Fizyka

Rosjanie odeszli z CERN i zabrali ze sobą wiedzę, bez której Wielki Zderzacz Hadronów mógł stanąć w miejscu. W tym momencie na scenę weszli polscy inżynierowie i naukowcy. Kiedy CERN definitywnie zakończył współpracę z Rosją, inżynierowie zostali z rosyjskim sprzętem, do którego brakowało pełnej dokumentacji. Wyłączenie urządzeń groziło paraliżem kluczowego eksperymentu ALICE. Wtedy do gry...

Zbudowali detektor, który widzi ślad jednego atomu i jednego elektronu. Efekt Migdala przestaje być tylko teorią, a staje się przydatnym w nauce narzędziem. Prawie 90 lat temu Arkadij Migdal opisał zjawisko tak subtelne, że przez kolejne dekady pozostawało jedynie konstrukcją teoretyczną. Teraz chiński zespół fizyków po raz pierwszy wprost zarejestrował efekt Migdala – jednoczesny odskok...

Fizycy znaleźli sposób na mocne magnesy bez metali ziem rzadkich. To szansa dla energetyki, motoryzacji i elektroniki. Współczesna gospodarka dosłownie stoi na magnesach. Bez nich nie ma silników w samochodach elektrycznych, nowoczesnych turbin wiatrowych, dysków twardych, robotów przemysłowych ani wielu urządzeń medycznych. Problem jednak w tym, że najmocniejsze magnesy stałe opierają się dziś na tzw....

Zimna ciemna materia od dekad była pewnikiem fizyki. Teraz naukowcy pokazują scenariusz, w którym Wszechświat startuje z jej gorącą wersją. Przez ostatnich 40 lat fizycy powtarzali jak mantrę, że ciemna materia musi być zimna, powolna i ciężka, inaczej nie dałoby się zbudować takiego Wszechświata, jaki widzimy dziś. Nowe badania pokazują, że może być całkowicie odwrotnie....

Fizycy pokazali, jak przesuwać ciepło do przodu i do tyłu niczym wiązkę lasera. Nowa symetria w czasie może zmienić elektronikę. Wyobraź sobie, że możesz wcisnąć przewiń i cofnij na pilocie sterującym ciepłem w materiale. Fizycy pokazali właśnie, że da się zaprogramować, gdzie i kiedy energia cieplna ma płynąć – do przodu, do tyłu, a nawet...

Chiny właśnie oddały do użytku maszynę do hipergrawitacji, zdolnej do generowania sił niemal dwa tysiące razy potężniejszych niż te, które trzymają nas na powierzchni Ziemi. CHIEF1900, bo tak nazywa się ten technologiczny kolos, to nie tylko pokaz możliwości inżynieryjnych Państwa Środka, ale przede wszystkim narzędzie, które pozwala dosłownie ściskać czas i przestrzeń, by zajrzeć w...

Najlepiej monitorowany wulkan świata znów zaskoczył geologów. Axial Seamount nie wybuchł w 2025 roku, choć wszystkie wykresy mówiły, że już czas. Jeszcze do sylwestrowej nocy geolodzy żartowali, że czekają na fajerwerki z dna oceanu. Wszystko wskazywało, że Axial Seamount, czyli gigantyczny wulkan znajdujący się 480 km od wybrzeża Oregonu, właśnie wtedy powinien wybuchnąć. I co?...

Naukowcy z MIT po raz pierwszy zobrazowali falę samego ciepła w superpłynnym gazie kwantowym. To może wyjaśnić tajemnice nadprzewodników i gwiazd neutronowych. W świecie znanej nam materii ciepło zwykle zachowuje się bardzo przewidywalnie: powoli rozchodzi się w przestrzeni, aż temperatura się wyrówna. Fizyków od lat intrygowały jednak teoretyczne przewidywania, że w ekstremalnych warunkach może ono...

Wygląda jak szkło, a działa jak termos. Nowy materiał może odmienić okna, ubrania, a nawet kosmiczne habitaty. Na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykła tafla szkła. Tymczasem nowy materiał MOCHI izoluje tak skutecznie, że naukowcy kładą na nim dłoń, a nad nią trzymają otwarty płomień. Ten niemal przezroczysty żel krzemionkowy może w przyszłości trafić na...

Nuno Loureiro, profesor MIT, ceniony badacz czystej energii i dynamiki namagnesowanej plazmy, zginął we własnym domu. W dorobku zmarłego naukowca upatrywano szansy na "zmianę biegu historii ludzkości". Nuno F. G. Loureiro, wybitny naukowiec zajmujący się m.in. syntezą jądrową i dyrektor jednego z najważniejszych laboratoriów badawczych MIT, został zastrzelony we własnym domu w Brookline pod Bostonem....

Nowe obserwacje w promieniach X ujawniają, że gwałtowne wybuchy gwiazd tworzą znacznie więcej chloru i potasu, niż zakładały dotychczasowe modele. To idealny przepis na życie. Jedna z najsłynniejszych supernowych w Drodze Mlecznej właśnie odsłoniła brakujący fragment kosmicznego przepisu na życie. Dzięki danym z satelity XRISM astrofizycy odkryli, że szczątki gwiazdy Cassiopeia A są niespodziewanie bogate...

Fizycy zamknęli tysiące atomów w kwantowym drucie, gdzie masa i energia płyną bez strat. System wymyka się klasycznym prawom rozpraszania energii. Naukowcy z TU Wien zamknęli tysiące atomów rubidu w jednowymiarowej pułapce i obserwowali, jak masa i energia płyną przez ten układ bez najmniejszych oznak tłumienia. Gaz zachowuje się tak, jakby nie znał tarcia –...

Antena z pojedynczych atomów zamiast drutu. Polskie radio atomowe słyszy sygnały, które w zwykłej elektronice giną w szumie. Zespół z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego zbudował prototyp radia, w którym rolę odbiornika pełnią wzbudzone atomy rubidu, a elektronikę zastępują lasery. Taki układ potrafi nasłuchiwać wyjątkowo słabych mikrofal, sam prawie niczego nie emitując w otoczenie. Od miedzianej...

Fizycy tworzą w laboratorium diamenty z kontrolowanymi defektami, które działają jak kwantowe lupy do badania grafenu i materiałów bezstratnych. To niesamowite. Niewielki kawałek sztucznego diamentu stał się jednym z najczulszych czujników na świecie. Zespół z Princeton opracował diamentowy sensor kwantowy, który potrafi wychwycić mikroskopijne zawirowania pól magnetycznych w takich materiałach, jak grafen czy nadprzewodniki. To...

JUNO to największy detektor neutrin nowej generacji. Pierwsze zebrane przy jego pomocy dane mogą rewolucjonizować fizykę cząstek elementarnych. W głębi chińskiego laboratorium w Jiangmen rozpoczęła się właśnie nowa era badań nad neutrinami. Po latach budowy i testów detektor JUNO – jedno z najczulszych urządzeń do badania cząstek elementarnych na świecie – działa już pełną parą...

Fizycy podejrzewają, że grawitacja może działać w wymiarach ukrytych przed naszym wzrokiem. To zmieniałoby paradygmaty. Wśród czterech znanych nam sił fizycznych – elektromagnetyzmu, oddziaływań silnych i słabych oraz grawitacji – to właśnie grawitacja wydaje się najbardziej osobliwa. Jest aż biliony razy słabsza od pozostałych, choć oddziałuje na wszystko, co ma masę. Ten dramatyczny kontrast od...

Jak wygląda idealny stalagmit? Polscy fizycy udowadniają, że da się to policzyć. I to z korzyścią dla nauki o klimacie. Polscy fizycy z Uniwersytetu Warszawskiego dokonali czegoś, co wydaje się wręcz niemożliwe – zamknęli w matematycznym wzorze proces formowania się stalagmitów. Ich badania nie tylko wyjaśniają, jak rosną wapienne kolumny w jaskiniach, ale też pozwalają...

Zjawisko, które przez lata dezorientowało fizyków, wreszcie znalazło swoje naukowe wyjaśnienie. Niemieccy badacze odkryli, dlaczego niektóre materiały kwantowe nagle przestają przewodzić prąd. Naukowcy od lat obserwowali dziwne zachowanie niektórych materiałów. Mimo że powinny one przewodzić prąd, nagle traciły tę właściwość bez wyraźnego powodu. Takie anomalie były trudne do zinterpretowania, aż do teraz. Zespół fizyków z...

Czy grawitacja musi być kwantowa? Nowa teoria sugeruje, że może ona wywoływać splątanie kwantowe, sama pozostając klasyczną teorią Einsteina. Jedna z największych zagadek współczesnej nauki zyskała właśnie nieoczekiwany i kontrowersyjny zwrot. Dwóch fizyków teoretyków zasugerowało, że grawitacja może wywoływać efekty kwantowe, wcale nie będąc sama kwantową. Środowisko naukowe jest głęboko podzielone. Splątanie na wagę złota...

Nowy mikrosilnik działa w ekstremalnych warunkach. Naukowcy odkryli, że łamie zasady termodynamiki. Fizycy z Wielkiej Brytanii skonstruowali najmniejszy silnik w historii. To mikroskopijny układ zamknięty w pojedynczej cząstce, który osiąga zawrotną temperaturę 10 mln K. To najprawdopodobniej nie tylko przełom w technologii, ale i nowa karta w badaniach nad zjawiskami termodynamicznymi w skali mikro. Najgorętszy...