Gwiazdy

Zaćmienie Słońca kusi, by spojrzeć prosto w niebo - ale grozi to trwałym uszkodzeniem wzroku. Oto, dlaczego patrzenie w Słońce podczas zaćmienia jest tak niebezpieczne. Zaćmienie Słońca to jeden z tych kosmicznych spektakli, które potrafią wyciągnąć ludzi z domów, biur i samochodów, by choć przez chwilę poczuć się jak bohaterowie „Interstellar”. W Polsce nie mamy...

Astronomowie w końcu mają niezbite dowody na to, że Betelgeza, jedna z najsłynniejszych gwiazd nocnego nieba, nie jest sama. Korzystając z Bardzo Dużego Teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego (VLT), zespół kierowany przez francuskiego badacza Miguela Montargèsa uzyskał najwyraźniejszy w historii obraz tego, co prawdopodobnie jest Betelgezą B, gwiazdą krążącą wokół Betelgezy. To zwieńczenie stuletnich poszukiwań. Wykazaliśmy,...

Jesteśmy tak bardzo spragnieni normalności, że znajdujemy jej przejawy nawet na największej sportowej imprezie świata. Mistrzostwa Świata 2026 dobiegły końca. Wygrała Hiszpania - super, puchar jedzie do nas, do Europy. Kto by przypuszczał cztery lata temu, że najlepszy piłkarz świata jeszcze zdoła poprowadzić Argentynę do finału w najważniejszym turnieju? Ja nie, przyznaję bez bicia.  Finał...

Astronomowie wykorzystali ponad 155 tys. gwiazd znajdujących się w Drodze Mlecznej, aby niezależnie oszacować wiek Wszechświata. Wynik ich badań jest zgodny z najpopularniejszym obecnie modelem kosmologicznym i może pomóc rozwiązać jedną z największych zagadek współczesnej astronomii, tak zwane napięcie Hubble’a. Wiek Wszechświata od lat jest przedmiotem sporów naukowców. Problem nie polega jednak na samym pomiarze...

Astronomowie podejrzewają, że obca gwiazda przeleciała bardzo blisko Układu Słonecznego. Jej grawitacja mogła wysłać komety ku Słońcu. Chyba każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że Układ Słoneczny nie jest samotną wyspą zawieszoną w idealnej pustce. Około 2,5 mln lat temu w jego pobliżu mogła przemknąć obca gwiazda, a jej grawitacja naruszyła ogromny rezerwuar...

W głębinach Oceanu Spokojnego, na głębokości niemal pięciu kilometrów, przez miliony lat spoczywała skała, która skrywała sekret o potężnej kosmicznej katastrofie. Międzynarodowy zespół naukowców, analizując próbki tej powoli rosnącej skorupy żelazowo-manganowej, doszedł do zaskakujących wniosków. Okazuje się, że na naszą planetę wciąż opadają pozostałości po gigantycznej eksplozji, do której doszło ponad 100 mln lat temu...

Droga Mleczna skrywa tajemnice, które powoli zaczynają wychodzić na jaw dzięki współpracy dwóch najpotężniejszych kosmicznych teleskopów ludzkości. Naukowcy poinformowali właśnie o sensacyjnym odkryciu galaktycznej skamieliny, nowej klasy obiektów w naszej galaktyce. Wczesny Wszechświat był pełen ogromnych, pierwotnych skupisk gazu i gwiazd, które z czasem zaczęły się ze sobą zderzać, przyciągać i mieszać. Proces ten doprowadził...

Skomplikowana zagadka znana jako małe czerwone kropki doczekała się wreszcie wyjaśnienia, a prawda jaka się wyłania z tego odkrycia jest jeszcze bardziej niesamowita, niż można było przypuszczać. Oto okazuje się, że tajemnicze, hipotetyczne gwiazdy czarne dziury faktycznie istnieją. I są na to dowody. Zespół astronomów pod kierownictwem Wasilija Kokoriewa z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin zbadał małą...

Astronomowie zajrzeli do kosmicznej fabryki planet i zobaczyli coś, czego wcześniej nie udało się uchwycić. Dysk AB Aurigae wiruje, rzuca tajemnicze cienie i może skrywać rodzące się gazowe olbrzymy. Planety powstają w dyskach gazu i pyłu otaczających młode gwiazdy. To właśnie tam materia tworzy zagęszczenia, spirale i inne struktury, z których z czasem mogą wyłonić...

Nie każda wielka gwiazda zostawia czarną dziurę. SN 2023vbw mogła być eksplozją tak silną, że po gwieździe nie został żaden rdzeń. SN 2023vbw została zauważona w 2023 r. na obrzeżach niewielkiej galaktyki karłowatej oddalonej o ok. 1,3 mld lat świetlnych. Początkowo wyglądała jak kolejna supernowa typu II, czyli eksplozja masywnej gwiazdy, której jądro zapadło się...

Okazuje się, że supernowa sprzed tysięcy lat nadal wpływa na otoczenie wokół. LHAASO pokazało, że jej fala uderzeniowa może rozpędzać protony do ogromnych energii. Gwiazda eksplodowała tysiące lat temu, ale śmierć wcale nie zakończyła jej pracy. Pozostałość po supernowej IC 443, znanej jako Mgławica Meduza, nadal działa jak potężny naturalny akcelerator cząstek. Obserwatorium LHAASO wykryło...

Oto historia jak z kryminału. Młode gwiazdy pożerają własne planety, ale zostawiają po sobie ślad, który astronomowie potrafią odczytać miliony lat później. Astronomowie znaleźli jeden z najsilniejszych jak dotąd dowodów na to, że gwiazdy mogą pożerać własne planety. Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, potwierdza wieloletnie podejrzenia, że młode gwiazdy...

TESS wykrył rzadki układ potrójny TIC 295741342, w którym trzy gwiazdy ustawiają się tak, że zasłaniają się nawzajem. To prawdziwy ewenement. Kosmiczny teleskop TESS został wysłany przede wszystkim po to, by szukać planet przechodzących przed tarczami gwiazd. Tym razem trafił jednak na coś zupełnie z innej bajki, a mianowicie na układ trzech gwiazd, które z...

Astronomowie wreszcie rozszyfrowali tajemniczy sygnał z kosmosu. Za zagadkowe impulsy może odpowiadać gwiazda zombie, która pożera swojego sąsiada. Astronomowie od kilku lat rejestrują z kosmosu sygnały, których pochodzenie pozostawało bardzo zagadkowe. Powtarzają się znacznie rzadziej niż impulsy typowych pulsarów, a jednocześnie wykazują regularność trudną do wyjaśnienia przypadkowymi procesami. Teraz jeden z takich obiektów został dokładnie...

Ukryta skręcona struktura wewnątrz Drogi Mlecznej może zmienić wiedzę naukowców na temat tego, w jaki sposób utrzymywana jest spójność naszej galaktyki. Od setek lat astronomowie badają nocne niebo, starając się zrozumieć siły kształtujące Wszechświat. Jedną z najważniejszych, a zarazem niewidocznych sił wewnątrz Drogi Mlecznej jest jej pole magnetyczne. Ciche, niewidzialne i rozciągnięte na tysiące lat...

Nowe symulacje pokazują, że neutrina mają władzę absolutną nad końcem masywnej gwiazdy. Kosmiczny wyrok zapada w ułamku sekundy, a jego sędzią są jedne z najbardziej nieuchwytnych cząstek we Wszechświecie. Finał masywnej gwiazdy nie zawsze przybiera formę spektakularnej supernowej. Według nowych symulacji ważnym graczem okazują się neutrina – cząstki tak ulotne, że niemal nie wchodzą w...

Ziemia przemieszcza się przez obłok starożytnych gwiezdnych szczątków, pozostawiony przez dawno eksplodującą gwiazdę. Dowody na to znaleziono podczas badań lodu antarktycznego, który uformował się dziesiątki tysięcy lat temu. Naukowcy wykryli w nim ślady żelaza-60, rzadkiej radioaktywnej formy żelaza powstającej podczas eksplozji supernowych.  Ziemia po cichu zbiera radioaktywne odłamki z dawnej eksplozji gwiezdnej, a nasz Układ...

Najcięższe czarne dziury wykrywane dziś przez obserwatoria fal grawitacyjnych najpewniej nie powstały w prosty sposób, po śmierci pojedynczej gwiazdy. Nowe badanie sugeruje coś znacznie ciekawszego. Te obiekty są kosmicznymi składakami, które rosły etapami, po kolejnych zderzeniach w zatłoczonych gromadach gwiazd. To ważna zmiana w myśleniu o czarnych dziurach. Przez lata wyobrażaliśmy sobie, że wiele z...

Wewnątrz naszej Drogi Mlecznej odnaleziono resztki starożytnej galaktyki Loki. Wygląda na to, że została ona dosłownie pożarta przez naszą własną, a ślady tej kosmicznej katastrofy znajdują się stosunkowo blisko Ziemi. Wszechświat po raz kolejny udowadnia, że najciekawsze tajemnice kryją się tuż pod naszym nosem. Grupa astronomów wzięła pod lupę jedne z najstarszych gwiazd znajdujących się...

Zapomnijcie o ekspansji, czas na galaktyczną stagnację. Astronomowie odkryli, że peryferia Drogi Mlecznej stały się sterylne. Nasza galaktyka ma co najmniej 100 tys. lat świetlnych średnicy, ale nowe gwiazdy rodzą się tylko w obrębie 40 tys. lat świetlnych od centrum. Za tą granicą narodziny gwiazd praktycznie ustają, a te, które tam widzimy, przybyły skądinąd. Międzynarodowy...