Nauka

Pisk opon podczas gwałtownego hamowania, pisk hamulców w rowerze czy wreszcie ten niezwykle charakterystyczny, przenikliwy pisk butów do koszykówki na wypolerowanej hali. Znamy to wszyscy z codziennego życia. Zastanawialiście się kiedyś, skąd właściwie bierze się ten hałas? Przez dekady podręczniki do fizyki spłycały ten temat, zrzucając winę na klasyczne, naprzemienne tarcie. Najnowsze badania pokazują jednak,...

Wyobraź sobie czujnik jakości powietrza, który działa latami bez wymiany baterii, mały układ śledzący drgania mostu albo chip w ubraniu, który zasila się sam z otoczenia. Naukowcy twierdzą, że właśnie zrobili krok w stronę takiej elektroniki. Międzynarodowy zespół fizyków z Australii i Singapuru przyjrzał się z bliska tzw. nieliniowemu efektowi Halla w specjalnie przygotowanym materiale...

Nowe datowania pokazują, że gigantyczna przerwa w zapisie skalnym, znana jako Wielka Niezgodność, zaczęła się formować setki milionów lat wcześniej, niż wskazywały dotychczasowe hipotezy. Na ścianach Wielkiego Kanionu, widać coś, co od ponad stu lat spędza geologom sen z powiek. Młodsze, stosunkowo cienkie warstwy piaskowca liczące około 500 mln lat leżą tam bezpośrednio na skałach,...

Jeśli masz wrażenie, że gdziekolwiek staniesz z koszykiem, właśnie ta kolejka zamienia się w najwolniejszą w całym sklepie, to... rzeczywiście masz tylko takie wrażenie. To nie kasjerzy się na ciebie uwzięli, tylko mózg robi ci psikusa. Socjopsycholożka Griet Van Vaerenbergh z uczelni Thomasa More’a w Antwerpii przypomina, że nie ma żadnej magicznej klątwy kolejki. Z...

Polskie mikroglony poleciały na ISS jako grzeczne, dobrze znane z laboratorium organizmy. Po kilkunastu dniach wróciły jako komórki o zmienionej budowie, innym działaniu genów i podkręconej fotosyntezie. Naukowcy nie kryją zaskoczenia. Realizowany w ramach polskiej misji IGNIS na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej eksperyment Space Volcanic Algae, z pozoru brzmi jak kolejna, nic nieznacząca ciekawostka: weźmy glony...

Pacyficzna zagadka trzymała klimatologów w szachu przez lata. Nowe symulacje w wysokiej rozdzielczości przynoszą odpowiedź i ostrzegają, że prognozy trzeba przeliczyć. Przez około 45 lat pomiary satelitarne i oceaniczne pokazywały dziwny wzór. Globalna średnia temperatura rośnie, większość mórz i lądów się nagrzewa, ale w kilku regionach na mapie pojawiają się błękitne, chłodne plamy. Najbardziej uderzające...

W połowie lutego Słońce wyglądało tak, jakby ktoś odgryzł z niego idealnie okrągły kawałek, a potem zostawił płonący pierścień na niebie. Ten pokaz odbył się jednak z dala od naszych oczu, bo nad Antarktydą. Za to na orbicie świadkiem niezwykłego widowiska był europejski satelita Proba-2, który podczas jednego dnia zobaczył zaćmienie aż 4 razy. 17...

Satelita Landsat 9 rejestruje miliony scen Ziemi z orbity, mierzy temperaturę powierzchni nocą i wspiera analizę zmian klimatu, urbanizacji oraz zasobów wodnych. Od ponad 50 lat na orbicie krąży niewidzialny rejestrator stanu planety. Najnowsze ogniwo tej serii, Landsat 9, nie tylko robi zdjęcia Ziemi w świetle dnia, lecz także mierzy jej ciepło w środku nocy,...

Przez lata naukowcy zachodzili w głowę, dlaczego na ludzkim chromosomie X brakuje śladów po neandertalczykach, mimo że wszyscy ludzie (poza tymi z Afryki) mają w sobie średnio 5 proc. kodu genetycznego neandertalczyków. Zwalano to na genetyczną niekompatybilność i biologiczną toksyczność. Nowe badania wywracają tę starą teorię do góry nogami. Okazuje się, że ewolucją naszego gatunku...

W samym tylko Lidlu zwrócono miliony opakowań. Narzekań w internecie nie brakuje, ale automaty na brak zajęć na pewno nie narzekają. A jednak większość Polaków nie widzi niczego złego w magazynowaniu powietrza i zwracaniu opakowań. Lidl poinformował, że od czasu postawienia pierwszych butelkomatów w sklepach sieci klienci oddali prawie 270 mln opakowań. Tu ważne zastrzeżenie...

Natkę pietruszki najlepiej mrozić w foremkach do lodu z odrobiną wody lub oliwy – dzięki temu zachowuje aromat, kolor i wartości odżywcze nawet przez kilka miesięcy. To najprostszy sposób, by ograniczyć marnowanie świeżych ziół, które zbyt często więdną w lodówce, zanim trafią na talerz. Które metody mrożenia sprawdzą się najlepiej i jak wdrożyć zasadę zero...

Woda, która chwilę wcześniej spłynęła w muszli klozetowej wraca do kranu jako krystalicznie czysty napój. I to w abonamencie. Amerykanie są gotowi płacić za subskrypcję wody z toalety. Woda z muszli klozetowej jako produkt z miesięczną opłatą, w dodatku z całkiem znaczną kwotą na rachunku. Mowa o bardzo zaawansowanej technologii oczyszczania ścieków, która z punktu...

Obserwatorium Vera Rubin uruchomiło maszynę do alertów w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Nocne niebo zamienia się w kosmiczny system wczesnego ostrzegania. Komputery astronomów na całym świecie właśnie dostały nową, kosmiczną linię alarmową. Obserwatorium Vera C. Rubin w Chile uruchomiło system, który w ciągu jednej nocy wygenerował aż 800 tys. powiadomień o zmianach na niebie –...

Koniec lutego przynosi nam iście kosmiczną niespodziankę. Jeśli lubicie spoglądać w nocne niebo, najbliższe dni dostarczą wam powodów do zachwytu. Zobaczymy niezwykle efektowne zbliżenie Księżyca i Jowisza. Ale to dopiero początek. Już w czwartek i piątek, 26 i 27 lutego, czeka nas pierwsza zjawiskowa koniunkcja. Nasz naturalny satelita przejdzie na niebie w niezwykle bliskim sąsiedztwie...

Ziemia w kanadyjskich górach Świętego Eliasza zadrżała tak mocno, że całe zbocza dosłownie spłynęły po lodzie. Potężne osuwiska i lawiny zasypały lodowiec Hubbarda, a satelita radarowy NISAR uchwycił ten moment z orbity, pokazując, jak bardzo kruche potrafią być nawet wieczne góry. Wszystko zaczęło się dokładnie 6 grudnia 2025 r., gdy pod górskim pasmem Świętego Eliasza,...

Wrocław potyka się o tę samą przeszkodę co Kraków – politycy są za, mieszkańcy też, ale wojewoda patrzy na sprawę inaczej. Pod koniec stycznia na terenie gminy Wrocław wprowadzano zakaz używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych, w szczególności fajerwerków, petard, rac oraz ogni sztucznych. Dotyczy nie tylko miejsc publicznych, ale też "nieruchomości prywatnych w zakresie, w jakim...

Standardowe, najczęściej spotykane butelkomaty zwracają kaucję w formie drukowanych kodów. To nie jest wielka przeszkoda, ale Ikea pokazuje, że można uprościć proces. W 11 sklepach Ikei butelkomaty już stoją. Jak zauważa na łamach Faktu Patrycja Malik, maszyny różnią się od tych, które możemy najczęściej spotkać w dużych sieciach. Wszystko dlatego, że automat Ikei nie wydaje...

Jest 1500 razy większa od Słońca i właśnie włączyła odliczanie do autodestrukcji. Naukowcy nie mają wątpliwości, że potężna gwiazda WOH G64 w dramatycznym tempie zrzuca z siebie materię, szykując się do jednej z najbardziej spektakularnych eksplozji w historii obserwacji kosmosu. Gwiazda WOH G64, odkryta jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, znajduje się w Wielkim Obłoku...

Przez ostatnie pół roku łazik Curiosity eksplorował niezwykły region Czerwonej Planety, który z perspektywy orbity przypomina gigantyczną sieć pająka. Po podjechaniu bliżej okazało się, że to potężne, geometryczne formacje skalne skrywające tajemnicę, która może na nowo napisać historię poszukiwań życia w Układzie Słonecznym. Z najnowszych danych wynika, że woda na Marsie gościła o wiele dłużej,...

Naukowcy chcą, by lampy w szklarniach reagowały na nastrój roślin. Mniej marnowanego światła, więcej plonów. Naukowcy z Wielkiej Brytanii opracowali system oświetlenia, w którym to rośliny decydują, ile światła naprawdę potrzebują. Lampy LED przygasają albo rozjaśniają się na podstawie sygnałów z liści, a farmy pionowe zużywają mniej prądu i jednocześnie zbierają większe plony. Jeśli taka...