Kosmos

Zwykła, spokojna gwiazda nagle zaczęła zachowywać się tak, jakby ktoś co chwilę przysłaniał ją firanką, a potem podkręcił grzejniki w całym układzie. Światło widzialne spadało, za to podczerwień rosła, jakby coś świeciło gorącą materią. W systemie mogło dojść do zderzenia dwóch planet. W archiwach obserwacji astronomicznych doktorant Anastasios Tzanidakis z Uniwersytetu w Washingtonie trafił na...

Zderzenia czarnych dziur z martwymi gwiazdami już zdążyły wejść do katalogu kosmicznych ekstremów. Teraz okazało się, że jedna z takich par przed finałowym krachem wcale nie krążyła po okręgu, tylko po wyraźnie owalnej orbicie. Bohaterem tej historii jest układ oznaczony GW200105 – sygnał fal grawitacyjnych zarejestrowany 5 stycznia 2020 r. przez detektory LIGO i Virgo....

Skały w okolicach Valles Marineris kryją ślad minerału, jakiego nie znamy z natury na Ziemi. To może zmienić historię marsjańskiej geologii. Mars, choć dziś wydaje się martwą pustynią, po raz kolejny udowadnia, że w jego skałach zapisano zadziwiająco żywą historię. Naukowcy znaleźli tam ślad minerału, który może nie występować naturalnie nigdzie na Ziemi. Ta niepozorna,...

Astronomowie w maleńkiej, ukrytej w ogromnym strumieniu gazu, galaktyce znaleźli ślad zderzenia gwiazd neutronowych. To odkrycie może wyjaśnić aż dwie zagadki kosmosu jednocześnie. Przez ostatnie lata astronomowie nauczyli się wiązać zderzenia gwiazd neutronowych głównie z większymi lub średnimi galaktykami. Taki scenariusz wydawał się dla nich naturalny. To właśnie tam najłatwiej dostrzec gwiazdy, ich pozostałości i...

Polska uruchamia 10-letni Program Badań Kosmicznych za 2,4 mld zł. W grze są satelity, rakiety i ładunki użyteczne rozwijane w 22 instytutach. Polska od lat produkuje komponenty dla europejskich misji kosmicznych, ale dotąd robiła to raczej w tle. Teraz stara się przeskoczyć poziom wyżej. Ruszył 10-letni Program Badań Kosmicznych, który ma spiąć rozproszone kompetencje w...

Europejsko-chińska sonda Smile dotarła do kosmodromu w Gujanie Francuskiej. Za chwilę ruszy misja, która pokaże nam żywą granicę pola magnetycznego Ziemi. Po dwóch tygodniach powolnego rejsu przez Atlantyk kontener z sondą Smile wreszcie stanął na betonie europejskiego kosmodromu w Kourou. Teraz inżynierowie z ESA i chińskiej akademii nauk mają kilka tygodni, by sprawdzić, czy statek...

Jedno uderzenie sondy wystarczyło, by skutecznie przesunąć orbitę asteroidy wokół słońca. System może nas w przyszłości dosłownie uratować. NASA właśnie potwierdziła, że kontrolowane uderzenie sondy w asteroidę nie tylko zmieniło orbitę jej małego księżyca, ale delikatnie przesunęło cały podwójny układ wokół Słońca. To pierwszy raz w historii, kiedy ludzkie urządzenie w zauważalny sposób zmodyfikowało tor...

Po prawie 14 latach na orbicie sonda Van Allen Probe A wraca w atmosferę. I to znacznie szybciej, niż powinna. Część elementów może w niekontrolowany sposób spaść na Ziemię. Duża sonda naukowa, która latami krążyła w jednym z najbardziej nieprzyjaznych rejonów wokół Ziemi, zaczyna swój ostatni manewr – niekontrolowane wejście w atmosferę. Van Allen Probe...

Smartfon w kieszeni daje złudzenie, że cały świat mieści się w jednym urządzeniu. Wystarczy jednak silna burza słoneczna, żeby okazało się, jak bardzo jest to iluzoryczne. Jeszcze kilka lat temu temat burz słonecznych wielu osobom kojarzył się głównie z zorzą polarną i efektownymi zdjęciami nieba. Dziś brzmi już inaczej. Jesteśmy w maksimum 25. cyklu słonecznego...

Hydroksylowy gigamaser pobił wszystkie dotychczasowe rekordy jasności. Ten kosmiczny laser zdradza, jak gwałtownie rodziły się gwiazdy w młodym Wszechświecie. Nowe źródło, oznaczone katalogowo HATLAS J142935.3-002836, znajduje się tak daleko, że jego światło (a właściwie fale radiowe) wędrowało do nas około 8 mld lat. Oznacza to, że obserwujemy z epoki, gdy Wszechświat miał mniej niż połowę...

Pył, który dziś kojarzy się nam głównie z problemem dla astronautów, jutro może stać się fundamentem ich domów. Zespół inżynierów pokazał, że symulowany księżycowy grunt można stopić laserem i zamienić w twarde, odporne struktury. Od lat plany stałych baz na Księżycu rozbijają się o proste równanie: masa = pieniądze. Każdy kilogram stali, betonu czy gotowych...

Wreszcie wiemy, co tam się naprawdę dzieje a jest to możliwe dzięki wyjątkowej pomysłowości i przenikliwości uczonych i ogromnej mocy obliczeniowej zapewnionej przez… śmiertelnych rywali. Czarne dziury mają w sobie coś bardzo nieuczciwego. Cały show kradnie horyzont zdarzeń, ten mityczny punkt bez powrotu, a tymczasem najciekawsze rzeczy dzieją się tuż obok - w wirującym dysku...

Wyobraź sobie, że między Słońcem a Jowiszem wepchamy nie jedną, ale kilka gwiazd. Właśnie tak wygląda nowo opisany system TIC 120362137: 3 gwiazdy tańczą w ciasnym uścisku bliżej siebie, niż Merkury krąży wokół Słońca, a 4. okrąża tę gromadkę mniej więcej w odległości jowiszowej. Architektura nowego układu robi wrażenie nawet na zawodowych astronomach. W środku...

Zamiast wertować dziesiątki zdjęć satelitarnych i raportów, dyżurny w sztabie kryzysowym ma dostać jedną, prostą odpowiedź: gdzie jest woda, gdzie płonie las, gdzie wał jest najbardziej zagrożony. Temu właśnie ma służyć Civil Security Hub Poland. Civil Security Hub Poland to część projektu Europejskiej Agencji Kosmicznej, tworzona pod hasłem Space Resilience Nodes. Chodzi o sieć wyspecjalizowanych...

Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od miesięcy leżą, zamknięte w niewielkich pakietach, polskie leki. Nie czekają na chorego astronautę, ale na promieniowanie kosmiczne, próżnię i upływ czasu. Badacze z Zabrza i Warszawy chcą sprawdzić, czy ukrycie substancji czynnych w biodegradowalnych matrycach polimerowych pozwoli zbudować znacznie trwalszą, kosmiczną apteczkę i przy okazji poprawić terapie na Ziemi. Pierwsze...

Zamiast liczyć pojedyncze galaktyki, zmierzyli całe morze światła, które wypełnia przestrzeń pomiędzy nimi. Dzięki temu odsłonili ukryte, kosmiczne struktury sprzed 10 mld lat, kiedy Wszechświat był w najbardziej burzliwym okresie swojego życia. Nowa mapa powstała z danych zebranych w ramach projektu HETDEX, wykorzystującego ogromny teleskop w Teksasie. Naukowcy nie polowali tu na pojedyncze obiekty, ale...

Wyobraź sobie Ziemię, z której znika absolutnie wszystko, co żywe – od bakterii w oceanach po ostatnie drzewo w Amazonii. Najnowsze symulacje pokazują, że taki martwy świat nadal mógłby być ciepły, błękitny i zdatny do zamieszkania przez miliardy lat. Zazwyczaj, gdy mówimy o świecie bez ludzi, myślimy o zarastających miastach i dzikiej przyrodzie wracającej na...

Tajemnicze pasy radiowe pulsara Kraba wreszcie dostały wyjaśnienie. To efekt kosmicznej przeciąganki między grawitacją a materią. Od 20 lat astronomowie patrzą na pulsar Kraba i widzą coś, czego nie pokazuje żaden inny obiekt we Wszechświecie – idealne radiowe paski, jasne i ciemne jak futro zebry. Teraz świeża analiza pokazuje, że za tym wzorem stoi kosmiczna...

Nigdy wcześniej nie widzieliśmy, by Słońce tak mocno uderzyło w Marsa. Nowe pomiary pokazują, jak w kilka minut spuchła cała górna atmosfera. Słońce zachowało się wobec Marsa dosłownie jak taran. Potężny rozbłysk i towarzysząca mu burza kosmiczna uderzyły w planetę tak mocno, że górne warstwy jej atmosfery dosłownie spuchły. Nowe analizy sond orbitujących Marsa pokazują,...

Na północy Brazylii geolodzy znaleźli coś, co wygląda jak porozrzucane przypadkiem, ciemne kamyki. Gdy wzięli je pod mikroskop, okazało się, że to szkło – i to nie byle jakie, bo uformowane w ogniu uderzenia meteorytu sprzed około 6,3 mln lat. Północ Minas Gerais jeszcze niedawno kojarzyła się raczej z rolnictwem, niż z kosmiczną archeologią. A...