Europa wypina się na Eurowizję. Przez Izrael znika z anten
Eurowizja 2026 jeszcze nie zdążyła wejść w finałową fazę, a już stała się jednym z najbardziej politycznych widowisk roku. Publiczni nadawcy z Hiszpanii, Irlandii i Słowenii nie pokażą konkursu w telewizji, protestując przeciwko dopuszczeniu Izraela do udziału w 70. edycji wydarzenia w Wiedniu.
Decyzje Hiszpanii, Irlandii i Słowenii uderzają tak naprawdę w samą istotę Eurowizji, która od dekad była przede wszystkim wielkim, wspólnym widowiskiem telewizyjnym. Tym razem część publicznych nadawców uznała, że samo wycofanie się z rywalizacji to za mało. Konkurs nie pojawi się również w ich ramówkach.
W Słowenii zamiast eurowizyjnego finału widzowie mają zobaczyć program poświęcony Palestynie. Irlandia wybrała alternatywną ramówkę rozrywkową, a Hiszpania również nie pokaże sobotniego finału. To szczególnie znaczące, bo hiszpański nadawca należy do grona największych uczestników eurowizyjnego systemu, a kraje z tej grupy tradycyjnie mają zapewnione miejsce w finale. Osobno Holandia i Islandia zrezygnowały z udziału w konkursie, ale nie zdecydowały się na całkowitą blokadę transmisji.
Powodem jest udział Izraela
Osią sporu w tym przypadku jest decyzja Europejskiej Unii Nadawców, która dopuściła Izrael do tegorocznej rywalizacji. Przeciwnicy tej decyzji wskazują na wojnę w Strefie Gazy, skalę ofiar cywilnych oraz politykę izraelskich władz wobec Palestyńczyków. Ich zdaniem konkurs nie może udawać neutralnego święta muzyki, gdy jeden z uczestników reprezentuje państwo oskarżane o działania prowadzące do katastrofy humanitarnej.
Izraelska ofensywa w Gazie była odpowiedzią na atak Hamasu z 7 października 2023 r., w którym zginęło ok. 1200 osób. Według danych palestyńskich władz zdrowotnych późniejsza wojna pochłonęła życie dziesiątek tysięcy ludzi. Obecność Izraela na scenie Eurowizji stała się dla części państw i artystów nie do zaakceptowania.
Krytycy decyzji organizatorów podnoszą również argument podwójnych standardów. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę Rosja została wykluczona z konkursu. W przypadku Izraela organizatorzy nie zdecydowali się na analogiczny krok, co dodatkowo podgrzało spór o granice politycznej neutralności Eurowizji.
Konkurs, który miał uciekać od polityki, znów w nią wpada
Eurowizja od lat powtarza, że jest wydarzeniem muzycznym, a nie politycznym. Problem polega na tym, że konkurs zawsze był czymś więcej, niż tylko przeglądem piosenek. Głosowania, flagi, narodowe delegacje, publiczni nadawcy i masowa widownia sprawiają, że każda większa kontrowersja międzynarodowa bardzo szybko trafia na eurowizyjną scenę.
Tegoroczna edycja pokazuje to wyjątkowo mocno. W Wiedniu zaplanowano nie tylko półfinały i finał, ale też demonstracje przeciwników udziału Izraela. Protesty mają odbywać się w przestrzeni publicznej, a ich przekaz jest wymierzony nie tylko w izraelskiego reprezentanta, lecz także w organizatorów konkursu.
Izrael ma wystąpić w 1. półfinale. Sam ten fakt wystarczył, by temat zdominował medialne przygotowania do konkursu. Zamiast dyskusji o faworytach, scenografii i piosenkach, na pierwszy plan wyszły pytania o bojkot, odpowiedzialność nadawców publicznych i granice uczestnictwa państw w międzynarodowych wydarzeniach kulturalnych.
To najpoważniejszy kryzys wizerunkowy Eurowizji od lat
Bojkot ze strony trzech nadawców nie przesądza wprawdzie o upadku konkursu, ale dobitnie obnaża wewnętrzny kryzys całej imprezy. Fenomen Eurowizji opiera się bowiem na prostym założeniu: dziesiątki państw śledzą to samo widowisko w czasie rzeczywistym, by na koniec uczestniczyć we wspólnym głosowaniu. Kiedy część nadawców otwarcie odmawia pokazania finału, kruszy się jeden z głównych filarów tego telewizyjnego formatu.
Dla organizatorów to kłopot, i to bardzo duży, przede wszystkim wizerunkowy. Konkurs sprzedaje się jako przestrzeń różnorodności, wspólnoty i europejskiej popkultury, nawet jeśli biorą w nim udział także państwa spoza geograficznej Europy. Tegoroczne kontrowersje udowadniają jednak, że w zderzeniu z realiami trwającego konfliktu zbrojnego i rosnącą presją społeczną, deklaracje o apolityczności wydarzenia się po prostu nie spinają.
Przeczytaj także:
Warto wspomnieć, że aż ponad 1000 muzyków, zespołów i przedstawicieli środowisk kultury wezwało do bojkotu. Dla części widzów to potwierdzenie, że problem jest zbyt poważny, by sprowadzać go do zwykłej eurowizyjnej kontrowersji. Dla innych to dowód, że konkurs coraz mniej potrafi oddzielić muzykę od politycznych konfliktów.
