Nauka

Nowe mapy ruchów Tybetu pokazują, że kontynenty bardziej płyną, niż pękają. Skutki sięgają daleko poza Himalaje. Tybet od dawna nazywany jest dachem świata, ale dopiero teraz widzimy, jak bardzo ten dach pracuje. Zespół geofizyków z kilku krajów wykorzystał dziesiątki tysięcy zdjęć radarowych z satelitów Sentinel-1 i pomiary GNSS, by stworzyć najdokładniejszą w historii mapę ruchów...

Jeśli w zimny, przejrzysty wieczór podniesiesz wzrok nad południowy horyzont, prawdopodobnie zobaczysz jedną z najbardziej rozpoznawalnych figur na niebie: trzy jasne punkty ułożone w idealnie prostą linię. Zimą powietrze jest zwykle zimniejsze i suchsze niż latem, a to oznacza lepszą przejrzystość. Mniej wilgoci i pyłu przekłada się na bardziej wyraźne gwiazdy, ostrzejsze kontury konstelacji i...

Szybkie błyski radiowe (FRB) to jedna z największych zagadek współczesnej astrofizyki. Trwają milisekundy, niosą potężną energię i nikt do końca nie wie, co je tworzy. Teraz międzynarodowy zespół badaczy zrobił ogromny krok w stronę rozwiązania tej tajemnicy. Kluczową rolę w tym sukcesie odegrał radioteleskop pod Toruniem. Kosmos wciąż do nas mruga, a my wciąż próbujemy...

Naprawdę próbuję zrozumieć przeciwników systemu kaucyjnego i choć staram się jak tylko mogę – przegrywam. Popularny w mediach społecznościowy filmik. Mężczyzna niesie torbę pełną plastikowych butelek. Zapewnia, że wszystkie mają logo kaucji. W dwóch sklepach automat nie przyjął opakowań. Dlatego też podirytowany autor nagrania zmierza do trzeciego. Tylko dlaczego? Wystarczyło poprosić o pomoc pracownika pierwszego...

To nie będzie po prostu kolejne suche lato. To zapowiedź kataklizmu. Susza zamieni pola w pyłową amunicję, a potem wiatr uniesie żyzną glebę niczym popiół po pożarze. Wszyscy odczujemy to w płucach. Jeśli zima nie zostawi nam zapasu wilgoci, a wiosną przyjdą mocniejsze wiatry, to odsłonięta ziemia zacznie pracować niczym rozsypany proszek. Pył łatwiej się...

Zapomnijcie o Marsie, przynajmniej na razie. Elon Musk właśnie wykonał gwałtowny zwrot i wywrócił stolik z planami SpaceX. Kolonizacja Czerwonej Planety schodzi na drugi plan, a nowym absolutnym priorytetem staje się miasto na Księżycu. Przez lata słyszeliśmy, że celem SpaceX jest kolonizacja Czerwonej Planety. "Make humanity multiplanetary" było hasłem, które napędzało wyobraźnię fanów i inwestorów....

Kometa 3I/Atlas przez miliardy lat podróżowała w lodowatej ciszy, by eksplodować tuż pod nosem NASA. Mamy dowody: przybysze z innych układów gwiezdnych nie przychodzą do nas z pustymi rękami. Kiedy w grudniu 2025 r. teleskop kosmiczny SPHEREx skierował swoje oko na kometę 3I/Atlas, naukowcy wstrzymali oddech. To, co zobaczyli, potwierdza, że przestrzeń międzygwiezdna tętni materią,...

Podhale wcale nie jest tak sejsmicznie spokojne, jak myśleliśmy. Naukowcy odczytali w terenie ślady potężnych wstrząsów sprzed tysięcy lat. Kotlina Podhalańska kojarzy się raczej z widokiem na Tatry niż z obrazami walących się domów i pękających dróg. Tymczasem najnowsze badania pokazują, że ten spokojny sejsmicznie region ma zaskakująco burzliwą przeszłość. Zespół geologów z Uniwersytetu Śląskiego...

W filmach o podboju kosmosu prędzej czy później przychodzi moment, kiedy załoga zaczyna się rozsypywać psychicznie. Tymczasem pierwsze naukowe dane z polskiej misji IGNIS pokazują zupełnie inny obraz. Podróże kosmiczne kojarzymy z przeciążeniami, promieniowaniem i skomplikowaną aparaturą. Znacznie rzadziej myślimy o tym, że jedynym instrumentem, którego nie da się wymienić w locie, jest ludzka psychika....

Ciągle nie mogę zrozumieć, co złego jest w tym, żebyśmy odpowiadali za to, co dzieje się z naszymi odpadami. Karol Wójcik z Izby Branży Komunalnej w materiale TVN 24 grzmi. Jego zdaniem za sprawą systemu kaucyjnego uczyniono z Polaków "38 mln śmieciarzy". Wprawdzie nie rozwinął, na czym śmieciarstwo polega, ale możemy się domyślać. W końcu...

Wielkie plany kolonizacji Księżyca i Marsa zwykle kojarzą się z rakietami, habitatami i systemami podtrzymywania życia. Tymczasem w cieniu kryje się pytanie znacznie bardziej fundamentalne: czy człowiek w ogóle może bezpiecznie się rozmnażać poza Ziemią?  Międzynarodowy zespół specjalistów od medycyny reprodukcyjnej, bioetyki i medycyny kosmicznej opublikował właśnie raport w Reproductive BioMedicine Online. Eksperci mówią wprost:...

"Mając wolność, kwiaty, książki i księżyc, któż nie byłby w pełni szczęśliwy?" – pisał Oscar Wilde, czym zapewne rozśmieszył niejednego nie tylko współczesnego mu cynika. Bywają przecież dni, kiedy nawet ci bardziej romantycznie nastawieni czują się zmuszeni negocjować z Irlandczykiem i sugerują poszerzenie listy o kilka przyziemnych i błahych, ale jednak istotnych zagadnień. A potem...

Naukowcy sprawdzili hipotezę, która miała wyjaśnić największą zagadkę fizyki, ciemną materię. W tym celu zbudowano specjalne kompasy kwantowe. Eksperyment okazał się ważnym krokiem w drodze do poznania tajemnicy ciemnej materii. Międzynarodowy zespół fizyków, w skład którego wchodzi prof. Szymon Pustelny z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikował w prestiżowym Nature wyniki polowania na jedną z największych zagadek Wszechświata....

Sto lat włosów i jeden toksyczny ślad. Naukowcy właśnie udowodnili, że zakaz benzyny ołowiowej zadziałał - spektakularnie. Wyobraź sobie, że ktoś przez całe stulecie zbiera kosmyki włosów z rodzinnych albumów. Od pierwszego dziecięcego pukla z 1916 r., przez loki z lat 50., aż po siwy włos z 2024 r. A potem przepuszcza je przez maszynę,...

Nowe modele klimatyczne pokazują, że życie może istnieć także poza klasyczną strefą zamieszkiwalną. Astronomowie piszą zasady od nowa. Strefa zamieszkiwalna to obszar wokół gwiazdy, w którym na powierzchni planety może utrzymywać się ciekła woda. W Układzie Słonecznym tę złotą strefę rozciąga się mniej więcej od orbity Wenus po okolice Marsa.  Od lat to właśnie takie...

Myśleliśmy, że wiemy, co drzemie w sercu naszej galaktyki. Tymczasem astronomowie zrzucili właśnie bombę: to wcale nie musi być czarna dziura. Podręczniki do astronomii mogą wymagać pilnej aktualizacji. Od lat żyjemy w przekonaniu, że grawitacyjnym sercem naszej galaktyki jest supermasywna czarna dziura o nazwie Sagittarius A*. Tymczasem międzynarodowy zespół naukowców rzucił właśnie wyzwanie tej teorii....

Wielkie zmiany zwykle łączą się z wielkimi społecznymi kosztami. Tak było w latach 90. XX wieku, kiedy nasz kraj przechodził ustrojową i gospodarczą transformację. Czy nowa, technologiczna transformacja będzie miała swoje ofiary? Kapitalizm bez etyki to nowa forma kolonializmu – pisał profesor Witold Kieżun, wybitny ekonomista, którego krytyczny głos dotyczący polskiej drogi do kapitalizmu wciąż...

W świecie astronomii rzadko zdarza się odkrycie, które elektryzuje naukowców tak mocno, jak to. Nowa kometa C/2026 A1 (MAPS) pędzi w stronę Słońca i wszystko wskazuje na to, że należy do legendarnej rodziny obiektów, które w przeszłości stawały się najjaśniejszymi widowiskami na niebie. Pytanie brzmi: czy czeka nas powtórka z historii, czy kosmiczne rozczarowanie? Wszystko...

Aktywny region Słońca oznaczony numerem 4366, od momentu swojego pojawienia się 30 stycznia, zachowuje się niezwykle agresywnie. W ciągu zaledwie kilku dni wyprodukował już sześć rozbłysków najwyższej klasy X, a ten ostatni, do którego doszło 4 lutego, był jednym z najbardziej widowiskowych i miał siłę X4.2. Impuls promieniowania elektromagnetycznego dotarł do Ziemi w środę, osiągając...

Jeszcze niedawno „kompetencje przyszłości” brzmiały jak hasło z TED Talks. Dziś to lista umiejętności, których rzeczywiście oczekują pracodawcy. Sztuczna inteligencja, analiza danych czy automatyzacja nie są już wizją jutra – są codziennością. Nic więc dziwnego, że wybór studiów przestaje być formalnością, a staje się świadomą inwestycją w przyszłość zawodową. Właśnie na tym założeniu opiera się...