Nauka

OpenAI przekonuje, że jego najnowszy model AI poradził sobie z problemami, które od dekad stanowiły wyzwanie dla matematyków. OpenAI po cichu zaprezentowało światu swojego kolejnego modelu sztucznej inteligencji. Informacja nie pojawiła się jednak w osobnym komunikacie poświęconym nowemu systemowi, lecz została ukryta w publikacji opisującej osiągnięcia z zakresu matematyki i informatyki teoretycznej. Firma Sama Altmana...

Sierpień 2026 r. będzie bez wątpienia najciekawszym miesiącem w tym roku, jeśli chodzi o obserwację nieba. Natura przygotowała dla nas aż trzy wspaniałe widowiska - zaćmienie Słońca, zaćmienie Księżyca i deszcz Perseidów. Wszystkie te zjawiska będą doskonale widoczne z Polski. Oto, kiedy i o której godzinie będzie można je zobaczyć. Zaćmienie Słońca zobaczymy 12 sierpnia...

Prognozy klimatologów są niepokojące i wskazują, że tegoroczne El Niño może osiągnąć niespotykaną dotąd siłę. - Będziemy mieli do czynienia z najsilniejszym El Nino w dotychczasowej 150-letniej historii obserwacji - powiedział Michał Brennek z Zakładu Fizyki Atmosfery Instytutu Geofizyki PAN.  Według najnowszych prognoz opracowanych na podstawie kilkunastu modeli klimatycznych tegoroczne El Niño może okazać się najsilniejsze...

Planetoida Nysa może składać się z trzech połączonych brył. Astronomowie znaleźli też krążący wokół niej mały księżyc. Nysa przez blisko 170 lat figurowała w katalogach kosmicznych jako jedna duża planetoida. Jej nietypowy blask i wydłużony kształt od dawna sugerowały jednak, że coś się tutaj nie zgadza. Najnowsze zdjęcia pokazują obiekt z dwoma głębokimi przewężeniami, jakby...

Bomba atomowa odparowała stal, beton i szkło. Z tej mieszaniny powstał uporządkowany stop ukryty później w piasku. Beton, stal, szkło i ziemia nie zniknęły bez śladu, gdy nad Hiroszimą rozbłysła atomowa kula ognia. Część miasta została odparowana, wymieszana i zamknięta w mikroskopijnych kulkach, które spadły później na ziemię. W jednej z nich badacze znaleźli stop...

Żywiec ma kolejny ślad w pasie planetoid. Tym razem uhonorowano autora bezcennej kroniki miasta i okolic. Żywiecki kronikarz potrzebował lat, by zapisać ponad 300 lat historii miasta i okolic. Kosmiczna skała nosząca jego nazwisko potrzebuje natomiast 5,2 roku, by okrążyć Słońce. Międzynarodowa Unia Astronomiczna oficjalnie zatwierdziła nazwę (709844) Komoniecki. Komoniecki przestał być ciągiem cyfr i...

Astronomowie w końcu mają niezbite dowody na to, że Betelgeza, jedna z najsłynniejszych gwiazd nocnego nieba, nie jest sama. Korzystając z Bardzo Dużego Teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego (VLT), zespół kierowany przez francuskiego badacza Miguela Montargèsa uzyskał najwyraźniejszy w historii obraz tego, co prawdopodobnie jest Betelgezą B, gwiazdą krążącą wokół Betelgezy. To zwieńczenie stuletnich poszukiwań. Wykazaliśmy,...

Nacięcia na kościach dorosłych pokazują, że Homo antecessor traktował jak pożywienie ludzi w różnym wieku. Przez lata kości z hiszpańskiej Gran Doliny układały się w bardzo ponury, ale dość czytelny obraz: jedni z pierwszych mieszkańców Europy jedli głównie dzieci i młodocianych członków innych grup. Tegoroczne wykopaliska dorzuciły brakującą część tej historii. Wśród nowych szczątków są...

Księżyc przechował zapis, który na Ziemi dawno zniknął. Próbki z jego drugiej strony mocno mieszają w kosmicznej chronologii. Przez dekady bardzo wygodnie było nam wyobrażać sobie młody Układ Słoneczny jako scenę jednego wielkiego kosmicznego ostrzeliwania – krótkiego, gwałtownego okresu, w którym planetoidy spadały jedna po drugiej, a potem wszystko nagle się uspokoiło i zaczęło przypominać...

Komputer z wirujących cząstek przewiduje chaos i wyłapuje błędy, których nie widzą ludzie. Najtrudniejsze obliczenia robi za niego jednak sama fizyka. Kilkaset mikroskopijnych kulek pływa w cienkiej warstwie cieczy. Każda krąży wokół wyznaczonego punktu, a jej ruch wprawia płyn w drgania wpływające na sąsiadów. Naukowcy wysyłają do układu dane, obserwują zbiorowy taniec cząstek i na...

Eksperyment AstroDesmus wyśle na orbitę odporne mikroglony. W przyszłości mogą oczyszczać wodę i wspierać kosmiczne górnictwo. W kosmicznej probówce będzie zielono, ciasno i toksycznie. Na Międzynarodową Stację Kosmiczną mają polecieć mikroglony, które potrafią przetrwać w wodzie pełnej związków szkodliwych dla większości organizmów, a przy okazji wychwytują metale ciężkie. Teraz naukowcy dołożą im dwa kolejne problemy:...

Naukowcy zaobserwowali niezwykle rzadkie zjawisko, supermasywną czarną dziurę oddaloną o ponad 30 tys. lat świetlnych od centrum swojej galaktyki, która właśnie rozerwała i pochłonęła nieszczęsną gwiazdę. To pierwszy tak wyraźnie potwierdzony przypadek tego typu. Odkrycie nie tylko dostarcza nowych informacji o ewolucji galaktyk, ale także otwiera zupełnie nową metodę poszukiwania niewidocznych dotąd czarnych dziur przemierzających...

Andromeda nie jest już tak aktywna jak dawniej. Największy spadek formowania gwiazd widać w pierścieniu oddalonym od centrum. Andromeda imponuje rozmiarami i klasyczną strukturą spiralną, jednak szczegółowa analiza danych z Teleskopu Hubble'a ujawnia odstępstwo od tego obrazu. Od około 500 mln lat galaktyka wykazuje stopniowy spadek tempa formowania nowych gwiazd, przy czym najsilniejszy regres odnotowano...

Okazuje się, że ten kosmiczny wybuch w galaktyce karłowatej może być śladem gwiazdy rozerwanej przez czarną dziurę pośredniej masy. Szybko pojaśniał w świetle widzialnym, a potem wrócił z ogromną mocą w radiu. AT2019ijn został zauważony 31 maja 2019 r. w centrum galaktyki karłowatej. W astronomii miejsce wybuchu często mówi prawie tyle samo, co sam wybuch....

Wreszcie wszystko pójdzie z górki: Polacy mają wreszcie aktywistów, których warto popierać, bo spełniają ich wszystkie oczekiwania. Ruch Klimatyczny Jazda! zainaugurował serię akcji "Elity posrało – czas po sobie posprzątać!". W efekcie przed rezydencją Andziaks i Luki rozlano sztuczne odchody, substancją (zrobioną z kakao, kawy, mąki i wody) oblano również należący do Andziaks sklep.  -...

W 2024 r. Polacy odkryli w Serengeti ponad 30 stanowisk. Teraz wracają z regularnymi wykopaliskami i nowoczesnymi metodami datowania. Turyści jadą do Serengeti oglądać milionowe stada gnu, lwy odpoczywające na skałach i bezkresną sawannę. Jak czytamy na łamach portalu Dzieje.pl, polscy archeolodzy patrzą na ten krajobraz zupełnie inaczej. Pod kamieniami, w jaskiniach i dawnych osadach...

Fotonu miało nie dać się przeciąć… a jednak można. I robi się przy tym niezłą zadymę. W świecie fizyki kwantowej nic nie jest takie, jak intuicja podpowiada. Foton - ten podstawowy kwant światła, którego uczymy się traktować jak „najmniejszą porcję energii” - według podręczników jest niepodzielny. Nie da się go przeciąć na pół, nie da...

Europa mierzy się z jednym z najtrudniejszych sezonów pożarowych od lat. Kolejne fale upałów, długotrwała susza i silny wiatr stworzyły warunki, w których ogień rozprzestrzenia się wyjątkowo szybko. Najnowsza prognoza przygotowana przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (Joint Research Centre, JRC) wskazuje jednak, że najgorszy okres może dopiero nadejść. Mapa zagrożenia pożarowego obejmująca dni od...

Teleskop Swift opada ku atmosferze, a wysłany na ratunek robot utracił właśnie stabilizację. Inżynierowie próbują odzyskać kontrolę, chociaż może to być trudne. Kosmiczny holownik LINK wystartował dokładnie 3 lipca, by dogonić opadający teleskop Swift, chwycić go swoimi trzema ramionami i wynieść z powrotem na bezpieczną orbitę. Po niespełna miesiącu sytuacja się odwróciła. To ratownik stracił...

Zamiast kopalni i wielkich basenów powstaną roje mikrorobotów. Najpierw muszą jednak przejść trudne testy w słonej wodzie. Ocean jest pełen litu potrzebnego do produkcji akumulatorów, ale próba jego wydobycia przypomina trochę zbieranie rozsypanego cukru z jeziora. Pierwiastek występuje w tak małym stężeniu, że zwykły filtr musiałby przerobić gigantyczne ilości wody. Amerykanie chcą więc wysłać za...