Polacy szukają sposobów na ominięcie kaucji. I w sumie znaleźli

"Spytaj milicjanta, on ci prawdę powie, spytaj milicjanta, on ci wskaże drogę" - śpiewał Dezerter. Dziś ironiczny tekst punkowej piosenki może być przez niektórych nieco opacznie interpretowany - nie jako przestroga, a faktyczna wskazówka. Przynajmniej jeżeli chodzi o system kaucyjny. Skoro policja omija konieczność oddawania butelek, to tak samo chcieliby postępować obywatele. Różnica taka, że działania klientów częściej pomagają wszystkim i nie dochodzi do sytuacji, że jedni mogą więcej niż drudzy.

Przeciętny konsument raczej nie skorzysta z oferty dla firm czy instytucji, by zamówić w hurtowni tysiące butelek nieobjętych kaucją. Dlatego metody są inne. Portal WP Finanse przywołuje dane Centrum Monitorowania Rynku, z których wynika, że w pierwszym półroczu 2026 r. sprzedaż syropów do saturatorów wartościowo zwiększyła się o 277 proc. rok do roku. 

Sygnały, że tak się dzieje, pojawiały się wcześniej. Widać to zresztą gołym okiem. Co rusz na sklepowych półkach pojawiają się nowe warianty. Wydaje się, że już niemal każdy producent chce mieć swój napój w wersji do przygotowania w domu. 

Na zwiększenie zainteresowania syropami i koncentratami wskazują też sklepy. Odnotowują również wzrost sprzedaży innych produktów. 

- Większym zainteresowaniem cieszą się syropy i koncentraty do samodzielnego przygotowywania napojów w domu. Rośnie również sprzedaż wody niegazowanej w pięciolitrowych opakowaniach, które pozwalają ograniczyć liczbę kupowanych i zwracanych butelek - przyznaje w rozmowie z Portalem Spożywczym Anna Dąbrowska, category manager w Auchan Polska. 

Podobną zmianę zauważono w Carrefourze. Paweł Gadawski, dyrektor działu produktów suchych i napojów w Carrefour Polska, potwierdził "rosnące zainteresowanie wodami w większych pojemnościach, zwłaszcza 5-litrowych, a także produktami wspierającymi przygotowanie wody w domu, takimi jak filtry czy saturatory".

Także w Aldi klienci chętniej sięgają po syropy, jak przekazano Portalowi Spożywczemu. 

O ile rosnące zainteresowanie saturatorami i syropami cieszy, bo dzięki temu faktycznie udaje się zmniejszyć liczbę kupowanych butelek, tak wzrost popularności opakowań o większych pojemnościach trudno oceniać w tych kategoriach. 5l baniaki nie są objęte kaucją, stąd też nie trzeba dopłacać do wody, a później zwracać opakowania w butelkomacie. Oczywiście coś za coś: butle są większe, ich transport jest bardziej kłopotliwy. Nie chcesz magazynować powietrza w domu, musisz wyznaczyć za to miejsce na baniak. 

Z najświeższych danych Biedronki wynika, że od uruchomienia zbiórek do połowy sierpnia 2026 roku w sieci Biedronka przyjęto już ponad 1,2 mld opakowań. Tylko od początku lipca do połowy sierpnia urządzenia w sklepach sieci przyjmowały średnio blisko 10 mln opakowań dziennie. 

Nowy dzienny rekord padł 8 sierpnia, kiedy to w ciągu jednej doby urządzenia w całej sieci przyjęły prawie 14,5 mln butelek i puszek objętych kaucją. 

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pod koniec lipca ujawniło, że przez pół roku pełnego funkcjonowania systemu kaucyjnego Polacy zwrócili już 2,3 mld opakowań. "Polki i Polacy dostrzegają wyraźną poprawę czystości ulic, parków i lasów, a te obserwacje potwierdzają również organizacje pozarządowe" - mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska.

Pod tym względem system kaucyjny działa. Lasy są czystsze, surowiec wraca do producenta, jest lepszej jakości, więc recykling może być skuteczniejszy. Jeżeli jednak chodzi o zmianę nawyków, to aż tak gwałtownej rewolucji jeszcze (?) nie widzimy. A przynajmniej nie wszędzie. Jasne, rośnie sprzedaż saturatorów i syropów, ale to wcale nie oznacza, że już maleje sprzedaż w butelkach i puszkach.  

Teoretycznie głównym celem systemu kaucyjnego jest oszczędność surowców (jak przekonywał resort, "zużyjemy mniej plastiku, aluminium i szkła do produkcji nowych opakowań") i czystsze środowisko ("mniej butelek i puszek porzuconych w parkach, lasach czy nad wodą"). Wspomniano również o świadomym podejściu. To jednak nie tylko traktowanie butelek i puszek nie jako odpad, a "wartościowy materiał, który warto wprowadzić z powrotem do obiegu", lecz również m.in. przejście na wielorazowe butelki. Niektórzy na taki krok się decydują, stawiając na syropy czy zwykłą kranówkę, ale jeszcze nie wszyscy. Być może na ten efekt systemu kaucyjnego po prostu przyjdzie nam poczekać dłużej.