Odkrycia naukowe

Przez 25 lat uchodziła za jedną z najbardziej sensacyjnych skamieniałości głowonogów. Pohlsepia mazonensis, okaz z Illinois datowany na około 300 mln lat, trafił nawet do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza znana ośmiornica. Teraz ten status właśnie się rozsypał. Historia tej skamieniałości zaczęła się od interpretacji opublikowanej w 2000 r. Okaz znaleziony w słynnym stanowisku Mazon...

Kometa 3I/Atlas może mieć nawet od 10 do 12 mld lat. Jest tak stara, że układ, z którego pochodzi, już nie istnieje. Gdy w 2025 r. po raz pierwszy wyłowiono ten obiekt z mroków kosmosu, naukowcy natychmiast zorientowali się, że mają do czynienia z czymś wyjątkowym. Kometa 3I/Atlas wpadła do Układu Słonecznego z oszałamiającą prędkością...

To miała być rutynowa obserwacja zupełnie innego kosmicznego obiektu. Z powodu nagłych problemów technicznych naukowcy musieli jednak szybko zmienić plany i wycelować Kosmiczny Teleskop Hubble'a w kometę C/2025 K1 (ATLAS). Nie spodziewali się, że dosłownie na ich oczach rozpadnie się ona na kawałki, obnażając przed nami najstarsze sekrety Układu Słonecznego. Takie kosmiczne zbiegi okoliczności niemal...

Japońska misja kosmiczna dostarczyła dowodów, na które naukowy świat czekał od dekad. W próbkach z planetoidy Ryugu odkryto kompletny zestaw składników niezbędnych do budowy DNA i RNA. To przełom, który ostatecznie potwierdza, że fundamenty naszego istnienia mogły przylecieć na błękitną planetę z głębokiego kosmosu jako bagaż na pędzących skałach. Japońska sonda Hayabusa-2 dokonała rzeczy niemal...

To, że Wszechświat się rozszerza, wiadomo od prawie stu lat, ale jak szybko? Dokładne tempo tej ekspansji pozostaje przedmiotem gorących dyskusji i stanowi wyzwanie dla standardowego modelu kosmologii. Mamy dwa sposoby żeby to zmierzyć i każdy podaje inny wynik. Pojawiła się jednak trzecia metoda. Zespół badawczy z Politechniki Monachijskiej (TUM), Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana (LMU)...

Pisk opon podczas gwałtownego hamowania, pisk hamulców w rowerze czy wreszcie ten niezwykle charakterystyczny, przenikliwy pisk butów do koszykówki na wypolerowanej hali. Znamy to wszyscy z codziennego życia. Zastanawialiście się kiedyś, skąd właściwie bierze się ten hałas? Przez dekady podręczniki do fizyki spłycały ten temat, zrzucając winę na klasyczne, naprzemienne tarcie. Najnowsze badania pokazują jednak,...

Przez lata naukowcy zachodzili w głowę, dlaczego na ludzkim chromosomie X brakuje śladów po neandertalczykach, mimo że wszyscy ludzie (poza tymi z Afryki) mają w sobie średnio 5 proc. kodu genetycznego neandertalczyków. Zwalano to na genetyczną niekompatybilność i biologiczną toksyczność. Nowe badania wywracają tę starą teorię do góry nogami. Okazuje się, że ewolucją naszego gatunku...

Głęboko pod pokrywą lodową Grenlandii znajdują się gigantyczne, wirujące struktury przypominające pióropusze. Od ponad dekady stanowią one zagadkę dla naukowców, ale naukowcy z Uniwersytetu w Barcelonie (UiB) uważają, że rozwiązali zagadkę, stosując tę ​​samą matematykę, która posłużyła do zrozumienia, jak kontynenty się od siebie oddalają. Nowe badania sugerują, że tajemnicze pióropusze powstają w wyniku konwekcji...

To nie nowy odcinek Archiwum X, ani zapowiedź nowej odsłony Resident Evil. Odkryte właśnie bakterie, zamrożone przez tysiące lat w starożytnej lodowej jaskini, okazały się odporne na 10 współczesnych antybiotyków Naukowcy wwiercili się w lód rumuńskiej jaskini i wyciągnęli z niej mikroba, który spał tam od 5000 lat. Okazało się, że bakteria starsza niż piramidy...

Ogromne, ale to naprawdę gigantyczne ilości wodoru znajdują się w okolicy jądra Ziemi. Pacyfik przy tym to zaledwie sadzawka. Przez dekady geofizycy drapali się po głowach, patrząc na wyniki badań sejsmicznych. Coś się fundamentalnie nie zgadzało. Jądro naszej planety było zbyt lekkie jak na kulę z czystego żelaza. Gdzie podziała się masa? Problem, z którym...

Astronomowie po raz pierwszy w historii zaobserwowali na żywo, jak umierająca gwiazda, zamiast eksplodować jako supernowa, zapada się bezpośrednio w czarną dziurę. To brakujący element układanki, który może wywrócić do góry nogami naszą wiedzę o narodzinach tych tajemniczych obiektów. Zazwyczaj scenariusz śmierci masywnej gwiazdy jest nam dobrze znany, przynajmniej w teorii. Gdy paliwo się kończy,...

Kosmiczny Teleskop Hubble'a widział już wiele, ale zachowanie komety 41P/Tuttle–Giacobini–Kresak (41P/TGK) zaskoczyło nawet weteranów astronomii. Nowa analiza danych pokazuje coś, co wydaje się niemożliwe w skali makro: obiekt ten wyhamował swój obrót do zera, by następnie zacząć wirować w przeciwną stronę. Ten gwałtowny manewr może być jednak dla komety wyrokiem śmierci. Komety z rodziny Jowisza...

Polacy opracowali przełomową technologię. Wyobraź sobie klamkę, która sama się dezynfekuje, ale tylko wtedy, gdy dotknie jej chory człowiek. Albo okno, które bezlitośnie niszczy osiadające na nim wirusy, pozostając bezpiecznym dla ludzkiej skóry. To efekt lat pracy naukowców z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie. Ich nanokompozyt B-STING to prawdziwa rewolucja w walce z drobnoustrojami....

Kiedy wojskowe satelity rejestrują błysk nad oceanem, armia szuka rakiet wroga. Ale Avi Loeb szuka tam przybyszów z głębokiego kosmosu. I właśnie ich znalazł. Słynny astronom przekopał rządowe raporty i wyliczył, że tuż pod naszym nosem ukrywają się miliony ton międzygwiezdnej materii, a dowody na to spadają nam dosłownie na głowy z siłą bomby atomowej....

Szukali obcych cywilizacji, ale odkryli coś zupełnie niezwykłego. Astronomowie z Uniwersytetu Columbia oraz programu Breakthrough Listen natrafili na ślad obiektu, którego poszukiwano od dekad. W bezpośrednim sąsiedztwie supermasywnej czarnej dziury w centrum naszej galaktyki namierzono potencjalny pulsar milisekundowy. Jeśli odkrycie się potwierdzi, czeka nas ostateczny test teorii względności Alberta Einsteina. Centrum Drogi Mlecznej to jedno...

Ten obiekt może być widać gołym okiem w samo południe. Kometa C/2026 A1 (MAPS) pędzi na spotkanie ze Słońcem i za niespełna dwa miesiące rozstrzygnie się jej los. Astronomowie wstrzymali oddech, a miłośnicy nieba już zaznaczają daty w kalendarzach. Nowo odkryta kometa C/2026 A1 (MAPS) pędzi w stronę Słońca po ekstremalnej orbicie. Scenariusze są dwa:...

To już nie są tylko teoretyczne dywagacje. Matematyka jest bezlitosna: zostaliśmy ostrzelani przez gości z innej gwiazdy. Nowa analiza danych NASA ujawnia dwa meteory międzygwiezdne, które prześlizgnęły się przez systemy wczesnego ostrzegania. Jeden spoczywa na dnie Pacyfiku, drugi czeka na odkrycie w skutym lodem Morzu Barentsa. Profesor z Harvardu znów miesza w świecie astronomii. Avi...

Naukowcy sprawdzili hipotezę, która miała wyjaśnić największą zagadkę fizyki, ciemną materię. W tym celu zbudowano specjalne kompasy kwantowe. Eksperyment okazał się ważnym krokiem w drodze do poznania tajemnicy ciemnej materii. Międzynarodowy zespół fizyków, w skład którego wchodzi prof. Szymon Pustelny z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikował w prestiżowym Nature wyniki polowania na jedną z największych zagadek Wszechświata....

W świecie astronomii rzadko zdarza się odkrycie, które elektryzuje naukowców tak mocno, jak to. Nowa kometa C/2026 A1 (MAPS) pędzi w stronę Słońca i wszystko wskazuje na to, że należy do legendarnej rodziny obiektów, które w przeszłości stawały się najjaśniejszymi widowiskami na niebie. Pytanie brzmi: czy czeka nas powtórka z historii, czy kosmiczne rozczarowanie? Wszystko...

Przeszukano archiwalne zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a i znaleziono anomalie, które ludzie przeoczyli. Detektor błędów ludzkości robi karierę, a astronomowie patrzą na wyniki z mieszanką ekscytacji i niepokoju. Po latach przeglądania przez ludzi zdjęć nieba, wpięty do serwera algorytm w starych klatkach nagle odkrył ukryte „niespodzianki”. Najnowszy rozdział w historii współpracy człowiek-maszyna prezentuje się następująco:...