Nauka

Jesień nie zaczyna się wtedy, gdy dni robią się chłodniejsze, ani nawet wtedy, gdy pierwsze żółte liście spadają z drzew. Jej astronomiczny początek ma konkretny moment, wyznaczony ruchem Ziemi wokół Słońca. W 2026 r. równonoc jesienna przypadnie w środę 23 września o godzinie 2:05 czasu polskiego. To właśnie wtedy rozpocznie się astronomiczna jesień na półkuli...

Już nie trzeba się spieszyć. 21 września 2026 r., Biedronka wydłuża ważność bonów uzyskiwanych za zwrot opakowań kaucyjnych. Dotychczasowy system kaucyjny miał jedną dużą wadę: krótki czas ważności kuponu uzyskanego po oddaniu butelek. Rząd dotychczas nie zastosował sztywnego terminu i mimo że obecnie trwają prace w tej kwestii, sklepy ustalały własne, czasami krótkie - miesięczne...

Projekt AgroSysIT z Politechniki Krakowskiej wygrał krajowy etap prestiżowego Konkursu Nagroda Jamesa Dysona 2026. To łatwe w obsłudze i precyzyjne mobilne laboratorium optyczne dla rolnictwa wraz z pozostałymi dwoma finalistami z Polski przeszło do etapu międzynarodowego. Konkurs Nagroda Jamesa Dysona to międzynarodowy konkurs inżynierski prowadzony przez Fundację Jamesa Dysona, skierowany do studentów oraz świeżo upieczonych absolwentów...

Nie osiągnęli wymaganego poziomu zbiórki butelek i muszą uruchomić system kaucyjny. Termin mija w listopadzie, ale system nadal nie jest gotowy. Nawet nie mają wybranego operatora. Niedawno pisaliśmy o Francji, która uznała, że nie chce budować jednego systemu kaucyjnego dla całego kraju. Teraz wystarczy przeskoczyć przez Pireneje, żeby zobaczyć niemal dokładnie odwrotną historię. Hiszpania przez...

Meteoryt Murchison okazał się tak naprawdę gigantycznym magazynem chemicznym. Badacze znaleźli w małych próbkach dziesiątki tysięcy związków organicznych. Wygląda jak kawałek ciemnego kamienia, ale chemicznie bardziej przypomina bibliotekę, w której ktoś wymieszał dziesiątki tysięcy książek. Naukowcy ponownie zbadali słynny meteoryt Murchison i odkryli, że zachowana w nim materia organiczna jest znacznie bardziej skomplikowana, niż pokazywały...

Nie dostaliśmy baz na Marsie ani urlopów na Wenus. Mamy za to kieszonkowe terminale, które wiedzą, gdzie jesteśmy, systemy przydzielające ludziom punkty i oceny, obrazy produkowane przez maszyny oraz informacyjny szum tak gęsty, że coraz trudniej odróżnić wiadomość od sugestii. Łatwo więc powiedzieć: Lem przewidział internet, a Zajdel smartfon. Tyle że dobra fantastyka naukowa rzadko...

Mikroskop miał tylko pokazywać przebieg reakcji. Okazało się, że elektrony i promieniowanie rentgenowskie kierują je w dwie różne strony. Mieli obserwować tę samą reakcję chemiczną na dwa różne sposoby. Zamiast tego dostali dwa różne wyniki. Gdy do próbki zaglądali za pomocą elektronów, na kostkach tlenku miedzi osadzało się złoto. Gdy używali promieniowania rentgenowskiego, miedziane wnętrze...

W Boliwii znaleziono nowy gatunek dzikiego kota. Tilcayo jest mniejszy od kota domowego, a jego linia oddzieliła się od krewniaków 1,4 mln lat temu. Znalazł małego kota przy drodze, zabrał go do domu i uznał, że po prostu trafił na nietypowego dachowca. Zwierzę jednak rosło i coraz mniej zachowywało się jak domowy pupil. Ostatecznie znalazło...

Amerykańska broń kosmiczna nie jest już planem na przyszłość. Sekretarz sił powietrznych potwierdził, że takie systemy już działają na orbicie. Przez lata Stany Zjednoczone mówiły o wojnie w kosmosie, ćwiczyły przechwytywanie satelitów i budowały broń zdolną zakłócać ich łączność. Jednej granicy jednak oficjalnie nie przekraczały: nie przyznawały, że mają uzbrojenie rozmieszczone bezpośrednio na orbicie. Teraz...

Gondwana była znacznie większa, niż pokazywały dotychczasowe mapy. Jej ukryte fragmenty przetrwały pod górami Azji, Europy i Ameryki. Gondwana właśnie urosła na mapach o kawał Ziemi. Analiza ponad 25 tys. próbek skał wskazuje, że fragmenty dawnego superkontynentu przetrwały tam, gdzie wcześniej widziano przede wszystkim pozostałości oceanów i wulkanicznych wysp. Są dziś ukryte pod młodszymi pasmami...

Mikroplastik nie płynie do oceanów równym strumieniem. Ekstremalne opady potrafią uruchamiać krótkie, ale ogromne impulsy zanieczyszczeń. Mikroplastik potrafi czekać latami na lądzie, ulicach i w zlewniach, aż przyjdzie ulewa i uruchomi jego masowy transport do rzek. Nowy globalny model wskazuje, że tylko w 2022 r. rzeki mogły dostarczyć do oceanów około 263 tys. ton takich...

Zegar jądrowy ma być odporniejszy od atomowego. Problem jednak w tym, że kryształ wpływa na jego tykanie. Teraz naukowcy zobaczyli dokładnie jak. Zegar jądrowy miał mieć jedną wielką przewagę: jego wahadło jest schowane głęboko we wnętrzu atomu, więc powinno znacznie słabiej reagować na otoczenie, niż elektrony wykorzystywane przez zegary atomowe. Okazuje się jednak, że nawet...

Dokładnie co 113 dni masywna gwiazda urządza kosmiczny pokaz. Nowe dane wskazują, że odpowiada za niego czarna dziura albo gwiazda neutronowa. AT 2016blu od 2012 r. urządziła astronomom 27 fałszywych alarmów. Masywna gwiazda regularnie gwałtownie jaśniała w sposób przypominający erupcje obserwowane przed niektórymi supernowymi. Tymczasem najnowsze obserwacje wskazują, że źródłem zamieszania wcale nie musi być...

Astronomowie odtworzyli ruch dwóch masywnych protogwiazd. Wygląda na to, że powstały osobno i połączyło je przypadkowe spotkanie. Astronomowie przez niemal 8 lat obserwowali dwie masywne protogwiazdy w układzie IRAS 07299-1651 i zobaczyli coś, czego wcześniej nie dało się uchwycić z taką dokładnością: ich wzajemny ruch oraz pełną trójwymiarową geometrię powstającego układu. Najlepsze modele wskazują, że...

Astronomowie nie muszą już wykrywać każdej galaktyki osobno. Mogą zmierzyć wspólny radiowy blask wodoru w ogromnej części kosmosu. Astronomowie wyciągnęli z danych radioteleskopu MeerKAT sygnał, który leciał do nas około 4-5 mld lat. Nie pochodzi on jednak od jednej niezwykłej galaktyki ani pojedynczej chmury gazu. To wspólny, ekstremalnie słaby radiowy ślad neutralnego wodoru rozmieszczonego w...

Płacą za czytanie książek. Nie, to nie startup od produktywności, tylko państwowy program. Singapur tym samym chce zadbać o przyszłość swoich obywateli - stosując tak „nienowoczesny” pomysł. Gdyby ktoś kilka lat temu powiedział, że rząd będzie wynagradzał obywateli za odłożenie telefonu i spędzenie kwadransa z książką to wielu uznałoby to za satyrę na epokę TikToka....

Zamiast kosztownej matrycy do podczerwieni można najpierw zamienić niewidzialne światło na widzialne. Naukowcy pokazali działający prototyp. Dzisiejsza kamera na podczerwień musi mieć sensor, który rzeczywiście potrafi wykryć fale niewidoczne dla ludzkiego oka. To komplikuje sprawę, bo takie detektory są droższe od zwykłych matryc krzemowych, a część z nich wymaga dodatkowego chłodzenia. Naukowcy z Australii i...

Budynki, wiatr, wilgotność i cień sprawiają, że ten sam upał może być odczuwany zupełnie inaczej kilka ulic dalej. Naukowcy chcą to dokładnie zmapować. Termometr na dworcu autobusowym pokazuje 37 st. C, więc całe miasto ma 37 st. C? Dla lekarza, urbanisty albo osoby próbującej ustalić, gdzie fala upałów wyrządzi największe szkody, już niekoniecznie. Kilka ulic...

Astronomowie zidentyfikowali w Drodze Mlecznej osobliwe źródło fal radiowych, które pozostaje aktywne od ponad dwóch dekad. Ten tajemniczy obiekt przeczy wszystkiemu, co wiemy na temat źródeł promieniowania radiowego. Astronomowie znaleźli w Drodze Mlecznej obiekt, który zachowuje się tak, jakby nie znał zasad obowiązujących większość znanych źródeł promieniowania radiowego. VT J1906+0849 od ponad dwóch dekad pojawia...

Przez setki lat Pacyfik silnie wpływał na Ocean Indyjski. Teraz to sprzężenie słabnie, a wszystko przez globalne ocieplenie. Przez setki lat tropikalny Pacyfik i Ocean Indyjski zachowywały się trochę jak dwie części jednego wielkiego mechanizmu. Zmiany na Pacyfiku uruchamiały reakcję po drugiej stronie Azji, a temperatury i układy wiatrów w obu basenach zwykle poruszały się...