Wszechświat

Astronomowie zajrzeli do kosmicznej fabryki planet i zobaczyli coś, czego wcześniej nie udało się uchwycić. Dysk AB Aurigae wiruje, rzuca tajemnicze cienie i może skrywać rodzące się gazowe olbrzymy. Planety powstają w dyskach gazu i pyłu otaczających młode gwiazdy. To właśnie tam materia tworzy zagęszczenia, spirale i inne struktury, z których z czasem mogą wyłonić...

Matematycy proponują model, w którym przyspieszona ekspansja Wszechświata wynika z równań Einsteina, bez dokładania ciemnej energii. Ciemna energia miała być odpowiedzią na jedno z największych pytań współczesnej kosmologii: dlaczego Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Nowa praca matematyków związanych z Uniwersytetem Kalifornijskim w Davis sugeruje jednak, że być może nie trzeba dopisywać do kosmosu tajemniczego składnika....

Astronomowie znaleźli 77 ukrytych kwazarów zasłoniętych pyłem. Astronomowie znaleźli właśnie aż 77 ukrytych kwazarów, które mogą pokazywać jeden z najkrótszych i najbardziej gwałtownych etapów życia galaktyk. To moment, w którym supermasywna czarna dziura rośnie wyjątkowo szybko, ale jednocześnie zaczyna wypychać z otoczenia pył i gaz. Właśnie ten pył, zamiast tylko przeszkadzać w obserwacjach, stał się...

Zapomnij o lodowatych gigantach i płonących światach. TOI-199b to planeta wielkości Saturna, która wymyka się klasyfikacji. Teleskop Webba wreszcie zajrzał w jej nietypową atmosferę. TOI-199b krąży wokół gwiazdy oddalonej od nas o ponad 330 lat świetlnych. Jeden obieg zajmuje jej ok. 100 dni, czyli znacznie dłużej, niż w przypadku wielu egzoplanet badanych metodą tranzytową. Jej...

Kosmos skrywa przerażające tajemnice. Astrofizycy z NASA namierzyli właśnie ukryty silnik odpowiedzialny za najpotężniejsze eksplozje we Wszechświecie. Teleskop Fermiego znalazł ślad, którego astronomowie szukali od niemal 20 lat. Promieniowanie gamma z superjasnej supernowej SN 2017egm wskazuje na coś, co wcześniej było głównie przedmiotem symulacji. Okazuje się, że jej niewyobrażalną moc mógł napędzać ukryty silnik. To...

Wyniki największego jak dotąd sondażu wśród fizyków nie przynoszą jednej, uspokajającej odpowiedzi. W sprawach, które zwykle przedstawia się jako ustalone, większości nie ma. Dotyczy to nawet ciemnej materii i prób pogodzenia grawitacji z mechaniką kwantową. Badacze zebrali 1675 odpowiedzi w internetowym badaniu prowadzonym na łamach APS Physics Magazine. Nie był to więc losowy dobór respondentów,...

Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia. Najnowsze odkrycia pokazują, że potężne turbulencje dosłownie zniekształcają gwiazdy. To zjawisko tak naprawdę całkowicie zmienia nasze postrzeganie kosmosu. Przestrzeń między gwiazdami nie jest pustką. To ośrodek międzygwiezdny, czyli rozrzedzona mieszanina gazu i pyłu, w której część materii jest zjonizowana, czyli rozbita na jony i swobodne elektrony. W radiu ta plazma...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zaprezentował właśnie najdokładniejszą w historii mapę ukrytej sieci kosmicznej Wszechświata, sięgającą niemal początków czasu.Astronomowie, korzystając z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba NASA, stworzyli najdokładniejszą mapę kosmicznej sieci, ogromnej struktury łączącej galaktyki w całym wszechświecie. Zespół kierowany przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside prześledził historię tej rozległej sieci aż do czasów, gdy...

Ponad 700 lat temu Dante opisał coś, co nauka rozpoznała dopiero w XIX w. Czy Boska Komedia kryje w sobie najstarszą wizję uderzenia asteroidy? Lucyfer spada z nieba. Uderza w Ziemię z taką siłą, że przebija jej powierzchnię i wgryza się aż do centrum planety. Wyparta skała wystrzeliwuje na powierzchnię, tworząc górę na antypodach. W...

Laboratorium DRTF w Teksasie produkuje kontrolowane eksplozje, żeby zrozumieć katastrofy przemysłowe, napędy hipersoniczne i śmierć gwiazd. Właśnie zostało otwarte. Na kampusie Texas A&M RELLIS w Teksasie stoi budowla, która nie przypomina żadnego innego laboratorium naukowego na świecie. To stalowa rura o długości niemal 150 m i średnicy ponad 2 m, zakotwiczona w betonowym bloku, połączona...

Nie trzeba mieć teleskopu, doktoratu ani pracy w obserwatorium. Wystarczy komputer, internet i trochę cierpliwości. ESA udostępniła projekt, w którym zwykli internauci mogą pomagać w szukaniu jednych z najcenniejszych kosmicznych zjawisk. Kosmiczny teleskop Euclid został zbudowany do jednego z najbardziej ambitnych zadań współczesnej astronomii: ma pomóc zrozumieć, jak zbudowany jest Wszechświat, jak rozszerzał się przez...

Wokół gwiazd podobnych do Słońca sub-Neptuny są wszędzie. Wokół karłów M praktycznie nie istnieją. Astronomowie nie wiedzą do końca dlaczego. Nasz Układ Słoneczny ma planety skaliste (Merkury, Wenus, Ziemia, Mars) i gazowe olbrzymy (Jowisz, Saturn, Uran, Neptun). Odkąd w 2009 r. teleskop kosmiczny Kepler zaczął masowo wykrywać egzoplanety, to okazało się, że galaktyka jest zdominowana...

Myśleliście, że układy planetarne to oazy spokoju? Nic z tych rzeczy. Najnowsze badania pokazują, że potężne planety krążące blisko gwiazd wyrzucają słabszych sąsiadów w mrok wiecznej nocy grawitacyjnymi kopnięciami. Planety swobodne nie krążą wokół żadnej gwiazdy. Dryfują przez Galaktykę jak ciemne światy bez własnego słońca, niewidoczne dla klasycznych metod łowienia egzoplanet. Nie przechodzą regularnie przed...

Zapomnijcie o ekspansji, czas na galaktyczną stagnację. Astronomowie odkryli, że peryferia Drogi Mlecznej stały się sterylne. Nasza galaktyka ma co najmniej 100 tys. lat świetlnych średnicy, ale nowe gwiazdy rodzą się tylko w obrębie 40 tys. lat świetlnych od centrum. Za tą granicą narodziny gwiazd praktycznie ustają, a te, które tam widzimy, przybyły skądinąd. Międzynarodowy...

Zbudowana przez Dark Energy Spectroscopic Instrument mapa bardzo poważnie podsyca to, co fizycy coraz częściej nazywają kryzysem kosmologii. DESI to instrument zainstalowany na 4‑metrowym teleskopie Mayalla w Kitt Peak National Observatory w Arizonie. Nie jest to kosmiczny teleskop w stylu Hubble’a czy Webba, tylko bardzo sprytnie skonstruowany naziemny instrument. Jego supermocą nie jest rozdzielczość zdjęć,...

Rakieta zabiera paliwo, spala je i wyrzuca za siebie. Napęd świetlny działa inaczej: wykorzystuje pęd fotonów, czyli samego światła. Naukowcy pokazali właśnie mikroskopijne struktury, które laser potrafi nie tylko popchnąć, ale też prowadzić w trzech wymiarach. Światło nie ma masy spoczynkowej, ale niesie pęd. Kiedy fotony spadają na powierzchnię i odbijają się od niej albo...

Myśleliście, że wiemy o kosmosie wszystko? Nic z tych rzeczy. Astronomowie właśnie przyznali się do gigantycznej pomyłki. Okazuje się, że przez lata masę wielu młodych gwiazd bardziej szacowaliśmy, niż naprawdę mierzyliśmy. Nie dlatego, że ktoś chciał kogokolwiek oszukać, tylko dlatego, że te obiekty rodzą się w gęstych chmurach gazu i pyłu, które skutecznie zasłaniają je...

Zapomnijcie o patrzeniu w przeszłość przez soczewkę, czas na renderowanie przyszłości. Stworzenie potężnych wirtualnych wszechświatów to jedyny sposób, by nadążyć za takimi projektami jak teleskop Euclid czy obserwatorium Very Rubin. Międzynarodowy zespół astrofizyków właśnie otworzył drzwi do jednego z największych zbiorów danych w historii nauki. Ponad 2,5 petabajta symulacji kosmologicznych jest od dziś dostępna za...

Cztery gwiazdy, polarny dysk i ślad pułapki pyłowej. HD 98800B wygląda jak istny chaos, ale może ujawniać, jak naprawdę rodzą się planety. Układ HD 98800B składa się z czterech młodych, powiązanych grawitacyjnie gwiazd oraz gazowego dysku krążącego wokół jednej z wewnętrznych par. System charakteryzuje się bardzo nietypową geometrią, która przez długi czas stanowiła anomalię w...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...