Wszechświat

Myśleliście, że wiemy o kosmosie wszystko? Nic z tych rzeczy. Astronomowie właśnie przyznali się do gigantycznej pomyłki. Okazuje się, że przez lata masę wielu młodych gwiazd bardziej szacowaliśmy, niż naprawdę mierzyliśmy. Nie dlatego, że ktoś chciał kogokolwiek oszukać, tylko dlatego, że te obiekty rodzą się w gęstych chmurach gazu i pyłu, które skutecznie zasłaniają je...

Zapomnijcie o patrzeniu w przeszłość przez soczewkę, czas na renderowanie przyszłości. Stworzenie potężnych wirtualnych wszechświatów to jedyny sposób, by nadążyć za takimi projektami jak teleskop Euclid czy obserwatorium Very Rubin. Międzynarodowy zespół astrofizyków właśnie otworzył drzwi do jednego z największych zbiorów danych w historii nauki. Ponad 2,5 petabajta symulacji kosmologicznych jest od dziś dostępna za...

Cztery gwiazdy, polarny dysk i ślad pułapki pyłowej. HD 98800B wygląda jak istny chaos, ale może ujawniać, jak naprawdę rodzą się planety. Układ HD 98800B składa się z czterech młodych, powiązanych grawitacyjnie gwiazd oraz gazowego dysku krążącego wokół jednej z wewnętrznych par. System charakteryzuje się bardzo nietypową geometrią, która przez długi czas stanowiła anomalię w...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...

Przez dekady pierwsze gwiazdy we Wszechświecie istniały głównie w symulacjach, równaniach i rekonstrukcjach. Teraz astronomowie mają to, co może być najmocniejszym jak dotąd śladem ich istnienia. Dwa nowe preprinty oparte na obserwacjach z teleskopu Jamesa Webba opisują niewielki obiekt nazwany Hebe, znajdujący się tuż obok galaktyki GN-z11, z epoki zaledwie około 430 mln lat po...

DESI ukończył największą trójwymiarową mapę Wszechświata. To może być początek poważnego kryzysu dla dotychczasowego modelu kosmologii. Projekt DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) właśnie sfinalizował budowę największej w dziejach, trójwymiarowej mapy Wszechświata. Brzmi to jak spektakularny sukces inżynieryjny i bez wątpienia właśnie nim jest. Jednak prawdziwy ciężar tego osiągnięcia kryje się zupełnie gdzie indziej. Chodzi o...

Na pustyni Atakama stanął FYST, nowy teleskop submilimetrowy, który ma badać pierwsze galaktyki, ciemną materię i ślady najwcześniejszych epok kosmosu. To jedno z najwyżej położonych naziemnych obserwatoriów świata. Na szczycie Cerro Chajnantor w chilijskiej Atakamie stanął właśnie Fred Young Submillimeter Telescope, w skrócie FYST. To nowy teleskop, który ma patrzeć tam, gdzie zwykłe obserwacje optyczne...

To nie po prostu bardzo stara gwiazda. Jej skład może mówić o tym, jak rodziły się pierwsze małomasywne gwiazdy po narodzinach Wszechświata. Grupa studentów z Uniwersytetu w Chicago pracując na danych z przeglądu Sloan Digital Sky Survey namierzyła gwiazdę tak ubogą w cięższe pierwiastki, że astronomowie uznali ją za najbardziej pierwotną z dotąd poznanych. Wszystko...

Wyobraź sobie, że ktoś przychodzi i mówi: „Słuchaj, może od lat za bardzo komplikujemy sobie Wielki Wybuch”. W fizyce to dość odważne otwarcie. Badacze z University of Waterloo i Perimeter Institute proponują coś, co sami nazywają w uproszczeniu „Einsteinem podniesionym do kwadratu” - teorię grawitacji kwadratowej (quadratic gravity). W ich rachunkach Wielki Wybuch nie jest...

Dziesięć miliardów lat temu wszechświat przeżywał kosmiczne południe, burzliwą epokę, w której supermasywne czarne dziury rosły w zastraszającym tempie, pożerając niewyobrażalne ilości materii. Dziś te same potężne obiekty przypominają raczej astronomicznych emerytów na przymusowej diecie. Dlaczego ich apetyt tak drastycznie spadł? Astronomowie mają odpowiedź na długo dręczącą astrofizykę zagadkę: dlaczego wzrost supermasywnych czarnych dziur jest...

Mgławica Krab wygląda na zdjęciach jak coś niemal zamrożonego. Nowe obserwacje Hubble’a pokazują jednak, że ten obiekt wciąż wyraźnie się porusza, rozszerza i zmienia. NASA porównała świeże ujęcie z obrazem sprzed 25 lat. Nowe zdjęcie powstało po ponad 24 latach od pierwszych pełnych obserwacji Mgławicy Krab wykonanych przez Hubble’a. To właśnie ten długi odstęp czasu...

Polski fizyk przedstawił przełomową hipotezę wyjaśniającą największą tajemnicę naszego pochodzenia. Przy okazji rozwiązuje gigantyczny problem, z którym od miesięcy zmagają się badacze obsługujący Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Zgodnie z naszą najlepszą wiedzą o Wielkim Wybuchu, nie powinno nas tu być. Początek Wszechświata powinien był wygenerować dokładnie tyle samo materii, co antymaterii. Problem w tym, że...

Startup wspierany wcześniej przez NASA testuje technologię łapania asteroid do worka. Pomysł brzmi dziwnie, ale ma zaskakująco poważne zaplecze techniczne. TransAstra ogłosiła, że prowadzi finansowane przez inwestorów i klientów studium misji, której celem byłoby przechwycenie małej planetoidy bliskiej Ziemi i przeniesienie jej na stabilną orbitę w pobliżu naszej planety. W komunikacie firma pisze o obiekcie...

W maleńkiej galaktyce karłowatej odkryto gwiazdę tak ubogą w żelazo i tak osobliwą pod względem składu, że badacze uznali ją za najczystszy dotąd przykład gwiazdy drugiej generacji znalezionej w tak pierwotnym środowisku. Zespół kierowany przez Anirudha Chitiego ze Stanford University badał skład chemiczny gwiazd w słabej galaktyce karłowatej Pictor II, żeby znaleźć obiekty zachowujące ślad...

Astronomowie wykryli pierwszą supernową z sygnałem przypominającym ćwierkanie. To może być najmocniejszy ślad, że jej wnętrzem rządzi magnetar. Zaczęło się od obiektu, który miał być po prostu kolejną bardzo jasną supernową. Tymczasem Joseph Farah z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara, pracujący z zespołem Las Cumbres Observatory, zauważył w danych coś, czego w takich wybuchach jeszcze...

Zwykła, spokojna gwiazda nagle zaczęła zachowywać się tak, jakby ktoś co chwilę przysłaniał ją firanką, a potem podkręcił grzejniki w całym układzie. Światło widzialne spadało, za to podczerwień rosła, jakby coś świeciło gorącą materią. W systemie mogło dojść do zderzenia dwóch planet. W archiwach obserwacji astronomicznych doktorant Anastasios Tzanidakis z Uniwersytetu w Washingtonie trafił na...

Zderzenia czarnych dziur z martwymi gwiazdami już zdążyły wejść do katalogu kosmicznych ekstremów. Teraz okazało się, że jedna z takich par przed finałowym krachem wcale nie krążyła po okręgu, tylko po wyraźnie owalnej orbicie. Bohaterem tej historii jest układ oznaczony GW200105 – sygnał fal grawitacyjnych zarejestrowany 5 stycznia 2020 r. przez detektory LIGO i Virgo....

Zamiast liczyć pojedyncze galaktyki, zmierzyli całe morze światła, które wypełnia przestrzeń pomiędzy nimi. Dzięki temu odsłonili ukryte, kosmiczne struktury sprzed 10 mld lat, kiedy Wszechświat był w najbardziej burzliwym okresie swojego życia. Nowa mapa powstała z danych zebranych w ramach projektu HETDEX, wykorzystującego ogromny teleskop w Teksasie. Naukowcy nie polowali tu na pojedyncze obiekty, ale...

Tajemnicze pasy radiowe pulsara Kraba wreszcie dostały wyjaśnienie. To efekt kosmicznej przeciąganki między grawitacją a materią. Od 20 lat astronomowie patrzą na pulsar Kraba i widzą coś, czego nie pokazuje żaden inny obiekt we Wszechświecie – idealne radiowe paski, jasne i ciemne jak futro zebry. Teraz świeża analiza pokazuje, że za tym wzorem stoi kosmiczna...

To, że Wszechświat się rozszerza, wiadomo od prawie stu lat, ale jak szybko? Dokładne tempo tej ekspansji pozostaje przedmiotem gorących dyskusji i stanowi wyzwanie dla standardowego modelu kosmologii. Mamy dwa sposoby żeby to zmierzyć i każdy podaje inny wynik. Pojawiła się jednak trzecia metoda. Zespół badawczy z Politechniki Monachijskiej (TUM), Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana (LMU)...