Nauka

Tak wyglądała rozrywka mobilna w starożytności. Polscy badacze zidentyfikowali w Libii dziesiątki plansz do gier wyrytych bezpośrednio w architekturze antycznego miasta. Na ruinach jednego z największych starożytnych miast greckich w Afryce Północnej polska archeolożka Zofia Kowarska znalazła coś, czego się nie spodziewała: ponad 100 plansz do gier wyrzeźbionych w kamiennych blokach. Wyryte w murach upadłego...

Zbudowana przez Dark Energy Spectroscopic Instrument mapa bardzo poważnie podsyca to, co fizycy coraz częściej nazywają kryzysem kosmologii. DESI to instrument zainstalowany na 4‑metrowym teleskopie Mayalla w Kitt Peak National Observatory w Arizonie. Nie jest to kosmiczny teleskop w stylu Hubble’a czy Webba, tylko bardzo sprytnie skonstruowany naziemny instrument. Jego supermocą nie jest rozdzielczość zdjęć,...

23-latek bez zaplecza akademickiego i chatbot od OpenAI zaskoczyli matematyków. Jedno dobrze opisane polecenie doprowadziło do rozwiązania problemu, który trapił naukowców od dekad. ChatGPT to dla wielu bohater codzienności, który rozwiązuje problemy życia codziennego: od podpowiedzi co zrobić z nadmiarową ilością śmietany w lodówce, poprzez sugestie atrakcji turystycznych, a kończąc na wyjaśnianiu niuansów językowych. Teraz...

Losy wartej miliardy euro misji na Marsa ważą się właśnie w Warszawie. To tutaj polscy inżynierowie bezlitośnie testują nogi lądownika, który dostarczy na Czerwoną Planetę rewolucyjny łazik w poszukiwaniu śladów pozaziemskiego życia. W Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie otwarto nowe laboratorium kosmiczne Lunapark, stworzone we współpracy z firmą Sener Polska. Infrastruktura powstała...

Rakieta zabiera paliwo, spala je i wyrzuca za siebie. Napęd świetlny działa inaczej: wykorzystuje pęd fotonów, czyli samego światła. Naukowcy pokazali właśnie mikroskopijne struktury, które laser potrafi nie tylko popchnąć, ale też prowadzić w trzech wymiarach. Światło nie ma masy spoczynkowej, ale niesie pęd. Kiedy fotony spadają na powierzchnię i odbijają się od niej albo...

Koniec z gdybaniem, czas na twarde dane z ALMA. 3I/ATLAS to trzeci znany nam obiekt międzygwiezdny i pierwszy, który tak bezlitośnie obnażył naszą niewiedzę. Niecały rok temu astronomowie zauważyli kometę, która nie pochodzi z naszego Układu Słonecznego. Teraz wiemy o niej coś fundamentalnego: woda, którą niesie 3I/ATLAS, jest radykalnie inna od wody w jakimkolwiek obiekcie,...

Myśleliście, że wiemy o kosmosie wszystko? Nic z tych rzeczy. Astronomowie właśnie przyznali się do gigantycznej pomyłki. Okazuje się, że przez lata masę wielu młodych gwiazd bardziej szacowaliśmy, niż naprawdę mierzyliśmy. Nie dlatego, że ktoś chciał kogokolwiek oszukać, tylko dlatego, że te obiekty rodzą się w gęstych chmurach gazu i pyłu, które skutecznie zasłaniają je...

SpaceX forsuje wizje rakiet wielokrotnego użytku - tę jednak trzeba będzie sobie odzyskać z Księżyca, jeśli coś po niej zostanie. Górny stopień Falcona 9 uderzy w jego powierzchnię z prędkością Mach 7. Latamy w kosmos coraz częściej, coraz taniej i coraz bardziej rutynowo. Ale rachunek za tę rutynę przyjdzie nam zapłacić. Najświeższy kłopocik ma w...

Na południu Spitsbergenu powinien leżeć śnieg. Zamiast tego polarnicy widzą deszcz, odwilże i krajobraz, który bardziej pasuje do czerwca niż do kwietnia. W Arktyce kalendarz przestał zachowywać się tak, jak powinien. Krzesimir Tomaszewski, kierownik 48. Wyprawy Polarnej do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund, podkreśla w rozmowie z portalem Nauka w Polsce, że brak jednolitej i rozległej...

Naukowcy z Krakowa wyciągnęli polskie górnictwo z technologicznego średniowiecza. Dzięki ich pracy polski diatomit nie tylko wrócił na rynek, ale stał się bazą dla innowacyjnych tynków i filtrów, które biją na głowę zachodnie odpowiedniki. Pod powierzchnią podkarpackiej ziemi, w pobliżu wsi Jawornik Ruski, leży jedyne czynne złoże diatomitu w Polsce – skały tak porowatej i...

Zapomnijcie o patrzeniu w przeszłość przez soczewkę, czas na renderowanie przyszłości. Stworzenie potężnych wirtualnych wszechświatów to jedyny sposób, by nadążyć za takimi projektami jak teleskop Euclid czy obserwatorium Very Rubin. Międzynarodowy zespół astrofizyków właśnie otworzył drzwi do jednego z największych zbiorów danych w historii nauki. Ponad 2,5 petabajta symulacji kosmologicznych jest od dziś dostępna za...

Myśleliście, że misja Artemis II to tylko piękne fotki z orbity Księżyca? Teraz czas na długą rehabilitację. Kosmonauci dosłownie muszą się uczyć chodzić na nowo. Astronautka, która wróciła z niemal 10-dniowego lotu wokół Księżyca, ma wyraźny problem z wykonaniem prostego marszu stopa za stopą z zamkniętymi oczami. Po pobycie w mikrograwitacji mózg przez pewien czas...

Już za kilka dni rozpocznie się maj, który w tym roku zaserwuje miłośnikom astronomii i nocnych obserwacji niezwykłą gratkę. Zamiast jednej, standardowej pełni, na wiosennym niebie zobaczymy aż dwie. Ten rzadki fenomen zwieńczy tak zwany Niebieski Księżyc. Koniecznie popatrzcie w górę, bo następna taka okazja będzie dopiero za kilka lat. Pierwszy akt tego astronomicznego widowiska...

Największa astrofizyczna zagadka z początków misji teleskopu Webba została właśnie rozwiązana dzięki danym, które od ponad dekady leżały zapomniane na serwerach NASA. Odkąd Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) rozpoczął swoje epokowe obserwacje, astronomowie nie mogli spać spokojnie przez jeden fascynujący fenomen. W najdalszych zakątkach wczesnego wszechświata zaczęli masowo odkrywać tajemnicze małe czerwone kropki. Przez lata...

Określenie, gdzie kończy się Droga Mleczna, zawsze stanowiło wyzwanie. Jej dysk nie znika gwałtownie w pewnym miejscu, a stopniowo zanika w przestrzeni kosmicznej. Teraz, po raz pierwszy, międzynarodowy zespół astronomów precyzyjnie określił granicę dysku naszej galaktyki. Naukowcy odkryli prawdziwą granicę obszaru gwiazdotwórczego Drogi Mleczne. Znaleźli charakterystyczny wzór w kształcie litery U, pokazujący, że proces formowania...

Z okazji majówki Biedronka "bierze kaucję na siebie". Nowa promocja pokazuje, że kaucja może być traktowana jako promocja. W czwartek i sobotę klienci kupujący produkty w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym otrzymają wartość kaucji w formie vouchera na kolejne zakupy – informuje Biedronka. Klient kupuje napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym i płaci standardową kaucję. Jej...

Gigantyczny fragment rakiety Falcon 9, pozostawiony w kosmosie po zeszłorocznej misji, niebawem zderzy się z powierzchnią Księżyca w okolicach krateru Einsteina. Choć nie ma powodów do paniki, sytuacja obnaża coraz poważniejszy problem kosmicznych śmieci. O zbliżającej się katastrofie poinformował blog Project Pluto, który prowadzi Bill Gray, znany astronom i twórca oprogramowania służącego do śledzenia obiektów...

Planetoida 2026 HN1 minie Ziemię za kilka dni, na szczęście w bezpiecznej odległości. Jednak przy jej rozmiarach, ewentualne uderzenie w naszą planetę mogłoby mieć katastrofalne skutki. Kosmos pełen jest niebezpiecznych planetoid, które przemierzają pustkę, a my nie mamy pojęcia o ich istnieniu. Najnowszy przykład dotyczy planetoidy 2026 HN1, która wyłoniła się z mroków 18 kwietnia...

Księżyc i jego okolice mogą w niedalekiej przyszłości stać się terenem zaciekłej rywalizacji mocarstw. Wojsko Stanów Zjednoczonych już teraz rozpoczęło przygotowania do przejęcia strategicznych miejsc, a specjaliści przestrzegają, że scenariusz znany z blokady Cieśniny Ormuz, może zrealizować się także w kosmosie. Nawet jeśli myślimy o podboju kosmosu w kategoriach wielkich, historycznych misji NASA, to często...

Technologia, która będzie napędzać załogowe misje na Marsa i robotyczne statki kosmiczne badające cały Układ Słoneczny, została właśnie przetestowana w NASA. W NASA pracujemy nad wieloma rzeczami jednocześnie i nie straciliśmy Marsa z oczu. Udane działanie naszego silnika podczas tego testu dowodzi, że osiągnęliśmy postępu, który zakończy się wysłaniem amerykańskiego astronauty na Czerwoną Planetę –...