Nauka

Astronomowie w końcu mają niezbite dowody na to, że Betelgeza, jedna z najsłynniejszych gwiazd nocnego nieba, nie jest sama. Korzystając z Bardzo Dużego Teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego (VLT), zespół kierowany przez francuskiego badacza Miguela Montargèsa uzyskał najwyraźniejszy w historii obraz tego, co prawdopodobnie jest Betelgezą B, gwiazdą krążącą wokół Betelgezy. To zwieńczenie stuletnich poszukiwań. Wykazaliśmy,...

Nacięcia na kościach dorosłych pokazują, że Homo antecessor traktował jak pożywienie ludzi w różnym wieku. Przez lata kości z hiszpańskiej Gran Doliny układały się w bardzo ponury, ale dość czytelny obraz: jedni z pierwszych mieszkańców Europy jedli głównie dzieci i młodocianych członków innych grup. Tegoroczne wykopaliska dorzuciły brakującą część tej historii. Wśród nowych szczątków są...

Księżyc przechował zapis, który na Ziemi dawno zniknął. Próbki z jego drugiej strony mocno mieszają w kosmicznej chronologii. Przez dekady bardzo wygodnie było nam wyobrażać sobie młody Układ Słoneczny jako scenę jednego wielkiego kosmicznego ostrzeliwania – krótkiego, gwałtownego okresu, w którym planetoidy spadały jedna po drugiej, a potem wszystko nagle się uspokoiło i zaczęło przypominać...

Komputer z wirujących cząstek przewiduje chaos i wyłapuje błędy, których nie widzą ludzie. Najtrudniejsze obliczenia robi za niego jednak sama fizyka. Kilkaset mikroskopijnych kulek pływa w cienkiej warstwie cieczy. Każda krąży wokół wyznaczonego punktu, a jej ruch wprawia płyn w drgania wpływające na sąsiadów. Naukowcy wysyłają do układu dane, obserwują zbiorowy taniec cząstek i na...

Eksperyment AstroDesmus wyśle na orbitę odporne mikroglony. W przyszłości mogą oczyszczać wodę i wspierać kosmiczne górnictwo. W kosmicznej probówce będzie zielono, ciasno i toksycznie. Na Międzynarodową Stację Kosmiczną mają polecieć mikroglony, które potrafią przetrwać w wodzie pełnej związków szkodliwych dla większości organizmów, a przy okazji wychwytują metale ciężkie. Teraz naukowcy dołożą im dwa kolejne problemy:...

Naukowcy zaobserwowali niezwykle rzadkie zjawisko, supermasywną czarną dziurę oddaloną o ponad 30 tys. lat świetlnych od centrum swojej galaktyki, która właśnie rozerwała i pochłonęła nieszczęsną gwiazdę. To pierwszy tak wyraźnie potwierdzony przypadek tego typu. Odkrycie nie tylko dostarcza nowych informacji o ewolucji galaktyk, ale także otwiera zupełnie nową metodę poszukiwania niewidocznych dotąd czarnych dziur przemierzających...

Andromeda nie jest już tak aktywna jak dawniej. Największy spadek formowania gwiazd widać w pierścieniu oddalonym od centrum. Andromeda imponuje rozmiarami i klasyczną strukturą spiralną, jednak szczegółowa analiza danych z Teleskopu Hubble'a ujawnia odstępstwo od tego obrazu. Od około 500 mln lat galaktyka wykazuje stopniowy spadek tempa formowania nowych gwiazd, przy czym najsilniejszy regres odnotowano...

Okazuje się, że ten kosmiczny wybuch w galaktyce karłowatej może być śladem gwiazdy rozerwanej przez czarną dziurę pośredniej masy. Szybko pojaśniał w świetle widzialnym, a potem wrócił z ogromną mocą w radiu. AT2019ijn został zauważony 31 maja 2019 r. w centrum galaktyki karłowatej. W astronomii miejsce wybuchu często mówi prawie tyle samo, co sam wybuch....

Wreszcie wszystko pójdzie z górki: Polacy mają wreszcie aktywistów, których warto popierać, bo spełniają ich wszystkie oczekiwania. Ruch Klimatyczny Jazda! zainaugurował serię akcji "Elity posrało – czas po sobie posprzątać!". W efekcie przed rezydencją Andziaks i Luki rozlano sztuczne odchody, substancją (zrobioną z kakao, kawy, mąki i wody) oblano również należący do Andziaks sklep.  -...

W 2024 r. Polacy odkryli w Serengeti ponad 30 stanowisk. Teraz wracają z regularnymi wykopaliskami i nowoczesnymi metodami datowania. Turyści jadą do Serengeti oglądać milionowe stada gnu, lwy odpoczywające na skałach i bezkresną sawannę. Jak czytamy na łamach portalu Dzieje.pl, polscy archeolodzy patrzą na ten krajobraz zupełnie inaczej. Pod kamieniami, w jaskiniach i dawnych osadach...

Fotonu miało nie dać się przeciąć… a jednak można. I robi się przy tym niezłą zadymę. W świecie fizyki kwantowej nic nie jest takie, jak intuicja podpowiada. Foton - ten podstawowy kwant światła, którego uczymy się traktować jak „najmniejszą porcję energii” - według podręczników jest niepodzielny. Nie da się go przeciąć na pół, nie da...

Europa mierzy się z jednym z najtrudniejszych sezonów pożarowych od lat. Kolejne fale upałów, długotrwała susza i silny wiatr stworzyły warunki, w których ogień rozprzestrzenia się wyjątkowo szybko. Najnowsza prognoza przygotowana przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (Joint Research Centre, JRC) wskazuje jednak, że najgorszy okres może dopiero nadejść. Mapa zagrożenia pożarowego obejmująca dni od...

Teleskop Swift opada ku atmosferze, a wysłany na ratunek robot utracił właśnie stabilizację. Inżynierowie próbują odzyskać kontrolę, chociaż może to być trudne. Kosmiczny holownik LINK wystartował dokładnie 3 lipca, by dogonić opadający teleskop Swift, chwycić go swoimi trzema ramionami i wynieść z powrotem na bezpieczną orbitę. Po niespełna miesiącu sytuacja się odwróciła. To ratownik stracił...

Zamiast kopalni i wielkich basenów powstaną roje mikrorobotów. Najpierw muszą jednak przejść trudne testy w słonej wodzie. Ocean jest pełen litu potrzebnego do produkcji akumulatorów, ale próba jego wydobycia przypomina trochę zbieranie rozsypanego cukru z jeziora. Pierwiastek występuje w tak małym stężeniu, że zwykły filtr musiałby przerobić gigantyczne ilości wody. Amerykanie chcą więc wysłać za...

Zimne chmury, ciepłe otoczenie i niestabilne warstwy pomiędzy nimi. Tak wygląda pierwsza mapa kosmicznej pogody. Przestrzeń między Słońcem a sąsiednimi gwiazdami nie jest pusta i spokojna. Wypełnia ją gaz, który chłodzi się, nagrzewa, zagęszcza i ponownie rozprasza. Astronomowie po raz pierwszy rozrysowali ten układ w trzech wymiarach. Okazało się, że najbliższa część Drogi Mlecznej przypomina...

Nie każde naukowe odkrycie rodzi się podczas kosztownej misji kosmicznej czy dzięki nowoczesnemu teleskopowi. Czasami wystarczy wrócić do danych, które przez lata leżały zapomniane w archiwum. Tak właśnie stało się z obserwacjami Wenus wykonanymi jeszcze w 2010 r. na Wyspach Kanaryjskich. Międzynarodowy zespół badaczy ponownie przeanalizował materiał i natrafił na coś, czego wcześniej nikt nie...

Polska naukowczyni pracuje nad budową przyszłych ludzkich kolonii na Księżycu i na Marsie. Wykorzystać chce do tego grzyby. Dr inż. Monika Brandić Lipińska z Uniwersytetu w Innsbrucku pracuje nad technologiami, które w przyszłości mogłyby pozwolić tworzyć habitaty z wykorzystaniem miejscowych zasobów oraz organizmów żywych. Badaczka specjalizuje się w projektowaniu dla środowisk ekstremalnych. Wraz z zespołem...

Io wyrzuca materię, Jowisz robi z niej plazmowy pierścień. Okazuje się, że da się przewidzieć jego zmiany. Io, najbardziej wulkaniczny księżyc Jowisza, nie musi efektownie wybuchać, żeby zatrząść całym otoczeniem Jowisza. Wystarczy, że jego wulkany wyrzucą więcej materii, a ta zacznie stopniowo zasilać jowiszowy obieg plazmy, w którym cząstki są przechwytywane przez pole magnetyczne i...

Końcówka sierpnia przyniesie widowisko, którego miłośnicy nocnego nieba nie powinni przegapić. Nad Polską będzie można obserwować bardzo głębokie częściowe zaćmienie Księżyca. Choć nasz naturalny satelita nie zanurzy się całkowicie w cieniu Ziemi, aż 96 proc. jego tarczy znajdzie się w cieniu właściwym, przez co Księżyc przybierze charakterystyczny czerwonawy odcień. Uwaga miłośnicy astronomii, gwiazd i nocnego...

Psucie butelek i puszek poprzez zamazywanie bądź zdrapywanie kodu kreskowego było głupim internetowym żartem, wymierzonym w zwolenników systemu kaucyjnego. Wygląda na to, że takie działanie wyewoluowało i dorobiło się bardzo wątpliwego usprawiedliwienia.  Kaucyjni chuligani chwalili się swoimi dokonaniami w sieci. Filmiki prezentujące niszczenie butelek i puszek kaucyjnych zalały media społecznościowe.  Po co to robią? Niektórzy...