naukowcy

Nie trzeba czekać na trzęsienie ziemi ani odpalać materiałów wybuchowych. Właśnie udowodniono, że do badania podłoża może wystarczyć burza. Grzmot nie kończy swojego życia w chwili, gdy dociera do naszych uszu. Fala ciśnienia uderza również w powierzchnię Ziemi i przekazuje jej część swojej energii. Powstają drgania tak słabe, że człowiek ich nie poczuje, ale dla...

Wszystko zaczęło się od przypadkowego filmu na TikToku. Potem naukowcy przepompowali tysiące litrów wody, żeby znaleźć tajemniczą rybę. Nagranie pojawiło się w 2024 r. w okolicach granicy Nepalu i Indii. Widać było na nim maleńką, robakowatą rybę, która razem z wodą wydostała się ze studni głębinowej. Dla większości widzów byłaby po prostu dziwnym zwierzęciem. Ichtiolodzy...

Modele generujące obrazy uczą się na ogromnych zbiorach. Później jednak wpływ pojedynczego dzieła może stać się praktycznie niewykrywalny. Generator tworzy portret człowieka. Wiemy, na jakim zbiorze danych był uczony, ale próbujemy odpowiedzieć na pozornie proste pytanie: które zdjęcie albo dzieło najbardziej odpowiada za ten konkretny obraz? Naukowcy z MIT pokazali, że przy odpowiednio dużych zbiorach...

Okazuje się, że bakterie mogą działać jak tranzystory i przekaźniki. Żywe obwody w przyszłości mogą trafić nawet na korzenie roślin. Zamiast krzemu są żywe komórki, zamiast przewodów cząsteczki przemieszczające się między koloniami. Inżynierowie z MIT zmodyfikowali bakterie tak, aby działały jak podstawowe elementy układów elektronicznych. Po połączeniu ich w większe struktury powstały żywe obwody zdolne...

W pierścieniach sprzed ponad 3000 lat wykryto żelazo bogate w nikiel. Wszystko wskazuje na to, że metal pochodził z meteorytów. Oczywiście z kosmosu nie spadły całe pierścienie. Spadł materiał, z którego ponad 3000 lat temu wykonano ich najbardziej niezwykłą część. Naukowcy przebadali 91 żelaznych zabytków z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza znalezionych na terenie...

Normalnie górski śnieg uwalnia wodę stopniowo przez wiele tygodni. Jedna szczególna fala upałów potrafi przyspieszyć ten proces niemal dwukrotnie. W górach śnieg to ogromny naturalny zbiornik, który przechowuje wodę i oddaje ją stopniowo wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy. Naukowcy opisali właśnie szczególny rodzaj fali upałów, który potrafi gwałtownie otworzyć ten magazyn i niemal dwukrotnie przyspieszyć...

By uruchomić nową drogę do hydrazyny wystarczyły prąd, sól i mocznik. Technologia może jednocześnie wykorzystywać problematyczne ścieki. Okazuje się, że jednym z surowców przyszłego przemysłu kosmicznego może okazać się coś, czego człowiek pozbywa się każdego dnia. Naukowcy z Adelaide University opisali na łamach Nature synthesis, że mocznik obecny w ludzkim moczu można przekształcić w hydrazynę...

Okazuje się, że złoto ze starej elektroniki można odzyskiwać przy znacznie mniejszym zużyciu chemikaliów niż teraz. Nowa metoda wykorzystuje do separacji energię elektryczną. Stara płyta główna na pierwszy rzut oka nie wygląda jak kopalnia, ale pod względem zawartości cennych metali dokładnie nią jest. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy złoto trzeba oddzielić od całej reszty....

Czasem najlepszy sposób na posadzenie lasu to nie sadzić niczego. Naturalna regeneracja może kosztować nawet o 96 proc. mniej od aktywnej odbudowy. Na terenie, z którego las wcześniej zniknął, nadal mogą pozostać nasiona w glebie, korzenie zdolne wypuścić nowe pędy oraz pojedyncze drzewa produkujące kolejne nasiona. Materiał mogą też przynosić ptaki, nietoperze i inne zwierzęta...

Atlantyk pomaga Ziemi pozbywać się nadmiaru ciepła. Badacze pokazali, co dzieje się z planetą, gdy wielka cyrkulacja oceaniczna zwalnia. AMOC, czyli atlantycka południkowa cyrkulacja wymienna, to ogromny system transportujący wodę pomiędzy tropikami a północnym Atlantykiem. Ciepła i słona woda płynie na północ, gdzie stopniowo oddaje energię do atmosfery. Ochładza się, zwiększa swoją gęstość i w...

Próżnia może zmieniać sposób, w jaki porusza się światło. Obserwacje magnetara dały najmocniejszy dotąd ślad efektu przewidzianego 90 lat temu. Gdy z przestrzeni usuniemy materię, nie zostaje po prostu idealne nic. Fizycy przewidzieli to już 90 lat temu, ale przez dekady brakowało przede wszystkim obserwacji, która pokazałaby efekt wystarczająco wyraźnie. Teraz pomógł magnetar 1E 1547.0-5408...

ALICE zbadał strukturę jądra ołowiu w skali 0,2 femtometra. Wyniki sugerują, że gęsto upakowane gluony zaczynają zachowywać się kolektywnie. Już sam proton jest niewyobrażalnie mały. Naukowcom z CERN udało się jednak zejść jeszcze niżej – do skali około 0,2 femtometra, czyli 0,0000000000000002 m. Nie zrobili jednak fotografii wnętrza materii. Zamiast tego wykorzystali cząstki powstające przy...

Naukowcy spalili wyposażenie domu pod okiem nawet 175 czujników. System ma rozpoznawać moment, gdy brak tlenu zmienia pożar i toksyczność dymu. Współczesny dom potrafi oszczędzać energię dzięki szczelnym oknom, dobrej izolacji i ograniczeniu niekontrolowanej wymiany powietrza. Podczas pożaru te same zalety zaczynają jednak komplikować sytuację. Ogień może szybciej zużyć dostępny tlen, a wtedy zmienia się...

Okazuje się, że przodkowie ssaków mogli rodzić żywe młode już w triasie. Odkrycie podważa pogląd, że żyworodność pojawiła się dopiero znacznie później. W kości zwierzęcia, które zmarło 236 mln lat temu, zachowała się granica między dwoma etapami jego życia. Po jednej stronie znajduje się tkanka powstała jeszcze przed narodzinami, a po drugiej kość rosnąca już...

Astronauci od czasów misji Apollo widzą błyski nawet z zamkniętymi oczami. Okazuje się, że światło może powstawać bezpośrednio wewnątrz oka. Astronauta zamyka oczy w całkowicie ciemnej kabinie. Po kilku minutach widzi jasną kropkę. Potem smugę, czasem rozmyty obłok światła. Nie ma lampy, ekranu ani nawet otwartych powiek. To zjawisko towarzyszy ludziom w kosmosie od czasów...

Nie tylko drzewa i jasne dachy pomagają chłodzić miasta. Woda w kanałach tworzy lokalne strefy, w których podczas upału jest nawet o ponad 2 st. C chłodniej. Badacze przeanalizowali kanały miejskie w Wielkiej Brytanii i Irlandii, wykorzystując model bilansu energetycznego opisujący wymianę ciepła między wodą, powietrzem i otaczającą zabudową. W zwykły dzień efekt nie wygląda...

Karta SIM nie służy tylko do logowania do sieci. Jej stare, nieużywane funkcje pozwalają sterować modemem i mogą otwierać drogę do poważnych ataków. Wyciągasz kartę SIM z koperty operatora, wkładasz ją do telefonu i od tej chwili traktujesz po prostu jak kawałek plastiku zapewniający zasięg. Tymczasem okazuje się, że niewielki chip może aktywnie wydawać polecenia...

Gwiazda eksplodowała 500 mln lat świetlnych od Ziemi. Wczesne obserwacje ujawniły wybuch znajdujący się między zwykłą supernową a rozbłyskiem gamma. Astronomowie zobaczyli śmierć masywnej gwiazdy od pierwszego rentgenowskiego błysku, a nie dopiero wtedy, gdy supernowa zdążyła się rozświetlić. Wszystko wskazywało na eksplozję zdolną wytworzyć potężny dżet i rozbłysk gamma. Tego najważniejszego elementu jednak zabrakło. Pierwszy...

Elektrownia przestała produkować energię, ale znajdujące się w niej paliwo nie pogrążyło się w całkowitej ciszy. Detektor ukryty pod ziemią nadal rejestrował cząstki. Wyłączenie reaktora zatrzymuje kontrolowaną reakcję łańcuchową, lecz nie sprawia, że wszystkie zachodzące w paliwie procesy nagle ustają. W jego wnętrzu pozostają produkty rozszczepienia, czyli niestabilne jądra atomowe powstałe podczas rozbijania uranu i...

Fizycy odtworzyli pełny orbital elektronu w 3D. Obraz pokazuje szczegóły mniejsze niż odległość między atomami. Elektron nie jest maleńką kulką, którą można po prostu ot tak sobie złapać w kadrze przy odpowiednio dużym powiększeniu. W cząsteczce opisuje go funkcja falowa, czyli matematyczna mapa prawdopodobieństwa, której nie da się bezpośrednio zobaczyć ani zmierzyć. Fizycy z Getyngi...