archeologia

Bez nowoczesnych klejów i metalowych śrub, a jednak niezwykle skuteczne. Badania wraków ujawniły obecność precyzyjnie dopasowanych klinów i ołowianych płyt, które montowano w warunkach ekstremalnych. Ilovik-Paržine 1 to wrak rzymskiego statku odkryty w 2016 r. w zatoce Paržine przy chorwackiej wyspie Ilovik. Badacze od lat analizowali jego konstrukcję, ładunek i miejsce pochodzenia. Wcześniejsze prace sugerowały,...

W Jaskini Stajnia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej dokonano niezwykłego odkrycia zębów neandertalczyków. Międzynarodowy zespół naukowców odczytał ukrytą w prastarych szczątkach historię, która rzuca zupełnie nowe światło na wędrówki naszych wymarłych krewnych. To, co znaleźli badacze ze znaczącym udziałem ekspertów z Uniwersytetu Wrocławskiego, udowadnia, że ziemie dzisiejszej Polski były tętniącym życiem, prehistorycznym węzłem komunikacyjnym. Wyniki najnowszych badań,...

Amerykanka kupiła wazon za 4 dolary w sklepie z używanymi rzeczami. Po 5 latach okazało się, że to ceremonialne naczynie Majów sprzed prawie 2000 lat. Anna Lee Dozier weszła do sklepu z używanymi rzeczami w Clinton w stanie Maryland, zobaczyła na półce z przecenami ceramiczny wazon z motywami, które kojarzyły jej się z Meksykiem, i...

Analiza osadów z nocników z Novae i Marcianopolis pokazała, że starożytne artefakty mogą odsłonić historię chorób pasożytniczych. Rzymskie nocniki wykopane na terenach dzisiejszej Bułgarii okazały się bardzo interesujące. Jak czytamy na łamach Nauka w Polsce, w ich skamieniałych osadach polscy badacze natrafili na istne biologiczne archiwum grozy – doskonale zachowane ślady pasożytów jelitowych i patogenów...

Przez 25 lat uchodziła za jedną z najbardziej sensacyjnych skamieniałości głowonogów. Pohlsepia mazonensis, okaz z Illinois datowany na około 300 mln lat, trafił nawet do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza znana ośmiornica. Teraz ten status właśnie się rozsypał. Historia tej skamieniałości zaczęła się od interpretacji opublikowanej w 2000 r. Okaz znaleziony w słynnym stanowisku Mazon...

W Łabuniach trafiono na szczątki mamuta, w Bełżcu na ślady po żołnierzach KBW. A to dopiero część odkryć przy budowie trasy S17. Na budowie drogi ekspresowej S17 na Zamojszczyźnie ziemia oddaje nie tylko piach i glinę, ale całe warstwy historii. Archeolodzy pracujący przy inwestycji wydobyli już około 100 tys. zabytków i śladów osadnictwa: od fragmentów...

Zniknięcie neandertalczyków z powierzchni Ziemi około 40 tys. lat temu to jedna z największych zagadek w historii ewolucji. Choć współczesna nauka coraz lepiej radzi sobie z odczytywaniem przeszłości z kopalnego DNA, to wciąż pełno w niej białych plam. Najnowsze badania, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie PNAS, udowadniają, że populacja naszych ewolucyjnych kuzynów przeszła dramatyczny kryzys. Okazuje...

Przez wieki ziemia w Mirakowie-Grodnie skrywała tajemnicę, która właśnie ujrzała światło dzienne. Naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zrekonstruowali glinianą figurkę sprzed ponad 2,5 tys. lat. To pierwsze tak realistyczne wyobrażenie ludzkiej postaci z czasów kultury łużyckiej na terenie dzisiejszej Polski. Detale anatomii wprawiają w zdumienie i całkowicie zmieniają nasze wyobrażenie o kunszcie ówczesnych...

Historycy wiedzieli od bardzo dawna, że lekarze świata rzymskiego potrafili sięgać po środki, które dziś budzą odruch wymiotny. Teraz po raz pierwszy dostali coś więcej, niż tylko cytat ze starych zapisków. W szklanej fiolce sprzed około 1900 lat znaleziono chemiczne ślady ludzkich odchodów i aromatycznej domieszki z tymianku. Znalezisko pochodzi z okolic dawnego Pergamonu w...

Na pierwszy rzut oka wygląda jak niepozorny, biały kamień z kilkoma narysowanymi liniami. Przez dziesięciolecia leżał jako nieopisany zabytek z czasów Rzymu. Teraz naukowcy wspierani przez algorytmy pokazali, że tak naprawdę jest to pełnoprawna planszówka. Cała historia zaczyna się w dawnym rzymskim mieście Coriovallum, na terenie dzisiejszego Heerlen w Niderlandach. W ruinach łaźni znaleziono owalny...

Naukowcy zamienili powonienie w narzędzie badawcze. Z lotnych cząstek wokół mumii odtworzyli skład balsamów i różnice między częściami ciała. Ekspozycje w muzeach zwykle skupiają się na tym, co widać na pierwszy rzut oka: bandaże, złote maski, malowane sarkofagi. Specjaliści od konserwacji od dawna wiedzą jednak, że mumie mają też bardzo charakterystyczny, mocny zapach. To wynik...

Ponad 400 średniowiecznych zabytków, rynek, ulice i fosa głęboka na 5,5 m. Stolzenberg wraca na mapę po kilku stuleciach ciszy. Województwo zachodniopomorskie przyzwyczaiło nas do obecności warowni, grodzisk i ruin zamków, ale tym razem odkrycie jest znacznie ciekawsze. Zespół archeologów z Fundacji Relicta, pracujący w lasach koło osady Zagrody niedaleko Sławoborza, zidentyfikował relikty pełnoprawnego, lokowanego...

Europa miała być kontynentem rolników. Tymczasem nowe badanie pokazuje, że na nizinach przez tysiące lat rządzili ludzie lasu i rzek. Zespół badaczy przeanalizował kompletne genomy ludzi żyjących między 8500 a 1700 r. p.n.e. na obszarze dzisiejszej Belgii, Holandii i zachodnich Niemiec. To właśnie tam, w sercu kontynentu, nie na jego peryferiach, znaleziono ślad po jednym...

Kamień przetrwa wieki, ale to drewno było prawdopodobnie pierwszym uniwersalnym surowcem naszych przodków. Międzynarodowy zespół naukowców przesunął właśnie granice naszej wiedzy. Na stanowisku Marathousa 1 w Grecji odkryto drewniane przedmioty sprzed niemal pół miliona lat, które służyły do kopania i obróbki mięsa. To najstarsze znane drewniane narzędzia ręczne używane przez ludzi.  Do tej pory doświadczenie...

Zwykły fragment kości okazał się precyzyjnym młotkiem do krzemienia sprzed 500 tys. lat. Odkrycie pokazuje, że Europa była areną zaawansowanej prehistorii, o której nam się nawet nie śniło. W latach 90. archeolodzy w Boxgrove na południu Anglii wyciągnęli z ziemi pozornie zwykły fragment kości. Trafił do magazynu razem z tysiącami innych znalezisk i przez dekady...

Indonezyjska jaskinia, wydłużone palce jak pazury i data sprzed dziesiątek tysięcy lat. Oto malowidło, które może być najstarszym śladem człowieka. W ciemnej jaskini na niewielkiej indonezyjskiej wyspie Muna ktoś przyłożył dłoń do wapiennej ściany i spryskał ją pigmentem, zostawiając na skale charakterystyczny kontur. Palce są nienaturalnie wysmuklone i przypominają raczej szpony niż ludzką rękę. Według...

Jeden z najsłynniejszych szkieletów przodków człowieka znów miesza w podręcznikach. Międzynarodowy zespół naukowców przekonuje, że wcale nie pasuje do żadnego znanego gatunku australopiteka i być może reprezentuje zupełnie nową gałąź naszej rodziny. Mała stopa (Little Foot), formalnie oznaczona jako StW 573, to jeden z najbardziej kompletnych szkieletów wczesnego hominina, jaki kiedykolwiek znaleziono. Homininy to grupa...

Naukowcy odczytali metabolity z kości sprzed 3 mln lat. Dzięki nim widzą klimat, dietę i choroby dawnych zwierząt. Skamieniałe kości okazały się znacznie bogatszym źródłem informacji, niż sądzono. Naukowcom udało się wyłowić z nich tysiące cząsteczek powiązanych z metabolizmem zwierząt, które żyły od 1,3 do 3 mln lat temu. Te chemiczne ślady zdradzają, co jadły,...

Zaawansowane skany kości sugerują, że ten małpi krewny chodził po ziemi jak człowiek, a część dnia spędzał w koronach drzew. Wyprostowana sylwetka, spokojny marsz po sawannie i szeroki horyzont – tak lubimy wyobrażać sobie początek historii człowieka. Nowe badania kości tajemniczej małpy sprzed 7 mln lat sugerują jednak coś znacznie mniej filmowego. Pierwszy dwunożny kuzyn...

Nowe badanie pradawnego DNA z południowej Afryki przewraca do góry nogami opowieść o tym, skąd się wzięliśmy. Analiza genomów pokazuje, że w tym regionie przez setki tysięcy lat istniała duża, stabilna i niemal odizolowana populacja Homo sapiens. Przez lata dominował scenariusz, w którym człowiek współczesny miał narodzić się we wschodniej Afryce, a na południe dotrzeć...