naukowcy

Jeziora są naturalnymi filtrami azotu. Ocieplenie zaburza ich sezonowy rytm i może zwiększać dopływ związków azotu do rzek oraz mórz. To bardzo zła wiadomość. Jeziora nie są jedynie miejscem, gdzie spędzamy ciepłe, letnie dni na rowerku wodnym z napojem ochładzającym w ręku. Działają one tak naprawdę jak naturalne oczyszczalnie – wyłapują nadmiar azotu z wody,...

Przez 30 lat naukowcy spierali się, dlaczego T. Rex miał tak małe, śmieszne łapki. Okazuje się, że nie były one efektem ubocznym rosnącego ciała. Były bronią. Małe łapki Tyrannosaurus rexa to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najczęściej wyśmiewanych elementów anatomii dinozaurów. Przez dekady były źródłem memów, żartów i naukowych sporów. Dlaczego drapieżnik ważący 9 ton,...

Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli transfer momentu pędu między drganiami sieci krystalicznej. Kierunek obrotu nagle po prostu się odwrócił. To niesamowite. Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli, jak moment pędu przepływa między drganiami atomów w krysztale. Już samo to byłoby mocnym tematem, ale prawdziwe zaskoczenie przyszło dopiero chwilę później, kiedy okazało się, że w...

Amoniak może być świetnym paliwem dla oceanicznej żeglugi, ale dotąd przegrywał z fizyką spalania. Nowe badanie pokazuje, jak można sprytnie obejść ten problem. Amoniak od lat jest wskazywany jako jedno z najważniejszych paliw przyszłości dla wielkich statków. Nie zawiera węgla, więc nie produkuje dwutlenku węgla i można go magazynować znacznie łatwiej, niż niesforny wodór. Same...

Zamiast obracać budynki w gruz, naukowcy proponują coś prostszego, ale genialnego. Nowe prefabrykowane ściany ceglane można bez problemu demontować i przenosić w zupełnie inne miejsce. Budynki znikają, ale materiały nie muszą razem z nimi. Zespół z Graz University of Technology we współpracy z firmą wienerberger opracował prefabrykowane ściany ceglane, które po rozbiórce można po prostu...

Kazachstan uruchomił projekt sztucznego zwiększania opadów. Technologia z ZEA ma pomóc rolnictwu na ponad 900 tys. ha pól. Tylko czy czasem to nie jest bawienie się w boga pogody? Kazachstan uruchomił pierwszy w Azji Centralnej praktyczny program sztucznego zwiększania opadów – i to nie w ramach eksperymentu, tylko z całkiem konkretnej potrzeby. Projekt wystartował w...

Skąd tak naprawdę pochodzili Piastowie? Wielki projekt badawczy wreszcie ujawnia genetyczną układankę, ale nie odpowiada na wszystkie pytania. Kiedy 10 lat temu naukowcy z poznańskiego Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza zaczęli otwierać piastowskie groby i pobierać próbki kości, nie wiedzieli, czy w ogóle uda się wyizolować DNA zachowane w szczątkach sprzed...

Badacze odtworzyli 13 tys. lat historii pożarów w Polsce z rocznych warstw osadu. Wzrost ognia widać wraz z rolnictwem. Ślady działalności pierwszych rolników to nie tylko krzemienne narzędzia czy potłuczona ceramika, lecz także popiół i węgiel drzewny. Najnowsze badania osadów z Jeziora Gorzyńskiego w Wielkopolsce dostarczają na to twardych dowodów. Analiza warstw jeziornych wykazała, że...

Odkryli nowego dinozaura i to nie byle jakiego. Mamy do czynienia z prawdziwym potworem, który mógł niepodzielnie rządzić krajobrazem 100-120 milionów lat temu, podczas gdy wokół krążyły inne, gigantyczne drapieżniki. Nowy dinozaur dostał nazwę Nagatitan chaiyaphumensis. Pierwszy człon nawiązuje do Nagi, mitycznego wodnego węża znanego w kulturach Azji Południowo-Wschodniej, drugi sugeruje skalę giganta, a trzeci...

W bursztynie sprzed ok. 99 mln lat znaleziono świetlika z wyraźnym narządem świetlnym. To najpewniejszy dowód, że migotali już w kredzie. Migające światełka letnich nocy to wcale nie jest wynalazek naszych czasów. Naukowcy przyjrzeli się niezwykłemu okazowi świetlika uwięzionemu w bursztynie sprzed około 99 milionów lat. Co w nim wyjątkowego? Jego budowa wyraźnie pokazuje, że...

Wyniki największego jak dotąd sondażu wśród fizyków nie przynoszą jednej, uspokajającej odpowiedzi. W sprawach, które zwykle przedstawia się jako ustalone, większości nie ma. Dotyczy to nawet ciemnej materii i prób pogodzenia grawitacji z mechaniką kwantową. Badacze zebrali 1675 odpowiedzi w internetowym badaniu prowadzonym na łamach APS Physics Magazine. Nie był to więc losowy dobór respondentów,...

Węgiel nie tylko emituje CO2. Zmienia także niebo nad panelami fotowoltaicznymi i znacząco obniża produkcję prądu. To cichy, rzadko zauważany hamulec całej transformacji energetycznej. Jak wynika z najnowszych wyliczeń, w 2023 r. zanieczyszczenia aerozolowe obcięły światową produkcję prądu z fotowoltaiki o 5,8 proc. Przekłada się to na gigantyczne 111 TWh utraconej energii. Obserwujemy tu więc...

Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia. Najnowsze odkrycia pokazują, że potężne turbulencje dosłownie zniekształcają gwiazdy. To zjawisko tak naprawdę całkowicie zmienia nasze postrzeganie kosmosu. Przestrzeń między gwiazdami nie jest pustką. To ośrodek międzygwiezdny, czyli rozrzedzona mieszanina gazu i pyłu, w której część materii jest zjonizowana, czyli rozbita na jony i swobodne elektrony. W radiu ta plazma...

Ponad 700 lat temu Dante opisał coś, co nauka rozpoznała dopiero w XIX w. Czy Boska Komedia kryje w sobie najstarszą wizję uderzenia asteroidy? Lucyfer spada z nieba. Uderza w Ziemię z taką siłą, że przebija jej powierzchnię i wgryza się aż do centrum planety. Wyparta skała wystrzeliwuje na powierzchnię, tworząc górę na antypodach. W...

Wenus od lat udawała planetę zasłoniętą szczelną, żółtawą zasłoną, przez którą trudno zajrzeć głębiej. Teraz udało się wyjaśnić jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk w jej atmosferze. Wenus bywa nazywana bliźniaczką Ziemi, ale to jedno z najbardziej zdradliwych porównań w astronomii. Obie planety mają podobne rozmiary i masę, lecz ich warunki są skrajnie różne. Na powierzchni...

Laboratorium DRTF w Teksasie produkuje kontrolowane eksplozje, żeby zrozumieć katastrofy przemysłowe, napędy hipersoniczne i śmierć gwiazd. Właśnie zostało otwarte. Na kampusie Texas A&M RELLIS w Teksasie stoi budowla, która nie przypomina żadnego innego laboratorium naukowego na świecie. To stalowa rura o długości niemal 150 m i średnicy ponad 2 m, zakotwiczona w betonowym bloku, połączona...

Naukowcy stworzyli żywy plastik z bakteryjnymi przetrwalnikami. Po aktywacji materiał rozłożył się w 6 dni w warunkach laboratoryjnych. Największy absurd wielu tworzyw polega po prostu na niedopasowaniu czasu użycia do czasu rozpadu. Kubek, folia, tacka albo drobny element opakowania bywają potrzebne przez minuty, godziny albo dni. Sam materiał może jednak zalegać w środowisku latami, rozdrabniać...

Bez nowoczesnych klejów i metalowych śrub, a jednak niezwykle skuteczne. Badania wraków ujawniły obecność precyzyjnie dopasowanych klinów i ołowianych płyt, które montowano w warunkach ekstremalnych. Ilovik-Paržine 1 to wrak rzymskiego statku odkryty w 2016 r. w zatoce Paržine przy chorwackiej wyspie Ilovik. Badacze od lat analizowali jego konstrukcję, ładunek i miejsce pochodzenia. Wcześniejsze prace sugerowały,...

Czy właśnie patrzymy na narodziny nowej fizyki? W jednym z najbardziej zaawansowanych akceleratorów świata zarejestrowano sygnał, który przeczy wszystkiemu, co wiemy o oddziaływaniach subatomowych. Przez ponad 60 lat pomiary jednej z właściwości mionu, ciężkiego kuzyna elektronu, nie zgadzały się z tym, co przewidywała teoria. Ta niewielka, ale uporczywa rozbieżność była jedną z najbardziej ekscytujących poszlak...

Okazuje się, że wszystkie obietnice taniej energii z fuzji jądrowej opierały się na błędnych założeniach. Badacze z Zurychu właśnie to udowodnili twardymi danymi. Od dekad fuzja jądrowa funkcjonuje w debacie energetycznej jako technologia przyszłości – czysta, praktycznie nieograniczona, zdolna rozwiązać problemy klimatyczne jednym ruchem. Nowe badanie opublikowane w Nature Energy przez zespół z politechniki ETH...