archeologia

Wokół starożytnej twierdzy Argisztichinili odkryto gigantyczną, ukrytą sieć nawadniania. Polacy zajrzeli tam z kosmosu i zobaczyli coś, co zmienia historię. Polscy archeolodzy zajrzeli z kosmosu pod współczesny krajobraz Armenii i zobaczyli coś, czego z poziomu gruntu prawie nie da się już odczytać. Wokół dawnej twierdzy Argisztichinili, jednego z najważniejszych ośrodków królestwa Urartu, rozpoznali ponad 1000...

Kiedy nasi przodkowie po raz pierwszy kontrolowali ogień? Dotychczasowe podręczniki uczyły nas o granicy miliona lat. Najnowsze analizy międzynarodowego zespołu naukowców dosłownie roznoszą te założenia w pył. Okazuje się, że w południowoafrykańskiej jaskini Wonderwerk ślady celowego podtrzymywania płomieni sięgają niemal 1,8 mln lat wstecz. To całkowicie zmienia optykę na to, jak wczesne gatunki ludzi radziły...

Wizja pradziejowych społeczności bezwzględnie karczujących pierwotne puszcze właśnie została obalona. Najnowsze analizy naukowców z Poznania dowodzą, że budowniczowie monumentalnych grobowców z Soboty potrafili korzystać z zasobów naturalnych w sposób, którego moglibyśmy się od nich uczyć. Ich gospodarka była precyzyjnie wpleciona w lokalny ekosystem, nie powodując jego degradacji. Przez lata dominowało przekonanie, że pojawienie się zaawansowanych...

Naukowcy odczytali starożytną klątwę ukrywaną przez 1800 lat. Tajemniczy tekst z rzymskiej Holandii przywoływał bóstwa i demony. Mała, ołowiana tabliczka z rzymskiego miasta na terenie dzisiejszej Holandii okazała się czymś znacznie ciekawszym, niż tylko kawałek skorodowanego metalu. Naukowcy odczytali na niej starożytną klątwę, która miała przywoływać bóstwa i demony, aby zaszkodzić przeciwnikowi. Najdziwniejsze nie jest...

Naukowcy zbadali dawne śmietniska na Grenlandii. Podejrzewałeś, że w zmarzlinie mogły zachować się ślady ludzi, zwierząt, bakterii i genów oporności Paleo-Inuitów i Normanów? Grenlandia rozmraża nie tylko lód. Coraz cieplejsza Arktyka odsłania też stare śmietniska, w których przez setki, a czasem tysiące lat leżały kości zwierząt, muszle, odchody, resztki jedzenia i przedmioty porzucone przez dawnych...

Ogień mógł trafić do jaskini dużo wcześniej, niż zakładano. Ślady z RPA pokazują, że Homo erectus nie był tylko obserwatorem pożarów. Historia ognia nie zaczęła się od człowieka, który po prostu potarł o siebie dwa kawałki drewna. Zaczęła się prawdopodobnie dużo prościej: od iskry znalezionej w krajobrazie po naturalnym pożarze i przeniesionej tam, gdzie dawała...

Uczniowie przez lata mówili, że pod szkołą coś jest. Archeolodzy potwierdzili: to fragment luksusowego domu z czasów cesarstwa. W Rzymie nawet zwykła szkolna plotka może okazać się wiadomością z głębi starożytności. Pod salą gimnastyczną jednego z liceów odkryto świetnie zachowane pozostałości rzymskiej domus, czyli miejskiego domu należącego do zamożnych mieszkańców. Przez lata uczniowie powtarzali, że...

Przez niemal sto lat nikt nie wierzył, że równoległe linie i rozpryski pigmentu w walijskiej jaskini to sztuka. Historia jaskini Bacon Hole to lekcja pokory dla nauki. W 1912 r. brytyjski geolog William Sollas i francuski antropolog Henri Breuil ogłosili, że znaleźli w jaskini na południu Walii najstarsze malowidło jaskiniowe w Anglii. W 1928 r....

Człowiek Lodu, znany całemu światu jako Ötzi, od ponad trzech dekad dostarcza naukowcom bezcennych danych o życiu w epoce miedzi. Wydawałoby się, że o ciele odnalezionym w alpejskim lodowcu wiemy już wszystko. Najnowsze badania pokazują jednak zupełnie inny, mikroskopijny wymiar tej historii. Zamarznięte zwłoki kryją w sobie złożony mikrobiom, a Ötzi nie jest wyłącznie martwym...

Bezzębny, dwunożny i podobny do strusia. Nowy krewny krokodyli z triasu udowadnia, że ewolucja lubiła eksperymenty. I to bardzo. Gdy myślimy o krokodylach, to oczami wyobraźni widzimy niskie, opancerzone cielsko przyklejone do ziemi, paszczę pełną zębów i parę oczu wystających ponad powierzchnię wody. Taki kadr wdrukowała nam w głowy zarówno natura, jak i dziesięciolecia filmów...

Archeolodzy znaleźli notes, ale nie byle jak, bo pochodzący z XIII-XIV w. Obok niego leżały skrawki jedwabiu użyte prawdopodobnie jako papier toaletowy. W średniowiecznej latrynie w Paderborn archeolodzy znaleźli mały notes, który ktoś zgubił około 700 lat temu. Trudno powstrzymać uśmiech na myśl o nieszczęśniku, który sięgnął po coś do kieszeni i patrzył, jak jego...

Skąd tak naprawdę pochodzili Piastowie? Wielki projekt badawczy wreszcie ujawnia genetyczną układankę, ale nie odpowiada na wszystkie pytania. Kiedy 10 lat temu naukowcy z poznańskiego Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza zaczęli otwierać piastowskie groby i pobierać próbki kości, nie wiedzieli, czy w ogóle uda się wyizolować DNA zachowane w szczątkach sprzed...

Skupiają się na przyszłości, a odnaleźli przedmiot, który pozwoli lepiej poznać przeszłość. Takie paradoksy są najciekawsze. Na cenne znalezisko o charakterze historycznym natrafiono podczas prac prowadzonych w ramach projektu pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce - poinformowała spółka Polskie Elektrownie Jądrowe.  Do odkrycia doszło w trakcie przygotowań dna morskiego na potrzeby projektowania i realizacji systemu doprowadzenia...

Tak wyglądała rozrywka mobilna w starożytności. Polscy badacze zidentyfikowali w Libii dziesiątki plansz do gier wyrytych bezpośrednio w architekturze antycznego miasta. Na ruinach jednego z największych starożytnych miast greckich w Afryce Północnej polska archeolożka Zofia Kowarska znalazła coś, czego się nie spodziewała: ponad 100 plansz do gier wyrzeźbionych w kamiennych blokach. Wyryte w murach upadłego...

Bez nowoczesnych klejów i metalowych śrub, a jednak niezwykle skuteczne. Badania wraków ujawniły obecność precyzyjnie dopasowanych klinów i ołowianych płyt, które montowano w warunkach ekstremalnych. Ilovik-Paržine 1 to wrak rzymskiego statku odkryty w 2016 r. w zatoce Paržine przy chorwackiej wyspie Ilovik. Badacze od lat analizowali jego konstrukcję, ładunek i miejsce pochodzenia. Wcześniejsze prace sugerowały,...

W Jaskini Stajnia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej dokonano niezwykłego odkrycia zębów neandertalczyków. Międzynarodowy zespół naukowców odczytał ukrytą w prastarych szczątkach historię, która rzuca zupełnie nowe światło na wędrówki naszych wymarłych krewnych. To, co znaleźli badacze ze znaczącym udziałem ekspertów z Uniwersytetu Wrocławskiego, udowadnia, że ziemie dzisiejszej Polski były tętniącym życiem, prehistorycznym węzłem komunikacyjnym. Wyniki najnowszych badań,...

Amerykanka kupiła wazon za 4 dolary w sklepie z używanymi rzeczami. Po 5 latach okazało się, że to ceremonialne naczynie Majów sprzed prawie 2000 lat. Anna Lee Dozier weszła do sklepu z używanymi rzeczami w Clinton w stanie Maryland, zobaczyła na półce z przecenami ceramiczny wazon z motywami, które kojarzyły jej się z Meksykiem, i...

Analiza osadów z nocników z Novae i Marcianopolis pokazała, że starożytne artefakty mogą odsłonić historię chorób pasożytniczych. Rzymskie nocniki wykopane na terenach dzisiejszej Bułgarii okazały się bardzo interesujące. Jak czytamy na łamach Nauka w Polsce, w ich skamieniałych osadach polscy badacze natrafili na istne biologiczne archiwum grozy – doskonale zachowane ślady pasożytów jelitowych i patogenów...

Przez 25 lat uchodziła za jedną z najbardziej sensacyjnych skamieniałości głowonogów. Pohlsepia mazonensis, okaz z Illinois datowany na około 300 mln lat, trafił nawet do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza znana ośmiornica. Teraz ten status właśnie się rozsypał. Historia tej skamieniałości zaczęła się od interpretacji opublikowanej w 2000 r. Okaz znaleziony w słynnym stanowisku Mazon...

W Łabuniach trafiono na szczątki mamuta, w Bełżcu na ślady po żołnierzach KBW. A to dopiero część odkryć przy budowie trasy S17. Na budowie drogi ekspresowej S17 na Zamojszczyźnie ziemia oddaje nie tylko piach i glinę, ale całe warstwy historii. Archeolodzy pracujący przy inwestycji wydobyli już około 100 tys. zabytków i śladów osadnictwa: od fragmentów...