Kosmos

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu pomysł pozyskiwania energii z czarnej dziury wydawał się wyłącznie intelektualnym eksperymentem. Dzisiaj naukowcy pokazali, że mechanizm opisany ponad pół wieku temu przez jednego z najwybitniejszych fizyków XX wieku można odtworzyć w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Osiągnięcie to nie dotyczy wyłącznie astrofizyki. Otwiera również drogę do nowych technologii. Ponad 50 lat temu fizyk...

Astronomowie wykorzystali ponad 155 tys. gwiazd znajdujących się w Drodze Mlecznej, aby niezależnie oszacować wiek Wszechświata. Wynik ich badań jest zgodny z najpopularniejszym obecnie modelem kosmologicznym i może pomóc rozwiązać jedną z największych zagadek współczesnej astronomii, tak zwane napięcie Hubble’a. Wiek Wszechświata od lat jest przedmiotem sporów naukowców. Problem nie polega jednak na samym pomiarze...

Wydawało się, że astronomowie wiedzą już niemal wszystko o gwieździe Beta Pictoris. To jeden z najlepiej przebadanych układów planetarnych w naszej galaktyce, od lat uznawany za naturalne laboratorium badań nad narodzinami planet. Tym większym zaskoczeniem okazało się odkrycie kolejnego świata, którego przez lata nie udało się dostrzec. Międzynarodowy zespół naukowców, wykorzystując Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba...

Obiekt 1998 SH2 przez 27 lat uchodził za planetoidą. Zdradziła go jednak zmiana trajektorii, a głębokie zdjęcia ujawniły słaby ogon. Przez 27 lat wyglądała jak zwykła, ciemna planetoida – jeden z wielu niepozornych punktów krążących wokół Słońca. Nie miała jasnej otoczki ani efektownego ogona, które zdradziłyby jej prawdziwą naturę, więc astronomowie byli przekonani, że dobrze...

Najpierw rozległ się potężny huk, a chwilę później fragment kosmicznej skały przebił dach domu i wpadł do sypialni. Teraz naukowcy ujawnili, że ten niezwykły meteoryt skrywa ślady słonej wody i związków organicznych, które mogą zmienić nasze spojrzenie na początki życia na Ziemi. 16 lipca 2024 r. mieszkańcy Nowego Jorku i okolic byli świadkami niezwykłego zjawiska....

Firma z Kalifornii chce umieścić na orbicie dziesiątki tysięcy satelitów wyposażonych w ogromne lustra, które będą odbijały światło słoneczne na wybrane miejsca na Ziemi. Projekt przechodzi do fazy realizacji, amerykańska Federalna Komisja Łączności (FCC) wydała zgodę na start pierwszego demonstracyjnego satelity. Jeśli test zakończy się sukcesem, może rozpocząć się era zupełnie nowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej....

Każdego lata na niebie pojawia się zjawisko, które przyciąga zarówno miłośników astronomii, jak i osoby, które na co dzień rzadko spoglądają w gwiazdy. Mowa o Perseidach, jednym z najaktywniejszych rojów meteorów na świecie. W 2026 r. ich obserwacja zapowiada się wyjątkowo dobrze również z Polski, a wszystko za sprawą korzystnego układu Księżyca, który nie będzie...

Sunrise III przez 6,5 dnia obserwował Słońce ze stratosfery. Pierwsze wyniki pokazują rozbłysk klasy M5.3 i skręconą plazmę. Przez 6,5 dnia nad Arktyką dryfował ogromny balon z metrowym teleskopem skierowanym prosto w Słońce. Pod nim nie było astronautów ani silnika. Była za to ważąca kilka ton gondola, 3 instrumenty naukowe i dyski, które zapełniały się...

Oddział Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA w Polsce powstanie w Warszawie. Decyzję tę ogłosili na wspólnej konferencji prasowej premier Donald Tusk i dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher. Warszawa została wybrana na siedzibę nowego Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). To jedna z najważniejszych decyzji dotyczących polskiego sektora kosmicznego w ostatnich latach. Nowa jednostka ma odpowiadać za rozwój...

Polski napęd satelitarny BOOSTER trafi do azjatyckiej misji serwisowania obiektów na orbicie. Start planowany jest na pierwszą połowę 2027 r. Polska firma Liftero zdobyła kolejnego klienta w Azji. To kontrakt wart blisko 1,5 mln zł, więc w kosmicznej skali nie wygląda jak jakieś wielkie trzęsienie ziemi. Może być on jednak dużo ważniejszy, niż sugeruje sama...

FCC daje zielone światło kosmicznym zwierciadłom, które mają znaleźć się na orbicie okołoziemskiej. Astronomowie łapią się za głowę. Federalna Komisja Łączności w Stanach Zjednoczonych zatwierdziła projekt, który brzmi jak pomysł z komiksów o Iron Manie, ale jest jak najbardziej realny: start demonstracyjnego satelity Earendil‑1 firmy Reflect Orbital. To urządzenie ma odbijać światło słoneczne… w nocy....

Astronauci spędzają ogrom czasu na rutynowej obsłudze, sprzątaniu i przenoszeniu ładunków. NASA chce oddać część tej pracy robotom. Brzmi jak plan. Astronauta w kosmosie to nie tylko bohater z flagą na ramieniu, naukowiec pochylony nad eksperymentem czy pilot sterujący statkiem. To też ktoś, kto taszczy worki, rozpakowuje dostawy, pilnuje sprzętu, robi przeglądy i ogarnia całą...

Planety rozmiarów Jowisza są tak lekkie, że porównuje się je do piany i waty cukrowej. TOI-791 b i TOI-791 mają ekstremalnie małą gęstość. Astronomowie trafili na dwie planety, których opis brzmi jak coś wymyślonego na potrzeby wykładu o paradoksach. Na pierwszy rzut oka to pełnoprawne odpowiedniki Jowisza – duże, rozciągnięte, robiące wrażenie. Dopiero gdy zajrzymy...

Możemy już odliczać do jednego z najciekawszych zjawisk astronomicznych w ostatnich latach. Już 12 sierpnia 2026 r. w Europie nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. I choć Polska nie znajdzie się na jego trasie, to mieszkańcy naszego kraju będą mogli zobaczyć tarczę Słońca niemal całkowicie zasłoniętą przez Księżyc. Zaćmienie Słońca to nic innego jak rezultat spektakularnej geometrii...

Nie zawieziemy na Księżyc całych betoniarni. Naukowcy sprawdzają więc, czy pył leżący na powierzchni da się zamienić w trwały budulec. Cienkie płytki wykonane z materiału przypominającego księżycowy pył spędziły pół roku przytwierdzone do zewnętrznej części Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Były wystawione na próżnię, promieniowanie, gwałtowne zmiany warunków i mikrometeoroidy. Po powrocie nie rozsypały się ani nie...

Long March 10B wyniósł satelitę na orbitę, a potem pionowo wrócił i został złapany przez morski system lin. Chiny mają odpowiedź na SpaceX. Rakieta wystartowała, wyniosła satelitę na orbitę, a jej pierwszy stopień po kilku minutach wrócił nad morze. Nie rozłożył nóg jak Falcon 9 i nie wylądował na pokładzie autonomicznej barki. Zawisł nad specjalną...

Meteoryty chondrytowe mogą być szczątkami dawnych mini-księżyców, które krążyły wokół rodzących się planet. Jeśli to prawda, to cała historia ich pochodzenia właśnie wywraca się do góry nogami. Meteoryty na pierwszy rzut oka to po prostu kosmiczne kamienie. Spadają z nieba, czasem robią dziurę w dachu, częściej lądują gdzieś na pustyni i kończą w muzeach albo...

HALO ma zintegrować narodowe satelity wojskowe NATO. To odpowiedź na rosnące zagrożenia w kosmosie ze strony Rosji i Chin. NATO coraz wyraźniej traktuje kosmos nie jak odległe zaplecze wojny, ale jak jej pełnoprawny teatr. Satelity nie są już tylko dodatkiem do czołgów, samolotów i okrętów. Są tym, co pozwala im widzieć, mówić, nawigować, uderzać precyzyjnie...

Tan plan brzmi jak szaleństwo, ale obliczenia nie kłamią. Polscy naukowcy z Polskiej Akademii Nauk przedstawili sposób, który może zamienić jałowego Marsa w żyzną planetę. Terraformowanie Marsa, czyli przekształcenie Czerwonej Planety, w miejsce gdzie temperatury przypominać będą te ziemskie, woda będzie mogła płynąć, a na pustyniach wyrosną rośliny, od dawna jest przedmiotem różnych badań. Mars...

Wiele wskazuje na to, że Rosja umieszcza na orbicie broń jądrową, choć zakazują tego międzynarodowe traktaty. Problem, w tym, że nie ma jak tego dowieść. Wygląda jednak na to, że naukowcy znaleźli sposób, by to sprawdzić. Wizja wojny nuklearnej to strach przed międzykontynentalnymi pociskami balistycznymi i niszczeniem miast na Ziemi. Tymczasem najgroźniejszy scenariusz współczesnego konfliktu...