obserwacja nieba

Zbudowana przez Dark Energy Spectroscopic Instrument mapa bardzo poważnie podsyca to, co fizycy coraz częściej nazywają kryzysem kosmologii. DESI to instrument zainstalowany na 4‑metrowym teleskopie Mayalla w Kitt Peak National Observatory w Arizonie. Nie jest to kosmiczny teleskop w stylu Hubble’a czy Webba, tylko bardzo sprytnie skonstruowany naziemny instrument. Jego supermocą nie jest rozdzielczość zdjęć,...

Już za kilka dni rozpocznie się maj, który w tym roku zaserwuje miłośnikom astronomii i nocnych obserwacji niezwykłą gratkę. Zamiast jednej, standardowej pełni, na wiosennym niebie zobaczymy aż dwie. Ten rzadki fenomen zwieńczy tak zwany Niebieski Księżyc. Koniecznie popatrzcie w górę, bo następna taka okazja będzie dopiero za kilka lat. Pierwszy akt tego astronomicznego widowiska...

Przez dekady naukowcy zakładali, że mają całkiem dobre rozeznanie w tym, jak materia słoneczna zachowuje się tuż przy powierzchni Słońca. Dane zebrane przez misję Proba-3 Europejskiej Agencji Kosmicznej pokazują, że te szacunki były błędne. Ta para satelitów dosłownie udaje Księżyc Żeby zrozumieć, dlaczego wyniki misji Proba-3 są aż tak przełomowe, trzeba najpierw uświadomić sobie, z...

Astronomowie odkryli, że galaktyki karłowate nie rodzą się z gotowym kształtem, lecz ewoluują ku jednej wspólnej formie. Za tym procesem stoją niewidzialne grudki ciemnej materii. Galaktyki karłowate sferoidalne od lat stawiały astronomom pytanie, na które nie potrafili odpowiedzieć. Dlaczego ich wnętrza wyglądają zupełnie inaczej, niż przewidują modele ciemnej materii? Nowe badanie dwóch astronomów z Uniwersytetu...

Astronomowie obserwujący niebo przez kosmiczne obserwatorium Chandra zauważyli coś, co nie pasuje do żadnego z dotychczasowych modeli. Młode gwiazdy podobne do Słońca uspokajają się znacznie szybciej, niż przewidywała teoria. Właśnie to wyciszenie może być powodem, dla którego życie na Ziemi w ogóle miało szansę powstać. Każda gwiazda ma swoją młodość. I podobnie jak ludzkie nastolatki,...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...

DESI ukończył największą trójwymiarową mapę Wszechświata. To może być początek poważnego kryzysu dla dotychczasowego modelu kosmologii. Projekt DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) właśnie sfinalizował budowę największej w dziejach, trójwymiarowej mapy Wszechświata. Brzmi to jak spektakularny sukces inżynieryjny i bez wątpienia właśnie nim jest. Jednak prawdziwy ciężar tego osiągnięcia kryje się zupełnie gdzie indziej. Chodzi o...

To nie po prostu bardzo stara gwiazda. Jej skład może mówić o tym, jak rodziły się pierwsze małomasywne gwiazdy po narodzinach Wszechświata. Grupa studentów z Uniwersytetu w Chicago pracując na danych z przeglądu Sloan Digital Sky Survey namierzyła gwiazdę tak ubogą w cięższe pierwiastki, że astronomowie uznali ją za najbardziej pierwotną z dotąd poznanych. Wszystko...

Orion wraca z lotu wokół Księżyca, a jego trajektoria przecięła pola regularnie obserwowane przez polski projekt OGLE. Zespół OGLE z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego uchwycił statek Artemis II na kilku zdjęciach wykonanych w nocy z 8 na 9 kwietnia, gdy wracający ku Ziemi Orion przeciął obszar nieba regularnie monitorowany przez polskich astronomów w centrum Drogi...

Kosmiczne śmieci pędzą nad Ziemią z prędkością około 28 tys. km/h. Co da się obserwować z Polski i jakich narzędzi do tego używać? Nad naszymi głowami trwa nieustanny ruch. Przelatują satelity, Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, człony rakiet, nieaktywne platformy orbitalne i mnóstwo innych mniejszych fragmentów, których bez specjalistycznych instrumentów nigdy nie zobaczymy. Europejska Agencja Kosmiczna podaje,...

Słońce mogło spędzić swoje dzieciństwo znacznie bliżej środka Drogi Mlecznej, a potem wraz z ogromną falą podobnych gwiazd przenieść się dalej na galaktyczne obrzeża. Taki obraz wyłania się z dwóch nowych prac zespołów kierowanych przez Daisuke Taniguchiego i Takuji Tsujimoto, które wykorzystały dane z europejskiej misji Gaia do zbadania tysięcy tzw. słonecznych bliźniaków. Wynik jest...

Polska uruchamia 10-letni Program Badań Kosmicznych za 2,4 mld zł. W grze są satelity, rakiety i ładunki użyteczne rozwijane w 22 instytutach. Polska od lat produkuje komponenty dla europejskich misji kosmicznych, ale dotąd robiła to raczej w tle. Teraz stara się przeskoczyć poziom wyżej. Ruszył 10-letni Program Badań Kosmicznych, który ma spiąć rozproszone kompetencje w...

Hydroksylowy gigamaser pobił wszystkie dotychczasowe rekordy jasności. Ten kosmiczny laser zdradza, jak gwałtownie rodziły się gwiazdy w młodym Wszechświecie. Nowe źródło, oznaczone katalogowo HATLAS J142935.3-002836, znajduje się tak daleko, że jego światło (a właściwie fale radiowe) wędrowało do nas około 8 mld lat. Oznacza to, że obserwujemy z epoki, gdy Wszechświat miał mniej niż połowę...

Zamiast liczyć pojedyncze galaktyki, zmierzyli całe morze światła, które wypełnia przestrzeń pomiędzy nimi. Dzięki temu odsłonili ukryte, kosmiczne struktury sprzed 10 mld lat, kiedy Wszechświat był w najbardziej burzliwym okresie swojego życia. Nowa mapa powstała z danych zebranych w ramach projektu HETDEX, wykorzystującego ogromny teleskop w Teksasie. Naukowcy nie polowali tu na pojedyncze obiekty, ale...

Jedna mgławica, dwa teleskopy i milion szczegółów. Hubble i Euclid rozebrali Kocie Oko na części pierwsze. Zdjęcie wygląda dosłownie jak portal do innego wymiaru. Mgławica Kocie Oko, jedna z najsłynniejszych pozostałości po umierającej gwieździe, właśnie doczekała się najostrzejszego i najbardziej spektakularnego portretu w swojej historii. Tym razem nie oglądamy jej oczami jednego teleskopu, lecz w...

Teleskop Jamesa Webba po raz kolejny udowadnia, że młody Wszechświat był wszystkim, tylko nie spokojnym miejscem. Astronomowie wypatrzyli rekordowo odległą galaktykę typu meduza. To odkrycie sugeruje, że galaktyczne środowiska potrafiły być brutalne znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Nowy obiekt nosi katalogową nazwę COSMOS2020-635829 i został znaleziony w danych zebranych przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, który...

Idealny niebieski pierścień na czarnym niebie i jasny punkt w środku. Astronomowie uchwycili mgławicę, która udaje zaćmienie. NASA regularnie publikuje w serii Astronomy Picture of the Day obrazy, które bardziej przypominają twór zręcznego grafika, niż surowe dane z teleskopów. Shapley 1 należy właśnie do tej kategorii. Na ciemnym tle usianym gwiazdami widzimy niemal doskonały niebieskawy...

Już zaraz, tuż po zachodzie Słońca nad Polską ustawi się w łuku aż sześć planet. Podpowiadamy, co faktycznie da się zobaczyć gołym okiem, kiedy wyjść z domu i gdzie patrzeć, żeby nie wrócić rozczarowanym. Planety krążą wokół Słońca mniej więcej w jednej płaskiej, dyskowatej płaszczyźnie. Z naszej perspektywy - siedzących na jednej z tych orbit...

Satelita Landsat 9 rejestruje miliony scen Ziemi z orbity, mierzy temperaturę powierzchni nocą i wspiera analizę zmian klimatu, urbanizacji oraz zasobów wodnych. Od ponad 50 lat na orbicie krąży niewidzialny rejestrator stanu planety. Najnowsze ogniwo tej serii, Landsat 9, nie tylko robi zdjęcia Ziemi w świetle dnia, lecz także mierzy jej ciepło w środku nocy,...

Obserwatorium Vera Rubin uruchomiło maszynę do alertów w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Nocne niebo zamienia się w kosmiczny system wczesnego ostrzegania. Komputery astronomów na całym świecie właśnie dostały nową, kosmiczną linię alarmową. Obserwatorium Vera C. Rubin w Chile uruchomiło system, który w ciągu jednej nocy wygenerował aż 800 tys. powiadomień o zmianach na niebie –...