Nauka

Przednami jedno z najciekawszych zjawisk astronomicznych maja. Eta Akwarydy lada moment osiągną swoje coroczne maksimum. W tym roku warunki do obserwacji w Polsce będą dość wymagające, a wszystko przez nasz własny Księżyc. Deszcze meteorów to efekt uboczny przedzierania się Ziemi przez smugi pyłu i lodu, pozostawione na orbitach przez wędrujące komety lub planetoidy. Te mikroskopijne...

"Polak potrafi" niestety nie zawsze jest komplementem i pochwałą ludzkiej zaradności - czasami w ten sposób trzeba skwitować zbytnią kreatywność w rozwiązywaniu problemów. Tak jest teraz w przypadku… słomek. Na długo przed kaucją i korkami przyczepionymi do butelek symbolem ekologicznego ucisku było odejście od plastikowych słomek. Dziś te częściej wykorzystywane są jako przykład wielkiego poświęcenia,...

Polska właśnie dołożyła kolejny element do własnych oczu na orbicie. Czwarty satelita ICEYE dla Sił Zbrojnych RP został wyniesiony w kosmos przez rakietę SpaceX, wzmacniając budowaną konstelację radarową POLSARIS. Rakieta SpaceX wystartowała z bazy Vandenberg w Kalifornii, wynosząc na orbitę kolejnego satelitę dla Wojska Polskiego. To już 4. urządzenie ICEYE dostarczane w ramach programu MikroSAR....

Zapomnijcie o ekspansji, czas na galaktyczną stagnację. Astronomowie odkryli, że peryferia Drogi Mlecznej stały się sterylne. Nasza galaktyka ma co najmniej 100 tys. lat świetlnych średnicy, ale nowe gwiazdy rodzą się tylko w obrębie 40 tys. lat świetlnych od centrum. Za tą granicą narodziny gwiazd praktycznie ustają, a te, które tam widzimy, przybyły skądinąd. Międzynarodowy...

Największy segment rakiety SLS dla Artemis III dotarł na Florydę. To ważny krok przed misją planowaną na 2027 r. NASA poinformowała, że do Florydy dotarły właśnie górne elementy głównego członu SLS przeznaczonego dla Artemis III. Ten segment obejmuje zbiornik ciekłego wodoru, zbiornik ciekłego tlenu, sekcję pośrednią i forward skirt, czyli górną część strukturalną członu. Pełny...

Wizja AI jako świadomego, nadludzkiego bytu jest niczym więcej jak złudzeniem. Jeden z badaczy Google DeepMind przekonuje, że AI nigdy nie będzie tym, co obiecują nam możni ludzie z Doliny Krzemowej. Szeroki zakres wiedzy, płynność w posługiwaniu się językiem i umiejętność dostosowania się do instrukcji użytkownika sprawiają, że wiele osób już teraz wierzy w świadomość...

Czy futro kota stepowego może pomóc ograniczyć rachunki za ogrzewanie, a sierść niedźwiedzia polarnego zainspirować nową generację materiałów dla wojska? Badacze z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie dowodzą, że to już się dzieje. Zespół kierowany przez Urszulę Stachewicz odtwarza w laboratorium nanostruktury znane z natury, tworząc lekkie, wydajne i energooszczędne materiały przyszłości. Matka natura miała miliony...

Firma Astrobotic przetestowała silnik rakietowy RDRE, który generuje ciąg przez naddźwiękowe detonacje zamiast tradycyjnego spalania. Wynik to gruby rekord i zero uszkodzeń. Przez ponad 80 lat silniki rakietowe działały na tej samej zasadzie: spalasz paliwo, kierujesz gorące gazy przez dyszę, dostajesz ciąg. Technologia, która właśnie pobiła rekord w centrum testowym NASA w Alabamie, robi to...

Tak wyglądała rozrywka mobilna w starożytności. Polscy badacze zidentyfikowali w Libii dziesiątki plansz do gier wyrytych bezpośrednio w architekturze antycznego miasta. Na ruinach jednego z największych starożytnych miast greckich w Afryce Północnej polska archeolożka Zofia Kowarska znalazła coś, czego się nie spodziewała: ponad 100 plansz do gier wyrzeźbionych w kamiennych blokach. Wyryte w murach upadłego...

Zbudowana przez Dark Energy Spectroscopic Instrument mapa bardzo poważnie podsyca to, co fizycy coraz częściej nazywają kryzysem kosmologii. DESI to instrument zainstalowany na 4‑metrowym teleskopie Mayalla w Kitt Peak National Observatory w Arizonie. Nie jest to kosmiczny teleskop w stylu Hubble’a czy Webba, tylko bardzo sprytnie skonstruowany naziemny instrument. Jego supermocą nie jest rozdzielczość zdjęć,...

23-latek bez zaplecza akademickiego i chatbot od OpenAI zaskoczyli matematyków. Jedno dobrze opisane polecenie doprowadziło do rozwiązania problemu, który trapił naukowców od dekad. ChatGPT to dla wielu bohater codzienności, który rozwiązuje problemy życia codziennego: od podpowiedzi co zrobić z nadmiarową ilością śmietany w lodówce, poprzez sugestie atrakcji turystycznych, a kończąc na wyjaśnianiu niuansów językowych. Teraz...

Losy wartej miliardy euro misji na Marsa ważą się właśnie w Warszawie. To tutaj polscy inżynierowie bezlitośnie testują nogi lądownika, który dostarczy na Czerwoną Planetę rewolucyjny łazik w poszukiwaniu śladów pozaziemskiego życia. W Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie otwarto nowe laboratorium kosmiczne Lunapark, stworzone we współpracy z firmą Sener Polska. Infrastruktura powstała...

Rakieta zabiera paliwo, spala je i wyrzuca za siebie. Napęd świetlny działa inaczej: wykorzystuje pęd fotonów, czyli samego światła. Naukowcy pokazali właśnie mikroskopijne struktury, które laser potrafi nie tylko popchnąć, ale też prowadzić w trzech wymiarach. Światło nie ma masy spoczynkowej, ale niesie pęd. Kiedy fotony spadają na powierzchnię i odbijają się od niej albo...

Koniec z gdybaniem, czas na twarde dane z ALMA. 3I/ATLAS to trzeci znany nam obiekt międzygwiezdny i pierwszy, który tak bezlitośnie obnażył naszą niewiedzę. Niecały rok temu astronomowie zauważyli kometę, która nie pochodzi z naszego Układu Słonecznego. Teraz wiemy o niej coś fundamentalnego: woda, którą niesie 3I/ATLAS, jest radykalnie inna od wody w jakimkolwiek obiekcie,...

Myśleliście, że wiemy o kosmosie wszystko? Nic z tych rzeczy. Astronomowie właśnie przyznali się do gigantycznej pomyłki. Okazuje się, że przez lata masę wielu młodych gwiazd bardziej szacowaliśmy, niż naprawdę mierzyliśmy. Nie dlatego, że ktoś chciał kogokolwiek oszukać, tylko dlatego, że te obiekty rodzą się w gęstych chmurach gazu i pyłu, które skutecznie zasłaniają je...

SpaceX forsuje wizje rakiet wielokrotnego użytku - tę jednak trzeba będzie sobie odzyskać z Księżyca, jeśli coś po niej zostanie. Górny stopień Falcona 9 uderzy w jego powierzchnię z prędkością Mach 7. Latamy w kosmos coraz częściej, coraz taniej i coraz bardziej rutynowo. Ale rachunek za tę rutynę przyjdzie nam zapłacić. Najświeższy kłopocik ma w...

Na południu Spitsbergenu powinien leżeć śnieg. Zamiast tego polarnicy widzą deszcz, odwilże i krajobraz, który bardziej pasuje do czerwca niż do kwietnia. W Arktyce kalendarz przestał zachowywać się tak, jak powinien. Krzesimir Tomaszewski, kierownik 48. Wyprawy Polarnej do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund, podkreśla w rozmowie z portalem Nauka w Polsce, że brak jednolitej i rozległej...

Naukowcy z Krakowa wyciągnęli polskie górnictwo z technologicznego średniowiecza. Dzięki ich pracy polski diatomit nie tylko wrócił na rynek, ale stał się bazą dla innowacyjnych tynków i filtrów, które biją na głowę zachodnie odpowiedniki. Pod powierzchnią podkarpackiej ziemi, w pobliżu wsi Jawornik Ruski, leży jedyne czynne złoże diatomitu w Polsce – skały tak porowatej i...

Zapomnijcie o patrzeniu w przeszłość przez soczewkę, czas na renderowanie przyszłości. Stworzenie potężnych wirtualnych wszechświatów to jedyny sposób, by nadążyć za takimi projektami jak teleskop Euclid czy obserwatorium Very Rubin. Międzynarodowy zespół astrofizyków właśnie otworzył drzwi do jednego z największych zbiorów danych w historii nauki. Ponad 2,5 petabajta symulacji kosmologicznych jest od dziś dostępna za...

Myśleliście, że misja Artemis II to tylko piękne fotki z orbity Księżyca? Teraz czas na długą rehabilitację. Kosmonauci dosłownie muszą się uczyć chodzić na nowo. Astronautka, która wróciła z niemal 10-dniowego lotu wokół Księżyca, ma wyraźny problem z wykonaniem prostego marszu stopa za stopą z zamkniętymi oczami. Po pobycie w mikrograwitacji mózg przez pewien czas...