Nie masz szefa, ale nie masz też urlopu. Praca przyszłości już tu jest
Nadzór, kontrola, irytacja, zmęczenie, samotność – te słowa kłębią się w głowie po lekturze książki Marka Szymaniaka „Młócka. Reportaże o pracy przyszłości”. To nas czeka? Dystopijna rzeczywistość, poganiana algorytmami? A może jest nadzieja? Z autorem „Młócki” rozmawia w podcaście „Lepszy Klimat” Paulina Górska.
Praca platformowa – kuriera, kierowcy, dostawcy jedzenia – to coraz popularniejsza forma pracy. Trudno tu bowiem mówić o zatrudnieniu. – Aplikacje wychodzą z założenia, że to nie są ich pracownicy, że ci kurierzy, którzy dostarczają nam jedzenie z restauracji, odbierają zakupy i przywożą nam po drzwi, czy wiozą nas taksówką, to jest po prostu niezależny byt. Niezależny przedsiębiorca, który dzięki aplikacji po prostu zdobył zlecenie – tłumaczy Marek Szymaniak.
Jak dodaje, taka osoba nie jest w żaden sposób chroniona. Nie ma możliwości zwolnienia chorobowego, nie ma nawet gwarancji minimalnej pensji. – Klient który zamawia lunch czy pizzę do swojego domu nie jest pracodawcą, nie jest pracodawcą restauracja, aplikacja nie jest pracodawcą. Nikt za tego pracownika nie odpowiada – tłumaczy autor „Młócki”.
Więcej w rozmowie Pauliny Górskiej z Markiem Szymaniakiem, którą można obejrzeć tu:
Wątek, który wielokrotnie powtarza się w reportażach, to wpływ technologii na dzisiejszą, ale też przyszłą pracę. Z jednej strony: algorytmy, które wspierają menedżerów czy roboty, które odciążają pracowników fizycznych w zakładach produkcyjnych. Z drugiej: kamery na każdym kroku i kontrola, która usztywnia pracowników, irytuje, a nawet przeraża.
– Czują, jak niewiele od nich zależy – mówi Szymaniak o pracownikach pod nadzorem. – Marcin, czyli kierowca tira, który jest bohaterem reportażu, opowiadał, że czuje się jak taka „wkładka mięsna”, dopóki jeszcze pojazd musi prowadzić człowiek – dodaje. Kiedyś Marcinowi zawód kierowcy kojarzył się z wolnością. Dziś porusza się trasami wytyczonymi przez aplikację firmy logistycznej, a w kabinie osaczają go kamery i alarmy.
Według cytowanych w książce badań z 2023 r. brytyjskiej firmy StandOutCV, w ciągu zaledwie kilku lat „nastąpił gwałtowny wzrost liczby mechanizmów ułatwiających śledzenie lokalizacji GPS (o 45 procent), monitorowanie kamerą/wideo (o 42 procent), skanowanie używanych dokumentów i dokonywanych w nich zmian (26 procent) oraz śledzenie obecności i czasu bezczynności (o 20 procent)”.
Książka Marka Szymaniaka „Młócka” to zbiór reportaży o rewolucji w świecie pracy. Autor pokazuje, że potężne korporacje obiecują, że dzięki zmianom technologicznym wszyscy będziemy pracować lżej i krócej, a niektórzy z nas – już w wirtualnym metawersum. To jednak tylko połowa tej historii.
Szymaniak rozmawia z ludźmi, których pracę na naszych oczach zmienia technologia, aby pokazać pozostałe jej wymiary.
Opisuje, jak menadżera zastępują aplikacje, pracowników w biurach pilnują systemy śledzące, a osiągane przez nich wyniki są oceniane przez algorytmy. Zagląda do wielkich magazynów i na place budowy, gdzie coraz częściej wjeżdżają roboty. Omawia reformy w prawie i edukacji, które ledwo nadążają za technologicznymi nowinkami. Pokazuje pracę dzieci, które czasem nawet jeszcze przed swoimi narodzinami reklamują w mediach społecznościowych różne produkty.
Marek Szymaniak to dziennikarz Magazynu Spider’s Web+ i i reporter z kilkunastoletnim doświadczeniem. Zajmuje się opisywaniem styku nowych technologii i rynku pracy.
Paulina Górska to dziennikarka, ekoedukatorka, prowadząca podcast „Lepszy Klimat”. Zajmuje się popularyzacją wiedzy o zrównoważonym rozwoju.
