Nauka

Chmur nad Europą jest mniej, a pogodnych godzin więcej. Efekt to większa ekspozycja na promieniowanie UV, także w Polsce. Nad sporą częścią Europy słabnie naturalny filtr, który każdego dnia ogranicza ilość promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni. Nie chodzi jednak o warstwę ozonową, lecz o coś znacznie bardziej pospolitego: chmury. Analiza pomiarów z 40 europejskich stacji...

Nasz Księżyc jest kosmicznym śmietnikiem, w którym ukrywać mogą się dowody na istnienie obcych cywilizacji. Od dziesięcioleci szukamy obcych cywilizacji, nasłuchując sygnałów radiowych dochodzących z kosmosu. Jest tylko jeden problem, być może słuchamy w niewłaściwy sposób. Nowa praca naukowców związanych z SETI proponuje kompletnie inną metodę. Zamiast wypatrywać wiadomości od kosmitów, możemy przeszukać księżycowy pył...

Największe platformy nie psują się przypadkiem. Gdy użytkownicy i partnerzy zostają zamknięci w ich ekosystemach, firmy mogą stopniowo odbierać im wartość, pogarszać usługi i zwiększać własne zyski. Cory Doctorow nazywa ten proces "gównowaceniem". W rozmowie z magazynem Spider's Web+ tłumaczy, dlaczego wyszukiwarka Google stała się jego symbolem, czemu nie ufa reklamom w AI i jak...

Najbardziej energetyczny foton powiązany z rozbłyskiem gamma przetrwał podróż, której według standardowych modeli nie miał prawa przetrwać. Przez około 2 mld lat przez Wszechświat leciała pojedyncza porcja światła o energii około 300 TeV. Problem w tym, że według standardowego opisu propagacji promieniowania gamma nie powinna przeżyć nawet niewielkiej części tej drogi. Kosmiczne promieniowanie tła powinno...

Jeden kamienny element świątyni sprzed około 3200 lat może pomóc umieścić na mapie jedno z zaginionych miast wschodniej granicy starożytnego Egiptu. W egipskich tekstach Mesen pojawiało się już ponad 3000 lat temu, lecz jego miejsca na mapie do dziś nie udało się ustalić z pełną pewnością. Spór o lokalizację miasta ciągnie się co najmniej od...

Topniejący lód otwiera wodzie drogę do skał pod lodowcami. Ta wypłukuje z nich geologiczny metan i wynosi go prosto do arktycznych rzek. Pod lodowcami Svalbardu znajduje się coś więcej, niż tylko skała i woda. W starych formacjach geologicznych tkwi metan powstały miliony lat temu, a topniejący lód pomaga go teraz wypłukiwać na powierzchnię. Naukowcy przebadali...

Kobalt i nikiel mają niemal identyczne właściwości, dlatego trudno je rozdzielić. Nowa membrana wykorzystuje zamiast rozmiaru geometrię jonów. Kobalt i nikiel są dla klasycznych membran wyjątkowo trudną parą. Oba jony mają zazwyczaj ładunek 2+ i niemal identyczne rozmiary, więc nie da się ich skutecznie rozdzielić, traktując membranę jak zwykłe sito. Naukowcy z Yale i Rice...

ESA przeznaczyła 65 mln euro na misję MAGPIE. Łazik poleci na Księżyc w 2029 r. i będzie szukał zasobów potrzebnych przyszłym astronautom. Europa szykuje swój pierwszy samochód, który ma naprawdę pojeździć po Księżycu. Niewielki MAGPIE dostanie wiertło, radar zaglądający pod powierzchnię, analizator lotnych związków i detektor pozwalający szukać materiału bogatego w wodór. W 2029 r....

Proso dotarło na ziemie dzisiejszej Polski znacznie wcześniej, niż do tej pory sądzono. Ślad w ludzkich kościach pokazuje też, jak zmieniło sposób użytkowania krajobrazu. W kościach ludzi pochowanych na terenie dzisiejszej Polski pozostał chemiczny ślad posiłków zjedzonych aż ponad 3500 lat temu. Naukowcy wykorzystali go, żeby ustalić, kiedy do miejscowej diety weszło proso zwyczajne. Okazało...

Kosmiczne śmieci potrafią uderzać z prędkością wielu km/s. Naukowcy chcą zatrzymywać je warstwą aluminiowych jajek z wodą. Pomysł na osłonę przyszłego statku kosmicznego wygląda tak, jakby ktoś próbował przewieźć gigantyczne jajka w metalowym pudełku. Pomiędzy dwiema aluminiowymi płytami naukowcy ustawili rząd cienkościennych struktur przypominających skorupki, a każdą z nich wypełnili wodą. Podczas uderzenia skorupki mają...

Arktyczne ocieplenie nie powoduje trzęsień ziemi, ale może sprawić, że ich skutki będą znacznie poważniejsze. Pokazuje to przypadek wyspy Jan Mayen. Dokładnie 10 marca 2025 r. w pobliżu arktycznej wyspy Jan Mayen ziemia zatrzęsła się z magnitudą 6,5. Sam wstrząs nie był dla tego miejsca czymś bezprecedensowym, bowiem okolica leży na aktywnej granicy płyt i...

Sztywne tworzywa często pękają, a odporne łatwo się odkształcają. Nowy polimer łączy obie cechy dzięki nietypowym wiązaniom jonowym. Projektowanie plastiku bardzo często przypomina przeciąganie krótkiej kołdry. Gdy materiał staje się sztywniejszy, to zaczyna łatwiej pękać. Gdy pozwolimy jego cząsteczkom swobodniej się przesuwać, potrafi pochłonąć znacznie więcej energii, ale robi się miększy. Naukowcy z Tokyo University...

Im szybciej leci żagiel napędzany laserem, tym słabiej działają fotony. Przy 0,75 c jedna z sił napędowych zamienia się nawet w hamującą. To niezwykle zaskakujące. Pomysł brzmi niemal zbyt dobrze: zbudować ekstremalnie lekki statek, rozwinąć wielki odblaskowy żagiel i przez potężny laser nieustannie bombardować go fotonami. Bez paliwa na pokładzie i bez rakietowego silnika sonda...

Mars ma nie tylko dostarczyć surowiec do budowy domów. Jego mróz i niemal próżniowa atmosfera mogą pomóc je utwardzić. Mars zwykle jest przedstawiany jako koszmar dla budowniczego: zimno, niemal próżnia, promieniowanie i brak fabryki materiałów budowlanych. Naukowcy z Hongkongu opracowali jednak materiał z drożdży, żelatyny i mineralnego kruszywa, który można drukować w 3D, a niska...

Kosmos skrywa mnóstwo tajemnic, a niektóre odkrycia potrafią być naprawdę niepokojące. Astronomowie opisali właśnie galaktykę, w której nie ma gwiazd. Galaktyka bez gwiazd brzmi jak sprzeczność. Tymczasem astronomowie coraz poważniej traktują możliwość, że właśnie takim obiektem jest Cloud-9, ogromny obłok gazu znajdujący się około 15 mln lat świetlnych od Ziemi. Najnowsze, wyjątkowo głębokie obserwacje nie...

Astronomowie zajrzeli do bardzo odległych galaktyk, aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące wydarzeń, które miały miejsce zaledwie chwilę po Wielkim Wybuchu. Hel jest drugim pod względem obfitości pierwiastkiem we Wszechświecie. Dziś powstaje między innymi we wnętrzach gwiazd, gdzie zachodzą reakcje syntezy jądrowej. Jednak zdecydowana większość helu obecnego we Wszechświecie ma znacznie starszą historię. Około 90 proc....

Polska armia testuje broń Deep Precision Strike, czyli precyzyjną broń dalekiego zasięgu. Nad Polską wytyczono specjalny korytarz powietrzny, w którym przemieszczać będa się drony. Mieszkańcy położonych na trasie miejscowości mogą spodziewać się alertów RCB. Nad Polską mogą odbyć się zapowiadane przez Ministerstwo Obrony Narodowej testy bezzałogowych statków powietrznych dalekiego zasięgu. Resort nie ujawnił dokładnego przebiegu...

Zdania na temat systemu kaucyjnego ciągle są w Polsce podzielone, ale pod jednym względem nowe przepisy nie zostawiają wątpliwości. Zrobiło się czyściej. Zbliża się czas pierwszych podsumowań i wniosków. Refleksje wciąż będą musiały być jednak ostrożne i powściągliwe. Choć 1 października 2026 r. minie rok od kiedy funkcjonuje w Polsce system kaucyjny, to w praktyce...

Słońce ma w swojej historii epizod, który jeszcze dzisiaj może powodować ciarki. Nasza gwiazda mogła na wczesnym etapie swojej historii pochłonąć planetę większą od Ziemi. Nowe badanie poszło o krok dalej, sugerując, że takie wydarzenie mogło pozostawić po sobie wykrywalne ślady wewnątrz Słońca, widoczne do dziś. Słońce daje nam życie, ale potrafi być też zabójczo...

Kometa 3I/Atlas przez długie tygodnie rozpalała wyobraźnię miłośników astronomii i nie dawała spać naukowcom. Teraz, dzięki niezwykłemu badaniu, udało się poznać jedną z tajemnic tego niezwykłego obiektu. Kometa 3I/Atlas była zaledwie trzecim znanym obiektem międzygwiazdowym, który odwiedził nasz Układ Słoneczny. Był to gość z zupełnie innego, obcego świata, spowity mgiełką tajemnicy, starszy niż nasze Słońce....