chemia

To była jedna z najstarszych zagadek w świecie inżynierii. Przez dokładnie sto lat badacze nie potrafili wyjaśnić, skąd bierze się niewyobrażalna wytrzymałość tego popularnego materiału. Aż do teraz. Choć wzmacniana guma od dziesięcioleci dosłownie napędza nasz świat (od opon samochodowych, przez uszczelki, aż po ciężkie maszyny przemysłowe), to sekret jej fenomenalnej wytrzymałości przez lata spędzał...

Zwykły hematyt może okazać się cennym materiałem dla elektroniki nowej generacji. Naukowcy wykazali w nim kluczową własność związaną z altromagnetyzmem. Hematyt, czyli bardzo powszechny tlenek żelaza będący jednym z głównych składników rdzy, może okazać się znacznie cenniejszy, niż moglibyśmy się tego na pierwszy rzut oka spodziewać. Zespół z Oak Ridge National Laboratory potwierdził w nim...

Pranie bez proszku, bez całego długiego cyklu i bez kilku kolejnych płukań brzmi cudownie, prawda? Właśnie coś takiego pokazali badacze z Chin. Zespół z Southeast University w Nankinie i Jilin University opracował powłokę, która sprawia, że plamy i część drobnoustrojów dużo trudniej przyczepiają się do włókien, więc tkaninę da się oczyścić zwykłą wodą. Sednem pomysłu...

Historycy wiedzieli od bardzo dawna, że lekarze świata rzymskiego potrafili sięgać po środki, które dziś budzą odruch wymiotny. Teraz po raz pierwszy dostali coś więcej, niż tylko cytat ze starych zapisków. W szklanej fiolce sprzed około 1900 lat znaleziono chemiczne ślady ludzkich odchodów i aromatycznej domieszki z tymianku. Znalezisko pochodzi z okolic dawnego Pergamonu w...

Okazuje się, że zamiast mocnych kwasów i metali wystarczy zwykłe światło LED. Chemicy pokazali metodę, która może ograniczyć odpady i skrócić projektowanie nowych leków. Nie każda laboratoryjna pomyłka kończy się po prostu wyrzuceniem próbki do kosza. Czasem zaczyna się od niej nowa gałąź chemii. Tak właśnie stało się w Cambridge, gdzie zespół Davida Vaheya i...

Zwykłe akumulatory litowo-jonowe w mroźny poranek potrafią oddać tylko ułamek swojej normalnej pojemności. Udowodnili jednak, że da się zbudować ogniwo, które pracuje sprawnie nawet przy -50 st. C. I to z gęstością energii znacznie wyższą niż w obecnych bateriach do samochodów elektrycznych. W każdej baterii, od smartfona po samochód elektryczny jony litu wędrują tam i...

Analizy cyklu życia wskazują, że użycie odpadów piekarniczych i bakterii E. coli może dać proces wodorowania o śladzie węglowym poniżej zera. Badacze użyli starych bochenków jako źródła cukrów, a bakterie zamieniły je w wodór do reakcji wodorowania. Przemysł chemiczny od dekad opiera się na wodorze wytwarzanym z gazu ziemnego i węgla, co ma ogromny koszt...

Australijscy badacze pokazali, że odpad po orzeszkach ziemnych można w kilka minut zamienić w wysokiej jakości grafen. Nowa metoda jest tańsza, mniej energochłonna i nie wymaga chemikaliów. Przez lata grafen uchodził za materiał rodem z laboratoriów wielkich koncernów: drogi, wymagający skomplikowanych instalacji i agresywnej chemii. Tymczasem zespół inżynierów z UNSW Sydney pokazał, że wystarczą skorupki...

Kometa 3I/Atlas to skarbnica wiedzy, a dane z obserwacji, które cały czas spływają będą teraz analizowane przez naukowców na całym świecie. Pierwsze wyniki tych fascynujących badań już się pojawiają, a nauka kolejny raz pokazuje swoje oszałamiające możliwości. Kiedy w sierpniu 2025 r. teleskop SPHEREx po raz pierwszy skierował swoje instrumenty na kometę 3I/Atlas, obiekt znajdował...

Nowa technologia zamienia związki z roślin i lipidów w polimerowe kapsuły, które przechowują zapachy czy leki, a potem bez śladu znikają w środowisku. Perfumy, kosmetyki, środki do prania czy nawozy coraz częściej korzystają z mikroskopijnych kapsułek, które stopniowo uwalniają zapach, substancję czynną albo barwnik. Problem jednak w tym, że większość z nich jest zbudowana z...

Zamiast gorąca jak z piekła i ogromnych rachunków za energię, wystarczy 70 stopni. Naukowcy pokazali nowy, nietoksyczny materiał do wychwytu CO2 z powietrza. W laboratorium chemicznym w Helsinkach powstał materiał, który dosłownie zjada dwutlenek węgla prosto z powietrza i oddaje go niemal na nasze żądanie. Zamiast pieców rozgrzanych do kilkuset stopni wystarczy podgrzać go do...

Wystarczy kropla roztworu i promieniowanie UV, by zobaczyć, czy w wodzie są metale. Polscy chemicy stworzyli czułe, świecące receptory molekularne. Wygląda jak zwykła, bezbarwna kropla wody, ale pod lampą UV zamienia się w czujnik jakości środowiska. Zespół z Politechniki Warszawskiej przerobił egzotyczną cząsteczkę sumanenu na świecący znacznik, który w obecności zanieczyszczeń metalami po prostu gaśnie....

Zespół z UW przekształca odpady w przyszłość elektromobilności i elektroniki. Nowy katalizator pozwala tworzyć baterie i bioplastiki z odpadów. To, co do tej pory było wielkim problemem, może stać się ratunkiem dla planety i motorem rozwoju nowoczesnych technologii. Zespół z Uniwersytetu Warszawskiego opracował nanokatalizator, który przekształca odpadowy glicerol i dwutlenek węgla w cenny surowiec wykorzystywany...

Polacy stworzyli nanocząstki, które świecą w podczerwieni i mogą śledzić drogę leków w ciele. To może być przełom w bioobrazowaniu. Nowa generacja bioznaczników może odmienić sposób, w jaki obserwujemy zachowanie leków w organizmie. Polscy fizycy opracowali nanocząstki, które dosłownie jarzą się po podświetleniu i świecą w podczerwieni. W testach okazały się nie tylko skuteczne, ale...

Nowa metoda opracowana z udziałem Polaków pozwala zbadać tysiące reakcji chemicznych w kilka godzin. Zamiast analizować reakcje chemiczne pojedynczo przez całe tygodnie, dziś można przebadać tysiące z nich w kilka godzin. Dzieje się to dzięki nowemu inteligentnemu narzędziu stworzonemu przez międzynarodowy zespół badaczy z udziałem Polaków. To może być jeden z największych przełomów we współczesnej...

Nowe paliwo rakietowe na horyzoncie. Ma być lżejsze, silniejsze i znacznie bezpieczniejsze. Ta mieszanka wybuchowa może zrewolucjonizować loty w kosmos. Nowa mieszanka chemiczna może być tym brakującym ogniwem, którego potrzebowały nowoczesne rakiety. Lżejsza, silniejsza, bezpieczniejsza niż dotychczasowe paliwa i aż o 150 proc. bardziej energetyczna objętościowo. Mangan + bor = przyszłość napędu rakietowego? Chemicy z...

Chemia kosmiczna właśnie stała się o wiele bardziej ekscytująca. Międzynarodowy zespół naukowców z Uniwersytetu Hawajskiego, we współpracy z kolegami z Mississipi, Samaryjskiego Uniwersytetu w Rosji oraz Szanghaju po raz pierwszy w historii wytworzył w laboratorium metanetetrol - molekułę nazywaną przez badaczy żartobliwie superalkoholem. Wszechświat może być chemicznie o wiele bardziej różnorodny, niż dotychczas sądziliśmy. Metanetetrol...

W warunkach laboratoryjnych udało się powtórzyć reakcje, które mogły zapoczątkować narodziny pierwszych gwiazd. Wyniki eksperymentu są zaskoczeniem nawet dla samych badaczy. Podważają jedno z ważniejszych założeń na temat chemii wczesnego Wszechświata. Zespół fizyków z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech przeprowadził bezprecedensowy eksperyment, w którym udało się odtworzyć formowanie pierwszych molekuł we Wszechświecie, głównie jonów wodorku...

Czy europejska waluta upamiętni w odpowiedni sposób jedną z największych uczonych z szacunkiem do jej korzeni? Minister Marcin Kulasek chce, by EBC nie pomijał polskiej tożsamości Marii Skłodowskiej-Curie. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcin Kulasek zwrócił się z oficjalnym apelem do prezes Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde. Jego zdaniem projektowana seria banknotów euro powinna uhonorować...

Po raz pierwszy w dziejach badacze byli świadkami - w czasie rzeczywistym i na poziomie molekularnym - połączenia się atomów wodoru i tlenu, tworząc maleńkie pęcherzyki wody.