Astronomia

Dysk Drogi Mlecznej mógł zmienić orientację o ponad 90 stopni. Śladem dawnej katastrofy jest niezwykle powolny ruch gwiazd w halo. Droga Mleczna nie zawsze leżała w kosmosie tak jak dzisiaj. Około 10 mld lat temu młoda galaktyka dostała potężne uderzenie niemal na wprost, po którym jej dysk mógł zmienić orientację o ponad 90 stopni. Nie...

Zabójca dinozaurów był prawdopodobnie rzadkim chondrytem CO. Naukowcy rozpoznali go po izotopach niklu ukrytych w cienkiej warstwie gliny. Planetoida, która 66 mln lat temu zakończyła panowanie dinozaurów, praktycznie zniknęła podczas zderzenia. Wyparowała, wymieszała się z ziemskimi skałami i rozsiała po całej planecie jako cienka warstwa pyłu. Naukowcy znaleźli jednak jej chemiczny odcisk palca. Wszystko wskazuje...

Łazik pobrał próbki ze skał starszych od krateru Jezero. Ich dokładne datowanie może ujawnić tempo dawnych uderzeń. Perseverance wjechał na skały starsze od krateru Jezero i znalazł w nich zapis okresu, gdy Mars był regularnie bombardowany przez planetoidy. To nie jest pojedynczy ślad po jednej katastrofie, lecz coś w rodzaju geologicznego archiwum, w którym każda...

Astronomowie przeszukali archiwalne dane ALMA w poszukiwaniu wąskich sygnałów technologicznych. Obcych może i nie znaleźli, ale otworzyli nowe pasmo. Od dziesięcioleci nastawiamy kosmiczne radio na częstotliwości, które sami uznaliśmy za najbardziej oczywiste. Liczyliśmy, że obca cywilizacja również wybierze pasmo leżące pomiędzy sygnałami wodoru i hydroksylu. Największy problem jednak jest w tym, że nie mamy żadnego...

W układzie oddalonym od Ziemi naukowcy odkryli obiekt, który nie pasuje do żadnej znanej kategorii. Jest wystarczająco masywny, by uznać go za planetę, ale nie krąży wokół gwiazdy. Zamiast tego orbituje wokół brązowego karła. Jeśli kolejne obserwacje potwierdzą wyniki, będzie to pierwszy wykryty egzoksiężyc poza Układem Słonecznym. Astronomowie od lat odkrywają kolejne egzoplanety, czyli planety...

Tajemnicze, niezwykle szybkie pociski, skupiska gazu bogatego w tlen, poruszające się z prędkością nawet 32 mln km/h, zostały odkryte podczas najrzadszej eksplozji gwiazdy w naszej galaktyce. Z układu V445 Puppis, jedynej potwierdzonej w Drodze Mlecznej helowej nowej, wyrzucane są niewielkie skupiska gazu przypominające kosmiczne pociski. Poruszają się z ogromną prędkością ponad 32 mln km/h. Problem...

Na Plutonie odkryto 6 ogromnych osuwisk. Masy lodu spadały z wysokości ponad 2 km i przesuwały się nawet o 14,5 km. Ściana krateru najpierw cicho pracuje, jakby coś w niej powoli ustępowało. Pojawiają się pęknięcia, które z każdą chwilą rozchodzą się coraz dalej, aż w końcu cały fragment zbocza traci stabilność. W jednej chwili setki...

Chmury z odparowanych skał działają jak izolacja. Pod nimi powierzchnia subneptuna może zamienić się w ocean płynnej magmy. Chmury na odległych planetach nie tylko zasłaniają teleskopom widok. Nowe modele pokazują, że mogą działać jak potężna warstwa izolacji, podnosząc temperaturę przy skalistym wnętrzu nawet o 1400-2600 st. C. W efekcie skała topnieje, powstaje ocean magmy, a...

Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 roku będzie nie tylko ciekawostką astronomiczną, ale także turystycznym hitem. Liczby nie kłamią. Polacy dosłownie rzucili się na bilety lotnicze do Hiszpanii i Islandii, by na własne oczy podziwiać ten spektakl w pełnej jego krasie. Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 r. zbliża się wielkimi krokami. Tego dnia nasza gwiazda zostanie...

Na młodą Ziemię mogło spaść nawet 50 mln ton kosmicznego cukru. Nowe odkrycie pokazuje, skąd mogły pochodzić składniki pierwszego RNA. Astronomowie po raz pierwszy bezpośrednio wykryli cukier w przestrzeni międzygwiazdowej. Erytruloza powstała w zimnym obłoku gazu i pyłu, ale podobne cząsteczki mogły zostać zamknięte w planetoidach, a następnie dostarczone na młodą Ziemię. Według ostrożnych szacunków...

Obiekt 1998 SH2 przez 27 lat uchodził za planetoidą. Zdradziła go jednak zmiana trajektorii, a głębokie zdjęcia ujawniły słaby ogon. Przez 27 lat wyglądała jak zwykła, ciemna planetoida – jeden z wielu niepozornych punktów krążących wokół Słońca. Nie miała jasnej otoczki ani efektownego ogona, które zdradziłyby jej prawdziwą naturę, więc astronomowie byli przekonani, że dobrze...

Każdego lata na niebie pojawia się zjawisko, które przyciąga zarówno miłośników astronomii, jak i osoby, które na co dzień rzadko spoglądają w gwiazdy. Mowa o Perseidach, jednym z najaktywniejszych rojów meteorów na świecie. W 2026 r. ich obserwacja zapowiada się wyjątkowo dobrze również z Polski, a wszystko za sprawą korzystnego układu Księżyca, który nie będzie...

Sunrise III przez 6,5 dnia obserwował Słońce ze stratosfery. Pierwsze wyniki pokazują rozbłysk klasy M5.3 i skręconą plazmę. Przez 6,5 dnia nad Arktyką dryfował ogromny balon z metrowym teleskopem skierowanym prosto w Słońce. Pod nim nie było astronautów ani silnika. Była za to ważąca kilka ton gondola, 3 instrumenty naukowe i dyski, które zapełniały się...

Możemy już odliczać do jednego z najciekawszych zjawisk astronomicznych w ostatnich latach. Już 12 sierpnia 2026 r. w Europie nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. I choć Polska nie znajdzie się na jego trasie, to mieszkańcy naszego kraju będą mogli zobaczyć tarczę Słońca niemal całkowicie zasłoniętą przez Księżyc. Zaćmienie Słońca to nic innego jak rezultat spektakularnej geometrii...

Meteoryty chondrytowe mogą być szczątkami dawnych mini-księżyców, które krążyły wokół rodzących się planet. Jeśli to prawda, to cała historia ich pochodzenia właśnie wywraca się do góry nogami. Meteoryty na pierwszy rzut oka to po prostu kosmiczne kamienie. Spadają z nieba, czasem robią dziurę w dachu, częściej lądują gdzieś na pustyni i kończą w muzeach albo...

W pobliżu Ziemi przeleci Apophis, planetoida wielkości wieżowca. Jednocześnie po raz pierwszy w historii ludzkości udało nam się przewidzieć, że planetoida będzie widoczna na niebie dla miliardów ludzi. Padła konkretna data, a na widowisko mogą szykować się także mieszkańcy Polski. Naukowcom udało się właśnie dokładnie obliczyć kiedy planetoida Apophis (bóg chaosu, na cześć egipskiego demona...

Zajrzeliśmy na drugi brzeg oceanu czasu i naszym oczom ukazały się potwory lśniące światłem biliona Słońc. To nie poetycka metafora, a najnowsze odkrycie Europejskiej Agencji Kosmicznej. Teleskop kosmiczny Euclid Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) odkrył 31 najstarszych kwazarów, jakie kiedykolwiek znaleziono. Dwa z tych gigantycznych i olśniewających jąder galaktyk, zasilanych przez gigantyczne czarne dziury, to najwcześniejsze kwazary zaobserwowane...

Astronomowie podejrzewają, że obca gwiazda przeleciała bardzo blisko Układu Słonecznego. Jej grawitacja mogła wysłać komety ku Słońcu. Chyba każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że Układ Słoneczny nie jest samotną wyspą zawieszoną w idealnej pustce. Około 2,5 mln lat temu w jego pobliżu mogła przemknąć obca gwiazda, a jej grawitacja naruszyła ogromny rezerwuar...

W sobotni wieczór obok Ziemi przeleci planetoida 523808, znana też jako 2007 ML24. Według szacunków może mieć od 360 do 800 m średnicy, a najbliżej naszej planety znajdzie się 4 lipca 2026 r. o 21:53 czasu polskiego. Planetoida 523808 minie nas w odległości około 3,5 mln km. W kosmicznej skali to bliskie spotkanie, ale z...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zbadał atmosferę planety orbitującej białego karła. To pierwszy taki przypadek. Ta planeta wygląda jak kosmiczny ocalały, który po prostu nie powinien mieć prawa istnieć. WD1856b krąży wokół martwej gwiazdy tak blisko, że pełny obieg zajmuje jej zaledwie 1,4 dnia. Problem w tym, że jej gwiazda wcześniej musiała przejść przez fazę czerwonego...