowarska znalazła coś, czego się nie spodziewała: ponad 100 plansz do gier wyrzeźbionych w kamiennych blokach. Wyryte w murach upadłego...

Bez nowoczesnych klejów i metalowych śrub, a jednak niezwykle skuteczne. Badania wraków ujawniły obecność precyzyjnie dopasowanych klinów i ołowianych płyt, które montowano w warunkach ekstremalnych. Ilovik-Paržine 1 to wrak rzymskiego statku odkryty w 2016 r. w zatoce Paržine przy chorwackiej wyspie Ilovik. Badacze od lat analizowali jego konstrukcję, ładunek i miejsce pochodzenia. Wcześniejsze prace sugerowały,...

W Jaskini Stajnia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej dokonano niezwykłego odkrycia zębów neandertalczyków. Międzynarodowy zespół naukowców odczytał ukrytą w prastarych szczątkach historię, która rzuca zupełnie nowe światło na wędrówki naszych wymarłych krewnych. To, co znaleźli badacze ze znaczącym udziałem ekspertów z Uniwersytetu Wrocławskiego, udowadnia, że ziemie dzisiejszej Polski były tętniącym życiem, prehistorycznym węzłem komunikacyjnym. Wyniki najnowszych badań,...

Amerykanka kupiła wazon za 4 dolary w sklepie z używanymi rzeczami. Po 5 latach okazało się, że to ceremonialne naczynie Majów sprzed prawie 2000 lat. Anna Lee Dozier weszła do sklepu z używanymi rzeczami w Clinton w stanie Maryland, zobaczyła na półce z przecenami ceramiczny wazon z motywami, które kojarzyły jej się z Meksykiem, i...

Analiza osadów z nocników z Novae i Marcianopolis pokazała, że starożytne artefakty mogą odsłonić historię chorób pasożytniczych. Rzymskie nocniki wykopane na terenach dzisiejszej Bułgarii okazały się bardzo interesujące. Jak czytamy na łamach Nauka w Polsce, w ich skamieniałych osadach polscy badacze natrafili na istne biologiczne archiwum grozy – doskonale zachowane ślady pasożytów jelitowych i patogenów...

Przez 25 lat uchodziła za jedną z najbardziej sensacyjnych skamieniałości głowonogów. Pohlsepia mazonensis, okaz z Illinois datowany na około 300 mln lat, trafił nawet do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza znana ośmiornica. Teraz ten status właśnie się rozsypał. Historia tej skamieniałości zaczęła się od interpretacji opublikowanej w 2000 r. Okaz znaleziony w słynnym stanowisku Mazon...

W Łabuniach trafiono na szczątki mamuta, w Bełżcu na ślady po żołnierzach KBW. A to dopiero część odkryć przy budowie trasy S17. Na budowie drogi ekspresowej S17 na Zamojszczyźnie ziemia oddaje nie tylko piach i glinę, ale całe warstwy historii. Archeolodzy pracujący przy inwestycji wydobyli już około 100 tys. zabytków i śladów osadnictwa: od fragmentów...

Zniknięcie neandertalczyków z powierzchni Ziemi około 40 tys. lat temu to jedna z największych zagadek w historii ewolucji. Choć współczesna nauka coraz lepiej radzi sobie z odczytywaniem przeszłości z kopalnego DNA, to wciąż pełno w niej białych plam. Najnowsze badania, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie PNAS, udowadniają, że populacja naszych ewolucyjnych kuzynów przeszła dramatyczny kryzys. Okazuje...

Przez wieki ziemia w Mirakowie-Grodnie skrywała tajemnicę, która właśnie ujrzała światło dzienne. Naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zrekonstruowali glinianą figurkę sprzed ponad 2,5 tys. lat. To pierwsze tak realistyczne wyobrażenie ludzkiej postaci z czasów kultury łużyckiej na terenie dzisiejszej Polski. Detale anatomii wprawiają w zdumienie i całkowicie zmieniają nasze wyobrażenie o kunszcie ówczesnych...

Historycy wiedzieli od bardzo dawna, że lekarze świata rzymskiego potrafili sięgać po środki, które dziś budzą odruch wymiotny. Teraz po raz pierwszy dostali coś więcej, niż tylko cytat ze starych zapisków. W szklanej fiolce sprzed około 1900 lat znaleziono chemiczne ślady ludzkich odchodów i aromatycznej domieszki z tymianku. Znalezisko pochodzi z okolic dawnego Pergamonu w...

Na pierwszy rzut oka wygląda jak niepozorny, biały kamień z kilkoma narysowanymi liniami. Przez dziesięciolecia leżał jako nieopisany zabytek z czasów Rzymu. Teraz naukowcy wspierani przez algorytmy pokazali, że tak naprawdę jest to pełnoprawna planszówka. Cała historia zaczyna się w dawnym rzymskim mieście Coriovallum, na terenie dzisiejszego Heerlen w Niderlandach. W ruinach łaźni znaleziono owalny...

Naukowcy zamienili powonienie w narzędzie badawcze. Z lotnych cząstek wokół mumii odtworzyli skład balsamów i różnice między częściami ciała. Ekspozycje w muzeach zwykle skupiają się na tym, co widać na pierwszy rzut oka: bandaże, złote maski, malowane sarkofagi. Specjaliści od konserwacji od dawna wiedzą jednak, że mumie mają też bardzo charakterystyczny, mocny zapach. To wynik...

Ponad 400 średniowiecznych zabytków, rynek, ulice i fosa głęboka na 5,5 m. Stolzenberg wraca na mapę po kilku stuleciach ciszy. Województwo zachodniopomorskie przyzwyczaiło nas do obecności warowni, grodzisk i ruin zamków, ale tym razem odkrycie jest znacznie ciekawsze. Zespół archeologów z Fundacji Relicta, pracujący w lasach koło osady Zagrody niedaleko Sławoborza, zidentyfikował relikty pełnoprawnego, lokowanego...