Czarna dziura

Astronomowie po raz pierwszy w historii zaobserwowali na żywo, jak umierająca gwiazda, zamiast eksplodować jako supernowa, zapada się bezpośrednio w czarną dziurę. To brakujący element układanki, który może wywrócić do góry nogami naszą wiedzę o narodzinach tych tajemniczych obiektów. Zazwyczaj scenariusz śmierci masywnej gwiazdy jest nam dobrze znany, przynajmniej w teorii. Gdy paliwo się kończy,...

Naukowcy odsłuchali kosmiczny gong po zderzeniu czarnych dziur i wykorzystali go do najdokładniejszego testu teorii względności. Einstein znów miał rację. Cóż za zaskoczenie. Wszechświat znów jest po stronie Einsteina. Rekordowo wyraźny sygnał fal grawitacyjnych z kolizji dwóch czarnych dziur (zdarzenia oznaczonego jako GW250114) pozwolił fizykom zajrzeć w ostatnie chwile tego kosmicznego starcia z precyzją, o...

Myśleliśmy, że wiemy, co drzemie w sercu naszej galaktyki. Tymczasem astronomowie zrzucili właśnie bombę: to wcale nie musi być czarna dziura. Podręczniki do astronomii mogą wymagać pilnej aktualizacji. Od lat żyjemy w przekonaniu, że grawitacyjnym sercem naszej galaktyki jest supermasywna czarna dziura o nazwie Sagittarius A*. Tymczasem międzynarodowy zespół naukowców rzucił właśnie wyzwanie tej teorii....

To zdarzenie wstrząsnęło światem astrofizyki, choć dla wielu z nas pozostało niezauważone. W 2023 r. w naszą planetę uderzyło neutrino o tak gigantycznej energii, że wedle naszej obecnej wiedzy nie miało prawa istnieć. Żadne znane źródło we Wszechświecie nie jest w stanie wygenerować takiej mocy. Zespół fizyków z USA twierdzi jednak, że znalazł winowajcę. Ślad...

Czarne dziury kojarzą się z czymś odległym i abstrakcyjnym, ale wpływają na działanie GPS w twoim telefonie. Także kształt galaktyk i historię całego kosmosu. Jak w ogóle mogły powstać pierwsze supermasywne czarne dziury, kiedy Wszechświat dopiero się rodził? Na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos nie mówi się tylko o inflacji, sztucznej inteligencji i polityce. W...

Kosmiczna zagadka, która od lat spędzała sen z powiek astronomom, właśnie doczekała się spektakularnego wyjaśnienia. Naukowcy z Maynooth University w Irlandii, na łamach prestiżowego Nature Astronomy, ogłosili, że odkryli brakujące ogniwo w ewolucji wszechświata. Odkąd Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) zaczął przesyłać na Ziemię pierwsze zdjęcia głębokiego kosmosu, naukowcy wpadli w lekką konsternację. Instrument ten...

Zapomnijcie o Interstellar i widowiskowych skokach przez galaktyki. Przez niemal wiek żyliśmy w błędzie co do jednej z najbardziej fascynujących koncepcji fizyki teoretycznej. Tunele czasoprzestrzenne mogą nie istnieć, ale naukowcy odkryli, że skrywają one coś głębszego na temat czasu i Wszechświata. Jak przekonuje Enrique Gaztanaga na łamach The Conversation, słynne tunele czasoprzestrzenne, które w naszej...

Na pierwszych zdjęciach z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba naukowcy dostrzegli, coś zaskakującego. Małe czerwone kropki, bo tak je nazwano, nie przypominały niczego, co wcześniej widzieliśmy. Obiekty te znajdowały się w najgłębszej otchłani Wszechświata, położone dosłownie na drugim brzegu oceanu czasu. Małe czerwone kropki intrygowały badaczy na całym świecie, a nad rozwiązaniem zagadki głowiły się największe...

Młoda, masywna galaktyka nagle przestaje rodzić gwiazdy, a Webb wskazuje winnego. To głodząca ją czarna dziura. Astronomowie od dawna zastanawiali się, dlaczego część młodych galaktyk wygląda tak, jakby ktoś po prostu nagle wyciągnął im wtyczkę z gniazdka. Jedną z najbardziej zagadkowych była GS-10578, znana pod nieformalną nazwą Galaktyka Pabla. Jej światło leci do nas około...

Fale grawitacyjne emitowane przez czarne dziury mogą zostać wykorzystane do wykrycia obecności ciemnej materii i określenia jej właściwości. Kluczem do tego jest nowy model, oparty na ogólnej teorii względności Einsteina, który szczegółowo śledzi interakcje czarnej dziury z otaczającą ją materią. Wszechświat jest pełen tajemnic, ale jedna z nich frustruje naukowców szczególnie mocno. Ciemna materia, bo...

Supermasywne czarne dziury nie pochłaniają wszystkiego jak leci. Nowe obserwacje ALMA pokazują, że nawet wśród nadmiaru gazu mogą tylko podjadać. Przyzwyczailiśmy się do obrazu czarnych dziur jako kosmicznych odkurzaczy, które pochłaniają dosłownie wszystko w ich zasięgu. Tymczasem najnowsze obserwacje z Atacama Large Millimeter/submillimeter Array pokazują, że rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Nawet supermasywne czarne dziury,...

Po gwałtownym rozbłysku rentgenowskim czarna dziura w NGC 3783 wypluła materię w zaskakującym tempie. Naukowcy po raz pierwszy zobaczyli takie zjawisko. W centrum galaktyki NGC 3783 siedzi potwór o masie około 30 mln Słońc, a mimo to zachowuje się zaskakująco znajomo. Zespół astronomów zaobserwował, jak ta supermasywna czarna dziura w ciągu zaledwie kilkunastu godzin rozpala...

Teleskopy zapewniły uczonym rozrywkę rodem z kosmicznego filmu akcji. Oto czarna dziura, która ucieka tak szybko, że gubi po drodze gwiazdy. Wyobraź sobie obiekt tak masywny, że jego grawitacja więzi światło. Teraz wyobraź sobie, że ten obiekt - supermasywna czarna dziura - nie tkwi spokojnie w centrum galaktyki, jak nakazuje kosmiczna tradycja, lecz pędzi przez...

Niebieskie błyski w kosmosie jednak nie są supernowymi. Nowe dane wskazują na czarną dziurę, która w kilka dni zmieliła masywną gwiazdę. Przez lata astronomowie głowili się, co stoi za krótkimi, oślepiająco jasnymi niebieskimi rozbłyskami, które na kilka dni rozświetlają kosmos, a potem dogasają, zostawiając po sobie echo w promieniach X i radiu. Teraz rekordowy rozbłysk...

Teleskopy Gemini i Blanco prześwietliły najdłuższy znany rozbłysk gamma. Dane wskazują na gęste otoczenie i możliwą czarną dziurę pożerającą gwiazdę. To mocna teoria. Ponad 7 godz. – tyle trwał rozbłysk GRB 250702B, który właśnie trafił do kronik astronomii jako najdłuższy w historii obserwacji. Dzięki szybkiemu przełączeniu na cel największych teleskopów optycznych i podczerwonych udało się...

Przed nami ocean odkryć, a oczekiwania są napompowane niczym balonik. Oto w kosmos leci jeden z cudów ludzkiej inżynierii i nauki. Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman zbudowany przez NASA pomoże nam odpowiedzieć na największe pytania dotyczące Wszechświata. Kolejny wielki kosmiczny teleskop NASA już w pełni zmontowany. 25 listopada technicy połączyli wewnętrzną i zewnętrzną część Kosmicznego...

Niektórzy mogą obawiać się ukąszenia przez węża lub pająka, ale czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, co by się stało, gdyby przez twoje ciało próbowała przedostać się mała czarna dziura? Artykuł profesora fizyki Roberta Scherrera w czasopiśmie International Journal of Modern Physics D stawia i odpowiada na to pytanie. Scherrer postanowił zbadać, jakie byłyby efekty grawitacyjne, gdyby pierwotna czarna dziura przeszła...

Matematyk pokazuje, że stabilny tunel czasoprzestrzenny da się opisać równaniami. Potrzeba tylko odrobiny egzotycznej materii. Tunel łączący dwa odległe miejsca we Wszechświecie, który skracają podróż z milionów lat do chwil? Brzmi jak motyw ze Star Treka, ale doktorant z nowojorskiej Katz School, Arya Dutta, pokazuje, że taki most między czarnymi dziurami da się zbudować. Przynajmniej...

Czerwony olbrzym w układzie Gaia BH2 wygląda jak staruszek, ale ma zaledwie 5 mld lat i kręci się zaskakująco szybko. Gwiezdne trzęsienia zdradziły jego sekrety. Patrząc na skład chemiczny tej gwiazdy, astronomie uznaliby ją za wiekowego weterana z czasów młodej Galaktyki. Kiedy jednak posłuchali jej wnętrza, okazało się, że to obiekt w średnim wieku, który...

Kosmiczne eksplozje i tajemnice ciemnej materii. Chińskie obserwatorium LHAASO publikuje przełomowe dane o prymordialnych czarnych dziurach. Czy czarne dziury mogły powstać tuż po Wielkim Wybuchu i dziś eksplodować na naszych oczach? Zespół naukowców z chińskiego obserwatorium LHAASO właśnie opublikował najdokładniejsze w historii wyniki poszukiwań wybuchów takich obiektów, tzw. prymordialnych czarnych dziur. Czym w ogóle są...