Wszechświat

Nowe analizy danych z JWST sugerują, że niektóre galaktyki mogą być starsze niż sam wszechświat. Naukowcy pytają, czy nasz model kosmosu w ogóle ma sens. Wszechświat miał swoje narodziny około 13,8 mld lat temu. Przynajmniej tak się powszechnie przyjmuje. W takim scenariuszu, gdy patrzymy bardzo daleko, widzimy kosmos w wieku zaledwie kilkuset milionów lat –...

Astronomowie znaleźli układ, w którym skalista planeta krąży daleko, a gazowe olbrzymy bliżej gwiazdy. LHS 1903 wywraca teorie o powstawaniu planet. Na pierwszy rzut oka system wokół gwiazdy LHS 1903 wygląda całkiem zwyczajnie. W centrum mamy małą, chłodną gwiazdę typu M, tzw. czerwonego karła. To najpopularniejszy typ gwiazd w Drodze Mlecznej – mniejsze i chłodniejsze...

Stara sonda Swift zaczęła zbyt szybko opadać. NASA wstrzymuje badania i szykuje misję, która podniesie ją na wyższą orbitę. Neil Gehrels Swift Observatory to satelita, który od 2004 r. obserwuje tzw. rozbłyski gamma – niezwykle krótkie, ale potwornie energetyczne błyski promieniowania powstające m.in. przy zapadaniu się masywnych gwiazd czy zderzeniach gwiazd neutronowych. To zjawiska tak...

Naukowcy odsłuchali kosmiczny gong po zderzeniu czarnych dziur i wykorzystali go do najdokładniejszego testu teorii względności. Einstein znów miał rację. Cóż za zaskoczenie. Wszechświat znów jest po stronie Einsteina. Rekordowo wyraźny sygnał fal grawitacyjnych z kolizji dwóch czarnych dziur (zdarzenia oznaczonego jako GW250114) pozwolił fizykom zajrzeć w ostatnie chwile tego kosmicznego starcia z precyzją, o...

Naukowcy sprawdzili hipotezę, która miała wyjaśnić największą zagadkę fizyki, ciemną materię. W tym celu zbudowano specjalne kompasy kwantowe. Eksperyment okazał się ważnym krokiem w drodze do poznania tajemnicy ciemnej materii. Międzynarodowy zespół fizyków, w skład którego wchodzi prof. Szymon Pustelny z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikował w prestiżowym Nature wyniki polowania na jedną z największych zagadek Wszechświata....

Nowe modele klimatyczne pokazują, że życie może istnieć także poza klasyczną strefą zamieszkiwalną. Astronomowie piszą zasady od nowa. Strefa zamieszkiwalna to obszar wokół gwiazdy, w którym na powierzchni planety może utrzymywać się ciekła woda. W Układzie Słonecznym tę złotą strefę rozciąga się mniej więcej od orbity Wenus po okolice Marsa.  Od lat to właśnie takie...

To zdarzenie wstrząsnęło światem astrofizyki, choć dla wielu z nas pozostało niezauważone. W 2023 r. w naszą planetę uderzyło neutrino o tak gigantycznej energii, że wedle naszej obecnej wiedzy nie miało prawa istnieć. Żadne znane źródło we Wszechświecie nie jest w stanie wygenerować takiej mocy. Zespół fizyków z USA twierdzi jednak, że znalazł winowajcę. Ślad...

Astronomowie zauważyli, że egzoplaneta dziwnie się chwieje na orbicie. Winny może być tak masywny księżyc, że zmienia definicję tego słowa. Nauka od lat poluje na pierwszego naprawdę pewnego księżyca spoza Układu Słonecznego. Teraz trafili na obiekt, który od razu wywraca do góry nogami podręcznikowe definicje tego rodzaju obiektów. Gazowy olbrzym HD 206893 b zachowuje się,...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba stworzył najdokładniejszą jak dotąd mapę ciemnej materii. Zobaczyliśmy niewidzialne rusztowanie Wszechświata w oszałamiających szczegółach. To jedno z największych wyzwań współczesnej fizyki i zagadka, która spędza sen z powiek badaczom nieba od dekad. Choć stanowi około 85 proc. masy całego wszechświata, pozostaje nieuchwytna dla tradycyjnych instrumentów. Ciemna materia, bo o niej mowa,...

Zimna ciemna materia od dekad była pewnikiem fizyki. Teraz naukowcy pokazują scenariusz, w którym Wszechświat startuje z jej gorącą wersją. Przez ostatnich 40 lat fizycy powtarzali jak mantrę, że ciemna materia musi być zimna, powolna i ciężka, inaczej nie dałoby się zbudować takiego Wszechświata, jaki widzimy dziś. Nowe badania pokazują, że może być całkowicie odwrotnie....

Na pierwszych zdjęciach z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba naukowcy dostrzegli, coś zaskakującego. Małe czerwone kropki, bo tak je nazwano, nie przypominały niczego, co wcześniej widzieliśmy. Obiekty te znajdowały się w najgłębszej otchłani Wszechświata, położone dosłownie na drugim brzegu oceanu czasu. Małe czerwone kropki intrygowały badaczy na całym świecie, a nad rozwiązaniem zagadki głowiły się największe...

Przez ponad 20 lat miliony domowych komputerów na całym świecie po cichu przesiewały radiowe szumy z kosmosu w poszukiwaniu śladów obcych cywilizacji. Teraz twórcy projektu ogłosili finał tej gigantycznej łamigłówki. Skoro pojedynczy superkomputer nie jest w stanie na bieżąco przeanalizować ogromu danych radiowych z kosmosu, można rozbić je na małe pakiety i rozesłać do tysięcy...

Teleskop Hubble’a wyhamowuje w gęstniejącej atmosferze i zbliża się do krytycznej wysokości. Naukowcy mówią wprost, że bez reboostu czeka go śmierć w ogniu. Kosmiczny Teleskop Hubble’a przez ponad trzy dekady pokazywał nam Wszechświat tak, jak nie widział go nikt wcześniej. Teraz naukowcy ostrzegają, że kultowy teleskop może zakończyć życie szybciej, niż zakładano. Jeśli nikt nie...

Ciemne gwiazdy mogą pomóc rozwiązać trzy palące zagadki dotyczące Wszechświata. Najnowsze badania dostarczają odpowiedzi na trzy pozornie rozbieżne, ale pilne zagadki dotyczące świtu kosmosu.  Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) miał być urządzeniem, które ostatecznie potwierdzi nasze teorie o początkach wszystkiego. Tymczasem, od kiedy tylko zaczął przesyłać pierwsze dane, astronomowie drapią się w głowy. Zamiast zgodnego...

Ciemna galaktyka, która nie powinna świecić, emituje delikatne światło. Nowe obserwacje pokazują bladą, gazową galaktykę świecącą jak kosmiczna jarzeniówka. Miała być dowodem na istnienie prawdziwie ciemnych galaktyk – pełnych ciemnej materii i gazu, ale pozbawionych gwiazd. Tymczasem FAST J0139+4328, czyli obiekt odkryty w danych z chińskiego radioteleskopu FAST, okazał się czymś zupełnie innym. Nowe, dużo...

Wszechświat pełen jest lśniących galaktyk, gigantycznych gwiazd i widowiskowych mgławic. Jednak to, co najciekawsze, czasem bywa zupełnie niewidoczne. Teleskop Hubble’a właśnie potwierdził istnienie czegoś, co wymyka się klasycznym definicjom. To pierwsze potwierdzone odkrycie takiego obiektu we Wszechświecie.  Naukowcy nazywają go reliktem, albo bardziej obrazowo "galaktyką, która poniosła porażkę". Cloud-9, bo tak brzmi jego robocza nazwa,...

Niebieskie błyski w kosmosie jednak nie są supernowymi. Nowe dane wskazują na czarną dziurę, która w kilka dni zmieliła masywną gwiazdę. Przez lata astronomowie głowili się, co stoi za krótkimi, oślepiająco jasnymi niebieskimi rozbłyskami, które na kilka dni rozświetlają kosmos, a potem dogasają, zostawiając po sobie echo w promieniach X i radiu. Teraz rekordowy rozbłysk...

Nowe obserwacje w promieniach X ujawniają, że gwałtowne wybuchy gwiazd tworzą znacznie więcej chloru i potasu, niż zakładały dotychczasowe modele. To idealny przepis na życie. Jedna z najsłynniejszych supernowych w Drodze Mlecznej właśnie odsłoniła brakujący fragment kosmicznego przepisu na życie. Dzięki danym z satelity XRISM astrofizycy odkryli, że szczątki gwiazdy Cassiopeia A są niespodziewanie bogate...

Antarktyda zamienia się w kosmiczne obserwatorium. NASA szykuje balony do polowania na neutrina i antycząstki związane z ciemną materią. Program balonów naukowych NASA wraca na Antarktydę z dwiema ambitnymi misjami, które celują w najtrudniejsze zagadki współczesnej astrofizyki. Z lodowej pokrywy w pobliżu stacji McMurdo wystartują jeszcze w grudniu 2 ogromne balony stratosferyczne: PUEO, polujący na...

UFO i ciemna materia w jednym równaniu? Nowa teoria sugeruje, że kosmiczne widma mogły powstać tuż po Wielkim Wybuchu. Ciemna materia, która stanowi nawet 85 proc. masy całego kosmosu, wciąż pozostaje niewidzialna dla naszych detektorów. Teraz fizycy proponują, by odkurzyć niemal porzuconą teorię sprzed dekad – zaktualizowaną o nowy, ekstremalnie wczesny etap dziejów Wszechświata. Kluczem...