Patrioty dostaną kamuflaż. Polska chowa tarczę przed wrogiem
Polska zamawia dla programu Wisła podwozia, kabiny dowodzenia, wozy kablowe i systemy maskowania. Patrioty mają trudniej dać się wykryć.
Patriot nie wygrywa tylko tym, że wykrywa pocisk i potrafi go zestrzelić. Musi też przeżyć wystarczająco długo, by w ogóle móc strzelać. Nowe umowy dla programu Wisła pokazują mniej efektowną, ale coraz ważniejszą stronę obrony powietrznej: podwozia, kabiny dowodzenia, wozy logistyczne oraz systemy maskowania i pozoracji, które mają utrudnić przeciwnikowi odnalezienie polskich zestawów.
Tu nie chodzi tylko o rakiety
Program Wisła kojarzy się głównie z wyrzutniami Patriot, pociskami PAC-3 MSE, radarami i systemem dowodzenia IBCS. To naturalne, bo właśnie te elementy tworzą najbardziej widowiskową część obrony przeciwrakietowej średniego zasięgu. Taki system nie jest jednak tylko pojedynczą wyrzutnią stojącą gdzieś na polu. To rozproszony organizm złożony z wielu pojazdów, stanowisk dowodzenia, kabli, źródeł zasilania, łączności, logistyki, zapasu pocisków i obsługi technicznej.
Nowy pakiet umów dotyczy właśnie tego zaplecza. Wojsko zamawia kilkaset specjalistycznych podwozi Jelcz, kilkadziesiąt kabin E-OPS, C-OPS i F-OPS, wozy kablowe, zestawy laboratoryjne, pojazdy do przewozu rakiet oraz systemy maskowania i pozoracji. Bez takich elementów nawet najnowocześniejszy zestaw obrony powietrznej byłby znacznie mniej odporny i trudniejszy do użycia w rzeczywistym kryzysie.
Kamuflaż dla Patriota to nie zwykła siatka
Najbardziej symboliczny element tych umów dotyczy maskowania i pozoracji. Dostarczy je konsorcjum firm MIRANDA, Lubawa oraz Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej. Dla osób spoza wojska może to brzmieć jak dodatek do właściwego uzbrojenia. Współczesne pole walki pokazuje jednak coś odwrotnego: kto zostanie wykryty, ten często bardzo szybko staje się celem.
Maskowanie nie polega dziś wyłącznie na zarzuceniu zielonej siatki na pojazd. Przeciwnik patrzy z wielu kierunków i w wielu zakresach. Ma satelity, drony rozpoznawcze, kamery termowizyjne, radary, sensory akustyczne, rozpoznanie radioelektroniczne i dane z różnych źródeł łączone przez systemy analityczne. Jeśli zestaw obrony powietrznej świeci w podczerwieni, emituje sygnały, zostawia charakterystyczny ślad logistyczny albo stoi zbyt długo w jednym miejscu, może zostać wykryty.
Dlatego właśnie coraz większe znaczenie ma maskowanie wielospektralne. Chodzi o rozwiązania, które utrudniają obserwację nie tylko gołym okiem, lecz także w podczerwieni, radarze i innych zakresach. Celem jest zmniejszenie kontrastu między sprzętem a otoczeniem, ukrycie kształtów, ograniczenie śladu cieplnego i utrudnienie automatycznego rozpoznania celu.
Pamiętajmy, że radar, wyrzutnia albo stanowisko dowodzenia są celami o bardzo wysokiej wartości. Przeciwnik będzie próbował je odnaleźć, bo zniszczenie takiego elementu może otworzyć lukę w obronie powietrznej.
Fałszywe cele mają zmusić wroga do marnowania amunicji
Drugim filarem jest pozoracja, czyli tworzenie fałszywych obiektów i stanowisk, które mają udawać prawdziwy sprzęt. To wojskowa gra w oszustwo, ale bardzo praktyczna. Jeśli przeciwnik nie jest pewien, czy widzi prawdziwą wyrzutnię, atrapę, zapasowe stanowisko czy element przygotowany tylko po to, by ściągnąć ogień, musi podjąć decyzję w warunkach niepewności.
Dobra pozoracja działa na kilka sposobów. Może odciągnąć rozpoznanie od właściwego stanowiska. Może zmusić przeciwnika do użycia drogiej rakiety przeciw fałszywemu celowi. Może opóźnić atak, bo trzeba zebrać więcej danych. Może też sprawić, że prawdziwy zestaw Patriot zyska czas na zmianę pozycji.
W wojnie na wyniszczenie to ma niebagatelne znaczenie. Precyzyjna amunicja kosztuje dużo, a jej zapasy nie są nieskończone. Jeżeli przeciwnik wyda pocisk manewrujący albo rakietę balistyczną na dobrze przygotowaną atrapę, obrońca zyskuje więcej niż tylko ocalony sprzęt. Zyskuje też osłabienie arsenału przeciwnika i cenny czas.
Pozoracja nie zastępuje oczywiście obrony aktywnej. Nie zestrzeli rakiety i nie wykryje samolotu. Może jednak sprawić, że wróg będzie strzelał w złe miejsce albo będzie potrzebował więcej czasu, by znaleźć właściwy cel.
Jelcze i kabiny to kręgosłup całego systemu
Nowe umowy obejmują również podwozia Jelcz. Dla programu Wisła jest to bardzo ważny szczegół. Podwozia specjalistyczne są nośnikami elementów systemu, pozwalają je przemieszczać, utrzymywać w gotowości i włączać w szerszy układ dowodzenia oraz logistyki.
Polonizacja podwozi ma znaczenie nie tylko przemysłowe. Krajowe pojazdy łatwiej serwisować, modernizować i dostosowywać do potrzeb wojska. W kryzysie liczy się nie tylko to, czy wyrzutnia ma pociski, ale też czy cała kolumna może szybko zmienić stanowisko, czy da się naprawić pojazd, czy są części, czy kierowcy i obsługa znają sprzęt oraz czy system może działać w terenie.
Kabiny E-OPS, C-OPS i F-OPS, wozy kablowe oraz zestawy laboratoryjne to z kolei elementy dowodzenia, łączności, kontroli i wsparcia technicznego. Bez nich system obrony powietrznej traci spójność. Wisła ma działać w architekturze zintegrowanej, w której sensory, stanowiska dowodzenia i efektory wymieniają informacje. To oznacza, że zaplecze łączności i dowodzenia jest równie ważne jak same wyrzutnie.
Nowoczesna obrona powietrzna jest siecią. Radar może widzieć cel, inny element może podjąć decyzję, a jeszcze inna wyrzutnia może odpalić pocisk. Żeby to działało, potrzeba nie tylko zaawansowanego oprogramowania, ale też kabin, przewodów, zasilania, pojazdów, serwisu i ludzi.
SAFE finansuje mniej medialną część obrony
Umowy są finansowane ze środków unijnego instrumentu SAFE. To ważny element szerszej zmiany w Europie. Po latach niedoinwestowania obronności państwa zaczynają rozumieć, że bezpieczeństwo nie polega wyłącznie na kupnie najbardziej widowiskowych systemów. Potrzebne są też zapasy, logistyka, remonty, infrastruktura, maskowanie, dowodzenie i przemysłowa zdolność do dostaw.
Właśnie takie zamówienia często decydują o tym, czy sprzęt będzie użyteczny po pierwszym tygodniu wojny. System Patriot może być technologicznie imponujący, ale jeśli zabraknie transportu pocisków, zaplecza technicznego, stanowisk dowodzenia, zabezpieczenia łączności i środków ochrony przed wykryciem, jego rzeczywista wartość spada.
Przeczytaj także:
Programy modernizacyjne nie powinny kończyć się na imporcie najdroższych komponentów. Krajowe firmy mogą przecież dostarczać podwozia, kabiny, łączność, maskowanie, pozorację i obsługę techniczną. Może i jest to mniej ekscytujące, niż samodzielna produkcja pocisku przechwytującego, ale równie ważne dla odporności naszego państwa.
*Źródło zdjęcia wprowadzającego: Wojsko Polskie
