Nauka

Podhale wcale nie jest tak sejsmicznie spokojne, jak myśleliśmy. Naukowcy odczytali w terenie ślady potężnych wstrząsów sprzed tysięcy lat. Kotlina Podhalańska kojarzy się raczej z widokiem na Tatry niż z obrazami walących się domów i pękających dróg. Tymczasem najnowsze badania pokazują, że ten spokojny sejsmicznie region ma zaskakująco burzliwą przeszłość. Zespół geologów z Uniwersytetu Śląskiego...

W filmach o podboju kosmosu prędzej czy później przychodzi moment, kiedy załoga zaczyna się rozsypywać psychicznie. Tymczasem pierwsze naukowe dane z polskiej misji IGNIS pokazują zupełnie inny obraz. Podróże kosmiczne kojarzymy z przeciążeniami, promieniowaniem i skomplikowaną aparaturą. Znacznie rzadziej myślimy o tym, że jedynym instrumentem, którego nie da się wymienić w locie, jest ludzka psychika....

Ciągle nie mogę zrozumieć, co złego jest w tym, żebyśmy odpowiadali za to, co dzieje się z naszymi odpadami. Karol Wójcik z Izby Branży Komunalnej w materiale TVN 24 grzmi. Jego zdaniem za sprawą systemu kaucyjnego uczyniono z Polaków "38 mln śmieciarzy". Wprawdzie nie rozwinął, na czym śmieciarstwo polega, ale możemy się domyślać. W końcu...

Wielkie plany kolonizacji Księżyca i Marsa zwykle kojarzą się z rakietami, habitatami i systemami podtrzymywania życia. Tymczasem w cieniu kryje się pytanie znacznie bardziej fundamentalne: czy człowiek w ogóle może bezpiecznie się rozmnażać poza Ziemią?  Międzynarodowy zespół specjalistów od medycyny reprodukcyjnej, bioetyki i medycyny kosmicznej opublikował właśnie raport w Reproductive BioMedicine Online. Eksperci mówią wprost:...

"Mając wolność, kwiaty, książki i księżyc, któż nie byłby w pełni szczęśliwy?" – pisał Oscar Wilde, czym zapewne rozśmieszył niejednego nie tylko współczesnego mu cynika. Bywają przecież dni, kiedy nawet ci bardziej romantycznie nastawieni czują się zmuszeni negocjować z Irlandczykiem i sugerują poszerzenie listy o kilka przyziemnych i błahych, ale jednak istotnych zagadnień. A potem...

Naukowcy sprawdzili hipotezę, która miała wyjaśnić największą zagadkę fizyki, ciemną materię. W tym celu zbudowano specjalne kompasy kwantowe. Eksperyment okazał się ważnym krokiem w drodze do poznania tajemnicy ciemnej materii. Międzynarodowy zespół fizyków, w skład którego wchodzi prof. Szymon Pustelny z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikował w prestiżowym Nature wyniki polowania na jedną z największych zagadek Wszechświata....

Sto lat włosów i jeden toksyczny ślad. Naukowcy właśnie udowodnili, że zakaz benzyny ołowiowej zadziałał - spektakularnie. Wyobraź sobie, że ktoś przez całe stulecie zbiera kosmyki włosów z rodzinnych albumów. Od pierwszego dziecięcego pukla z 1916 r., przez loki z lat 50., aż po siwy włos z 2024 r. A potem przepuszcza je przez maszynę,...

Nowe modele klimatyczne pokazują, że życie może istnieć także poza klasyczną strefą zamieszkiwalną. Astronomowie piszą zasady od nowa. Strefa zamieszkiwalna to obszar wokół gwiazdy, w którym na powierzchni planety może utrzymywać się ciekła woda. W Układzie Słonecznym tę złotą strefę rozciąga się mniej więcej od orbity Wenus po okolice Marsa.  Od lat to właśnie takie...

Myśleliśmy, że wiemy, co drzemie w sercu naszej galaktyki. Tymczasem astronomowie zrzucili właśnie bombę: to wcale nie musi być czarna dziura. Podręczniki do astronomii mogą wymagać pilnej aktualizacji. Od lat żyjemy w przekonaniu, że grawitacyjnym sercem naszej galaktyki jest supermasywna czarna dziura o nazwie Sagittarius A*. Tymczasem międzynarodowy zespół naukowców rzucił właśnie wyzwanie tej teorii....

Wielkie zmiany zwykle łączą się z wielkimi społecznymi kosztami. Tak było w latach 90. XX wieku, kiedy nasz kraj przechodził ustrojową i gospodarczą transformację. Czy nowa, technologiczna transformacja będzie miała swoje ofiary? Kapitalizm bez etyki to nowa forma kolonializmu – pisał profesor Witold Kieżun, wybitny ekonomista, którego krytyczny głos dotyczący polskiej drogi do kapitalizmu wciąż...

W świecie astronomii rzadko zdarza się odkrycie, które elektryzuje naukowców tak mocno, jak to. Nowa kometa C/2026 A1 (MAPS) pędzi w stronę Słońca i wszystko wskazuje na to, że należy do legendarnej rodziny obiektów, które w przeszłości stawały się najjaśniejszymi widowiskami na niebie. Pytanie brzmi: czy czeka nas powtórka z historii, czy kosmiczne rozczarowanie? Wszystko...

Aktywny region Słońca oznaczony numerem 4366, od momentu swojego pojawienia się 30 stycznia, zachowuje się niezwykle agresywnie. W ciągu zaledwie kilku dni wyprodukował już sześć rozbłysków najwyższej klasy X, a ten ostatni, do którego doszło 4 lutego, był jednym z najbardziej widowiskowych i miał siłę X4.2. Impuls promieniowania elektromagnetycznego dotarł do Ziemi w środę, osiągając...

Jeszcze niedawno „kompetencje przyszłości” brzmiały jak hasło z TED Talks. Dziś to lista umiejętności, których rzeczywiście oczekują pracodawcy. Sztuczna inteligencja, analiza danych czy automatyzacja nie są już wizją jutra – są codziennością. Nic więc dziwnego, że wybór studiów przestaje być formalnością, a staje się świadomą inwestycją w przyszłość zawodową. Właśnie na tym założeniu opiera się...

Kometa 3I/Atlas nie musi być wyjątkowym gościem. Mamy dwie opcje: albo Układ Słoneczny jest gigantycznym gruzowiskiem pełnym 10 bln skał, o których nie mieliśmy pojęcia, albo właśnie odwiedziła nas sonda obcych. Tak przynajmniej twierdzi Avi Loeb, który przeanalizował najnowsze dane z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Avi Loeab, astrofizyk z Harvardu i popularyzator idei, że kometa 3I/Atlas...

Opcja atomowa w walce z kosmicznym zagrożeniem to realny plan ratunkowy dla Ziemi. Naukowcy latami obawiali się jednak jednego: że eksplozja zamiast ocalić planetę, zamieni planetoidę w tysiące niekontrolowanych pocisków. Przełom nadszedł z tuneli CERN. Scenariusze rodem z filmu Armageddon, w których ludzkość wysyła misję z ładunkiem nuklearnym, by zniszczyć nadlatującą planetoidę, zazwyczaj traktowane są...

Śnieg utrzymuje się całkiem długo jak na współczesne zimy. Czy to oznacza, że problem z suszą nie będzie nam aż tak doskwierał? Choć niektórzy twierdzą, że są powody do częściowego optymizmu, to sytuacja nie jest aż tak prosta i oczywista. Ludzie mają krótką pamięć i już zapomnieli, że zima w sezonie 2024/2025 była fatalna dla...

Jedno z ważniejszych moich życiowych odkryć było bardzo smutne. Uznałem za naiwność myślenie, że prawda w życiu publicznym ma jakiekolwiek znaczenie. Jest dokładnie odwrotnie – ci, którzy rozsiewają kłamstwa i dezinformację, robią to z premedytacją. I nie chodzi o anonimy z internetu. Na koncie Białego Domu w serwisie X pojawiła się kilka dni temu grafika...

To zdarzenie wstrząsnęło światem astrofizyki, choć dla wielu z nas pozostało niezauważone. W 2023 r. w naszą planetę uderzyło neutrino o tak gigantycznej energii, że wedle naszej obecnej wiedzy nie miało prawa istnieć. Żadne znane źródło we Wszechświecie nie jest w stanie wygenerować takiej mocy. Zespół fizyków z USA twierdzi jednak, że znalazł winowajcę. Ślad...

Sonda Juno właśnie wprawiła w ekscytację nawet najbardziej sędziwych uczonych. Jowisz po 50 latach okazuje się znacznie bardziej spłaszczony, niż sądziliśmy. Niby patrzymy na ten sam obiekt, ale nagle widzimy go wyraźniej, ostrzej, pełniej. Tak właśnie wygląda historia najnowszych pomiarów Jowisza - planety, którą ludzkość obserwuje od tysięcy lat, a mimo to dopiero teraz zaczyna...

Marzenia o ponownym okrążeniu Ksieżyca przez człowieka oddalają się w czasie. NASA oficjalnie potwierdziła, że planowany na 8 lutego start misji Artemis 2 nie dojdzie do skutku. Decyzja zapadła po wykryciu usterek technicznych podczas kluczowej próby generalnej. Agencja wyznacza nowe okna startowe, a inżynierów czeka walka z czasem i kapryśnym wodorem. Oczy całego świata zwrócone...