naukowcy

Prąd zaczyna przegrywać z własnymi ograniczeniami. Nowy chip pokazuje, jak komputery przyszłości mogą przerzucić część pracy na światło i działać znacznie szybciej. Komputery nie zwalniają dlatego, że elektrony nagle przestały działać. Problem w tym, że przesyłanie danych prądem coraz częściej oznacza ciepło, opóźnienia i ogromne zużycie energii. Właśnie dlatego naukowcy próbują przenieść część obliczeń i...

Ten katalizator może wywrócić rynek wodoru. Zamienia marnowane ciepło z fabryk w cenne paliwo. Przemysł codziennie wyrzuca w powietrze ogromne ilości energii w postaci ciepła odpadowego. Huty, cementownie, zakłady szklarskie i chemiczne potrzebują wysokich temperatur, ale duża część tej energii po prostu ucieka z procesu. Naukowcy z University of Birmingham pokazali katalizator, który może wykorzystać...

AI pożera ogromne ilości energii tylko po to, by przerzucać dane między pamięcią i procesorem. Naukowcy twierdzą, że znaleźli sposób, by to obejść. Ich układ liczy dzięki samej fizyce materiału. Dzisiejsza sztuczna inteligencja działa na potężnych układach, które błyskawicznie liczą, ale równie błyskawicznie zużywają energię. Jednym z powodów jest ciągłe przenoszenie danych między pamięcią i...

Butelki, pojemniki i włókna z PET mogą dostać drugie życie. Nowa metoda wykorzystuje metanol, katalizator i wodór powstający w trakcie reakcji. To może być przełom. PET, czyli politereftalan etylenu, jest jednym z najpowszechniej używanych tworzyw sztucznych. Powstają z niego butelki, tacki, pojemniki i włókna tekstylne. Klasyczny recykling bardzo często polega po prostu na mechanicznym przetworzeniu...

Bezzębny, dwunożny i podobny do strusia. Nowy krewny krokodyli z triasu udowadnia, że ewolucja lubiła eksperymenty. I to bardzo. Gdy myślimy o krokodylach, to oczami wyobraźni widzimy niskie, opancerzone cielsko przyklejone do ziemi, paszczę pełną zębów i parę oczu wystających ponad powierzchnię wody. Taki kadr wdrukowała nam w głowy zarówno natura, jak i dziesięciolecia filmów...

Kosmos nie ma już przed nami tajemnic? Astronomowie po raz pierwszy odczytali czystą atmosferę gorącego Jowisza, pokazując tym samym niewyobrażalnie precyzyjne dane. Na odległej egzoplanecie WASP-94A b poranek zaczyna się pod grubą warstwą mineralnych chmur, a wieczorem niebo robi się niemal czyste. To wynik obserwacji z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Astronomowie po raz pierwszy tak...

AI lepiej generuje obrazy dużych miast niż mniejszych miejscowości. To wbrew pozorom bardzo duży problem. Generatywna AI coraz częściej pokazuje nam świat, zanim sami zdążymy go zobaczyć. Problem w tym, że ten świat jest niestety nierówny. Wielkie miasta wychodzą na obrazkach rozpoznawalne, pełne charakterystycznych punktów i detali, jakby algorytm naprawdę je rozumiał. Mniejsze miejscowości dostają...

Jeziora są naturalnymi filtrami azotu. Ocieplenie zaburza ich sezonowy rytm i może zwiększać dopływ związków azotu do rzek oraz mórz. To bardzo zła wiadomość. Jeziora nie są jedynie miejscem, gdzie spędzamy ciepłe, letnie dni na rowerku wodnym z napojem ochładzającym w ręku. Działają one tak naprawdę jak naturalne oczyszczalnie – wyłapują nadmiar azotu z wody,...

Przez 30 lat naukowcy spierali się, dlaczego T. Rex miał tak małe, śmieszne łapki. Okazuje się, że nie były one efektem ubocznym rosnącego ciała. Były bronią. Małe łapki Tyrannosaurus rexa to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najczęściej wyśmiewanych elementów anatomii dinozaurów. Przez dekady były źródłem memów, żartów i naukowych sporów. Dlaczego drapieżnik ważący 9 ton,...

Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli transfer momentu pędu między drganiami sieci krystalicznej. Kierunek obrotu nagle po prostu się odwrócił. To niesamowite. Fizycy po raz pierwszy bezpośrednio zobaczyli, jak moment pędu przepływa między drganiami atomów w krysztale. Już samo to byłoby mocnym tematem, ale prawdziwe zaskoczenie przyszło dopiero chwilę później, kiedy okazało się, że w...

Amoniak może być świetnym paliwem dla oceanicznej żeglugi, ale dotąd przegrywał z fizyką spalania. Nowe badanie pokazuje, jak można sprytnie obejść ten problem. Amoniak od lat jest wskazywany jako jedno z najważniejszych paliw przyszłości dla wielkich statków. Nie zawiera węgla, więc nie produkuje dwutlenku węgla i można go magazynować znacznie łatwiej, niż niesforny wodór. Same...

Zamiast obracać budynki w gruz, naukowcy proponują coś prostszego, ale genialnego. Nowe prefabrykowane ściany ceglane można bez problemu demontować i przenosić w zupełnie inne miejsce. Budynki znikają, ale materiały nie muszą razem z nimi. Zespół z Graz University of Technology we współpracy z firmą wienerberger opracował prefabrykowane ściany ceglane, które po rozbiórce można po prostu...

Kazachstan uruchomił projekt sztucznego zwiększania opadów. Technologia z ZEA ma pomóc rolnictwu na ponad 900 tys. ha pól. Tylko czy czasem to nie jest bawienie się w boga pogody? Kazachstan uruchomił pierwszy w Azji Centralnej praktyczny program sztucznego zwiększania opadów – i to nie w ramach eksperymentu, tylko z całkiem konkretnej potrzeby. Projekt wystartował w...

Skąd tak naprawdę pochodzili Piastowie? Wielki projekt badawczy wreszcie ujawnia genetyczną układankę, ale nie odpowiada na wszystkie pytania. Kiedy 10 lat temu naukowcy z poznańskiego Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza zaczęli otwierać piastowskie groby i pobierać próbki kości, nie wiedzieli, czy w ogóle uda się wyizolować DNA zachowane w szczątkach sprzed...

Badacze odtworzyli 13 tys. lat historii pożarów w Polsce z rocznych warstw osadu. Wzrost ognia widać wraz z rolnictwem. Ślady działalności pierwszych rolników to nie tylko krzemienne narzędzia czy potłuczona ceramika, lecz także popiół i węgiel drzewny. Najnowsze badania osadów z Jeziora Gorzyńskiego w Wielkopolsce dostarczają na to twardych dowodów. Analiza warstw jeziornych wykazała, że...

Odkryli nowego dinozaura i to nie byle jakiego. Mamy do czynienia z prawdziwym potworem, który mógł niepodzielnie rządzić krajobrazem 100-120 milionów lat temu, podczas gdy wokół krążyły inne, gigantyczne drapieżniki. Nowy dinozaur dostał nazwę Nagatitan chaiyaphumensis. Pierwszy człon nawiązuje do Nagi, mitycznego wodnego węża znanego w kulturach Azji Południowo-Wschodniej, drugi sugeruje skalę giganta, a trzeci...

W bursztynie sprzed ok. 99 mln lat znaleziono świetlika z wyraźnym narządem świetlnym. To najpewniejszy dowód, że migotali już w kredzie. Migające światełka letnich nocy to wcale nie jest wynalazek naszych czasów. Naukowcy przyjrzeli się niezwykłemu okazowi świetlika uwięzionemu w bursztynie sprzed około 99 milionów lat. Co w nim wyjątkowego? Jego budowa wyraźnie pokazuje, że...

Wyniki największego jak dotąd sondażu wśród fizyków nie przynoszą jednej, uspokajającej odpowiedzi. W sprawach, które zwykle przedstawia się jako ustalone, większości nie ma. Dotyczy to nawet ciemnej materii i prób pogodzenia grawitacji z mechaniką kwantową. Badacze zebrali 1675 odpowiedzi w internetowym badaniu prowadzonym na łamach APS Physics Magazine. Nie był to więc losowy dobór respondentów,...

Węgiel nie tylko emituje CO2. Zmienia także niebo nad panelami fotowoltaicznymi i znacząco obniża produkcję prądu. To cichy, rzadko zauważany hamulec całej transformacji energetycznej. Jak wynika z najnowszych wyliczeń, w 2023 r. zanieczyszczenia aerozolowe obcięły światową produkcję prądu z fotowoltaiki o 5,8 proc. Przekłada się to na gigantyczne 111 TWh utraconej energii. Obserwujemy tu więc...

Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia. Najnowsze odkrycia pokazują, że potężne turbulencje dosłownie zniekształcają gwiazdy. To zjawisko tak naprawdę całkowicie zmienia nasze postrzeganie kosmosu. Przestrzeń między gwiazdami nie jest pustką. To ośrodek międzygwiezdny, czyli rozrzedzona mieszanina gazu i pyłu, w której część materii jest zjonizowana, czyli rozbita na jony i swobodne elektrony. W radiu ta plazma...