Nauka

Trudno o lepsze podsumowanie tego, że coś poszło nie tak, jeśli rozsądnym pomysłem na ratowanie się przed upałem jest wizyta w centrum handlowym. No bo gdzie indziej, skoro polskie miasta nie są gotowe na nieludzkie upały? - Nie zachęcam zwykle w wolne dni do masowego chodzenia do galerii, ale w ten weekend myślę, że to...

Kiedy nasi przodkowie po raz pierwszy kontrolowali ogień? Dotychczasowe podręczniki uczyły nas o granicy miliona lat. Najnowsze analizy międzynarodowego zespołu naukowców dosłownie roznoszą te założenia w pył. Okazuje się, że w południowoafrykańskiej jaskini Wonderwerk ślady celowego podtrzymywania płomieni sięgają niemal 1,8 mln lat wstecz. To całkowicie zmienia optykę na to, jak wczesne gatunki ludzi radziły...

Słońce nie tylko daje zorze i zakłóca łączność. Okazuje się, że jego burze mogą w kilka godzin wywracać pogodę dosłownie do góry nogami. Słońce zwykle łączymy z pogodą w bardzo prosty sposób: świeci, ogrzewa i napędza atmosferę. Tymczasem nowe badanie podsuwa coś znacznie bardziej zaskakującego. Okazuje się, że krótkie, gwałtowne burze geomagnetyczne mogą w ciągu...

Dwa kubki ciepłej wody nie zrobią jednego kubka wrzątku. Ze światłem jest trochę inaczej. Japońscy naukowcy opracowali materiał, który potrafi zebrać energię z dwóch fotonów światła widzialnego i wypuścić jeden foton ultrafioletu. I to nie w jakimś agresywnym laserze czy dziwnym płynie, tylko w ciele stałym działającym przy natężeniu zwykłego światła słonecznego. To nie jest...

Choć do załogowego lotu na Marsa wciąż daleka droga, naukowcy zaczynają przechodzić od teoretycznych rozważań do konkretnych projektów inżynieryjnych. Zamiast czekać na pierwsze ludzkie ślady na Czerwonej Planetcie, badacze już teraz zastanawiają się, jak przekształcić mroźne i nieprzyjazne środowisko Marsa w miejsce, gdzie ludzie mogliby w przyszłości funkcjonować bez grubych skafandrów ciśnieniowych. Kluczem do sukcesu...

Naukowcy zarejestrowali ziemski błysk gamma skierowany ku powierzchni Ziemi. Powstał tuż przed 5 uderzeniem jednego pioruna. Piorun zwykle kojarzy nam się po prostu z mocnym błyskiem, grzmotem i ostrzeżeniem, żeby nie stać pod drzewem. Tym razem naukowcy zobaczyli jednak coś znacznie dziwniejszego. Jeden z piorunów nie tylko uderzył w ziemię, ale tuż przed jednym z...

Każdy kto grał w grę Zasada Talosa wie o czym mowa. Zasada ta mówi, ze w żyłach choćby najmarniejszego filozofa musi płynąć krew, inteligencja musi wiązać się z życiem. Nowa hipoteza podważa jednak te słowa. Kiedy myślimy o istotach zdolnych do odczuwania, analizowania i posiadania wewnętrznego życia, przed oczami staje nam zazwyczaj człowiek, ewentualnie pies,...

Te drożdże działają jak magnes na komary i zamieniają się w lepką pułapkę, z której nie ma ucieczki. Z komarami walczymy od lat: chemią, moskitierami, opryskami czy pułapkami na dwutlenek węgla. Teraz naukowcy wpadli na coś bardziej podstępnego – drożdże, które potrafią zwabić komary, a część z nich zatrzymać na lepkiej powierzchni. To jeszcze nie...

Jako turysta-hipokryta zgadzam się, że powinniśmy dołożyć coś od siebie. Nie było w tym momencie osoby, której zazdrościłbym czegoś bardziej na świecie. Właściwie ta pozytywna odmiana tego uczucia - "ach, ten to ma dobrze" - trzyma mnie jeszcze do teraz. Pan w słoneczny dzień wyszedł na balkon na ostatnim piętrze niedużej kamienicy. Przed sobą miał...

Gdy coś nas zaskakuje, mózg odpala ukryty tryb turbo. Nagle widzi więcej, zapamiętuje ostrzej i na bieżąco przepisuje swoją wersję rzeczywistości. To kompromis między szybkością a dokładnością. Nasz mózg w żadnym razie nie działa jak kamera, która z równą starannością zapisuje każdy kadr i każdy szczegół rzeczywistości. Nie rejestruje świata w sposób ciągły i obiektywny,...

Powrót ludzi na Księżyc miał być symbolem nowej ery NASA. Audyt pokazuje jednak sprzęt za miliardy, który nie do końca pasuje do ich planów. Program Artemis w żadnym razie nie został skasowany. NASA nadal chce wrócić na Księżyc, nadal rozwija misje załogowe i nadal mówi o trwałej obecności na powierzchni Srebrnego Globu. Problem polega na...

Wizja pradziejowych społeczności bezwzględnie karczujących pierwotne puszcze właśnie została obalona. Najnowsze analizy naukowców z Poznania dowodzą, że budowniczowie monumentalnych grobowców z Soboty potrafili korzystać z zasobów naturalnych w sposób, którego moglibyśmy się od nich uczyć. Ich gospodarka była precyzyjnie wpleciona w lokalny ekosystem, nie powodując jego degradacji. Przez lata dominowało przekonanie, że pojawienie się zaawansowanych...

Choć od dawna mówi się, że zieleń obniża temperaturę otoczenia, to i tak przed największymi upałami - a nawet w ich trakcie - wypuszczono w polskich miastach kosiarki. Te natychmiast zabrały się do pracy. Nikomu niepotrzebnej. "Czy jest coś bardziej bezmyślnego niż koszenie trawy w tak koszmarne upały?" - pyta Stanisław Łubieński, autor prowadzący profil Dzika...

Regulacje środowiskowe potrafią wskrzesić martwe rzeki i przywrócić do nich życie. Czystsza woda idzie w parze z powrotem ryb, owadów wodnych i części małży. Biurokracja raczej z zasady nie trafia na okładki przyrodniczych historii. Kojarzy się przede wszystkim z papierami, pozwoleniami i tabelkami, które trzeba wypełnić. A jednak to właśnie ten mało efektowny świat przepisów...

Ziemia w Yellowstone nagle się zapadła i odsłoniła wrzące jacuzzi. Naukowcy przecierają oczy ze zdumienia, ale czy rzeczywiście to coś bardzo niecodziennego? Yellowstone znów pokazał swoje mniej pocztówkowe oblicze. Pod kolorowymi źródłami i spokojnie bulgoczącymi gejzerami kryje się system, który potrafi zaskoczyć z dnia na dzień. W Biscuit Basin doszło do niewielkiej eksplozji hydrotermalnej, a...

Problemy w komunikacji miejskiej, nieczynne atrakcje, konieczność odwoływania wyjazdów - to już nasza rzeczywistość, co pokazują szalone temperatury.  PKP Intercity poinformowało, że ze względu na panujące wysokie temperatury wprowadza "szczególne warunki zwrotów biletów zakupionych w przedsprzedaży".  Podróżni, którzy do 23 czerwca 2026 r. (włącznie) kupili bilety na przejazdy w terminie 25–30 czerwca 2026 r., w...

Idziesz do sklepu, a tam kaucja - i tylko kaucja, bo opakowania z logo praktycznie zdominowały półki z napojami w butelkach i puszkach. Jeszcze nie wszędzie, ale w dyskontach już królują. A to dziś jeden z ważniejszych punktów sprzedaży.  Gdy system kaucyjny raczkował, jego przeciwnicy zapowiadali, że nie wpadną w kaucyjne sidła i znajdą sposób...

Naukowcy zarejestrowali właśnie najgłośniejszy kataklizm w historii obserwacji wszechświata. Gigantyczny ryk zderzających się czarnych dziur pozwolił badaczom po raz pierwszy podejrzeć owiany tajemnicą horyzont zdarzeń na ułamek sekundy przed tym, jak cała informacja zniknęła w nim na zawsze. Popkultura od dekad powtarza nam, że w kosmosie nikt nie usłyszy naszego krzyku (kłania się film Alien)....

Unia chce uwolnić 25 tys. km rzek do 2030 r. Brzmi ambitnie, ale w Polsce ten plan wpada na betonowy mur. Tysiące tam, jazów i progów tkwią w prawnym chaosie, jakby ktoś je kiedyś postawił i zapomniał, że trzeba się nimi jeszcze kiedyś zająć. Polskie rzeki są pocięte tysiącami sztucznych przeszkód. Część z nich nadal...

Upały oznaczają większy popyt na energię, bo klimatyzatory i chłodzenie pracują pełną parą. Polska sieć ma być na to przygotowana. Czy aby na pewno tak jest? Fala upałów to nie tylko problem dla ludzi, którzy szukają cienia i chłodnej wody. To także test dla systemu elektroenergetycznego. Gdy temperatura rośnie, włączają się klimatyzatory, wentylatory, agregaty chłodnicze,...