Astronomia

Dokładnie co 113 dni masywna gwiazda urządza kosmiczny pokaz. Nowe dane wskazują, że odpowiada za niego czarna dziura albo gwiazda neutronowa. AT 2016blu od 2012 r. urządziła astronomom 27 fałszywych alarmów. Masywna gwiazda regularnie gwałtownie jaśniała w sposób przypominający erupcje obserwowane przed niektórymi supernowymi. Tymczasem najnowsze obserwacje wskazują, że źródłem zamieszania wcale nie musi być...

Astronomowie odtworzyli ruch dwóch masywnych protogwiazd. Wygląda na to, że powstały osobno i połączyło je przypadkowe spotkanie. Astronomowie przez niemal 8 lat obserwowali dwie masywne protogwiazdy w układzie IRAS 07299-1651 i zobaczyli coś, czego wcześniej nie dało się uchwycić z taką dokładnością: ich wzajemny ruch oraz pełną trójwymiarową geometrię powstającego układu. Najlepsze modele wskazują, że...

Astronomowie nie muszą już wykrywać każdej galaktyki osobno. Mogą zmierzyć wspólny radiowy blask wodoru w ogromnej części kosmosu. Astronomowie wyciągnęli z danych radioteleskopu MeerKAT sygnał, który leciał do nas około 4-5 mld lat. Nie pochodzi on jednak od jednej niezwykłej galaktyki ani pojedynczej chmury gazu. To wspólny, ekstremalnie słaby radiowy ślad neutralnego wodoru rozmieszczonego w...

Astronomowie zidentyfikowali w Drodze Mlecznej osobliwe źródło fal radiowych, które pozostaje aktywne od ponad dwóch dekad. Ten tajemniczy obiekt przeczy wszystkiemu, co wiemy na temat źródeł promieniowania radiowego. Astronomowie znaleźli w Drodze Mlecznej obiekt, który zachowuje się tak, jakby nie znał zasad obowiązujących większość znanych źródeł promieniowania radiowego. VT J1906+0849 od ponad dwóch dekad pojawia...

Astronomowie odkryli najmłodszą znaną planetę jaką kiedykolwiek zaobserwowano. Potwierdzili też, że planeta ma mniej milion lat. Elias 2-24 b wciąż wiruje w swoim dysku protoplanetarnym złożonym z pyłu i gazu. Planety poza naszym Układem Słonecznym, zwane też egzoplanetami, rozpalają wyobraźnię wszystkich miłośników kosmosu. Znamy ich już ponad 6000 i właśnie odkryliśmy nową. Nosi uroczą nazwę...

Mars ma nie tylko dostarczyć surowiec do budowy domów. Jego mróz i niemal próżniowa atmosfera mogą pomóc je utwardzić. Mars zwykle jest przedstawiany jako koszmar dla budowniczego: zimno, niemal próżnia, promieniowanie i brak fabryki materiałów budowlanych. Naukowcy z Hongkongu opracowali jednak materiał z drożdży, żelatyny i mineralnego kruszywa, który można drukować w 3D, a niska...

Astronomowie zajrzeli do bardzo odległych galaktyk, aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące wydarzeń, które miały miejsce zaledwie chwilę po Wielkim Wybuchu. Hel jest drugim pod względem obfitości pierwiastkiem we Wszechświecie. Dziś powstaje między innymi we wnętrzach gwiazd, gdzie zachodzą reakcje syntezy jądrowej. Jednak zdecydowana większość helu obecnego we Wszechświecie ma znacznie starszą historię. Około 90 proc....

Załamania, odnogi i dziury w strumieniach gwiazd nie muszą być podpisem ciemnej materii. Okazuje się, że Droga Mleczna potrafi wytworzyć podobne struktury zupełnie sama. Astronomowie mają naprawdę spory problem z ciemną materią: nie mogą jej po prostu zobaczyć, więc próbują obserwować skutki jej grawitacji. Jednym z najbardziej obiecujących sposobów miały być długie, wąskie strumienie gwiazd...

Spotkanie z Saturnem zepchnęło 450P/LONEOS bliżej Słońca. Po latach ogrzewania wokół obiektu zaczęła powstawać koma. 450P/LONEOS przez większą część czasu przypomina niewielką, zamarzniętą bryłę krążącą daleko od Słońca. Teraz coraz wyraźniej otacza ją jednak chmura gazu i pyłu. Obserwacje Teleskopu Jamesa Webba i Gemini North pozwalają astronomom zajrzeć w wyjątkowo rzadki etap życia małego ciała...

Badacze odtworzyli w laboratorium reżim przepływu przewidywany we wnętrzach szybko obracających się gwiazd i planet. Kluczem był ciekły gal. Do wnętrza gwiazdy nie wyślemy sondy, nie zrobimy mu zdjęcia i nie pobierzemy próbki. Możemy jednak spróbować odtworzyć rządzącą nim fizykę na Ziemi. Międzynarodowy zespół właśnie coś takiego zrobił. W obracającym się cylindrze z ciekłym galem...

Między planetami z atmosferą może istnieć kosmiczna dolina światów pozbawionych powietrza. Kluczem do zagadki są oceany magmy. Im bliżej gwiazdy znajduje się skalista planeta, tym trudniej powinno jej być utrzymać atmosferę. Tyle mówi intuicja i przez lata całkiem dobrze zgadzały się z nią modele. Problem jednak w tym, że Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zaczął znajdować...

Wrzesień przyniesie kilka ciekawych okazji do obserwacji nocnego nieba. W Polsce zobaczymy między innymi bliskie spotkania Księżyca z Marsem, Jowiszem i Wenus, równonoc jesienna, nadejście astronomicznej jesieni oraz pełnię nazywaną Księżycem Żniwiarzy lub Kukurydzianym Księżycem. Dobra wiadomość jest taka, że większość ciekawych zjawisk na niebie we wrześniu 2026 r. będzie widoczna gołym okiem, choć w...

Teleskop fotografował zupełnie inny fragment Wszechświata. W kadr przypadkiem weszła znana kometa znajdująca się ponad 10 razy dalej od Słońca niż Ziemia. Teleskop nie miał obserwować żadnej komety. Robił kolejne zdjęcia w ramach ogromnego przeglądu nieba, a niewielki punkt po prostu znalazł się przypadkowo w kadrze. Dopiero po latach naukowcy przeszukali publiczne archiwum i zorientowali...

Tak wyraźnych zdjęć Betlegezy, ogromnej gwiazdy, która szykuje się do wybuchu, nigdy wcześniej nie widzieliśmy. Betelgeza od lat należy do najbardziej charakterystycznych gwiazd widocznych na nocnym niebie. Ten czerwony nadolbrzym w gwiazdozbiorze Oriona jest tak ogromny, że gdyby znalazł się w miejscu Słońca, jego zewnętrzne warstwy sięgałyby w okolice orbity Jowisza. Teraz astronomowie pokazali jednak...

Jeśli ktoś w Polsce przegapił ostatnie zaćmienia, nie oznacza to wcale, że musi czekać dziesiątki lat na kolejną okazję. W ciągu najbliższych miesięcy i lat na polskim niebie pojawi się kilka interesujących zjawisk. Najbliższe zaćmienie Księżyca widoczne w Polsce nastąpi w nocy z 20 na 21 lutego 2027 r. Będzie to jednak zaćmienie półcieniowe, czyli...

Zaćmienie Księżyca 28 sierpnia 2026 r. zapewni nam niezwykły spektakl na niebie. Księżyc przejdzie przez cień Ziemi. To będzie bardzo głębokie częściowe zaćmienie Księżyca, w maksimum aż 96 proc. tarczy Srebrnego Globu znajdzie się w cieniu naszej planety. Problem polega na tym, że w Polsce najciekawsza część zjawiska przypadnie tuż przed zachodem Księżyca. Dlatego warto...

Zaćmienie Księżyca już za kilka dni. Zjawisko będzie widoczne również z Polski, jest jednak pewne "ale". Najciekawsza faza przypadnie bardzo nisko nad zachodnim horyzontem, a w części kraju Księżyc zdąży już zajść. Warto więc wiedzieć, o której godzinie wyjść na zewnątrz i w którą stronę spojrzeć. Zaćmienie Księżyca to niezwykłe widowisko. Pełnia Księżyca przypadnie w...

Astronomowie znaleźli dwie aktywne supermasywne czarne dziury w kompaktowym układzie typu zielony groszek. Każda ma masę około 20 mln Słońc. Niewielka, intensywnie produkująca gwiazdy galaktyka skrywa nie jedną, lecz dwie rosnące supermasywne czarne dziury. Każda ma masę około 20 mln Słońc. Astronomowie pierwszy raz potwierdzili taki duet w układzie typu zielonego groszku, który pod wieloma...

Miliony pomiarów pozwolą odtworzyć historię Drogi Mlecznej. W widmach gwiazd zapisane są ślady dawnych kolizji, narodzin i śmierci gwiazd. Z daleka Droga Mleczna wygląda jak rozmazana smuga światła usiana punktami, które na pierwszy rzut oka niczym się od siebie nie różnią. Astronomowie jednak nie zadowalają się już samym patrzeniem. Zamiast robić kolejne zdjęcia, rozbierają światło...

Niektóre galaktyki odkryte przez Webba wydają się podejrzanie masywne. Część problemu może tkwić w sposobie ich ważenia. Astronom patrzy na odległą galaktykę i widzi przede wszystkim jej najjaśniejsze gwiazdy. Tych małych, chłodnych i słabych zazwyczaj nie jest w stanie policzyć. Od ponad pół wieku radzi sobie więc inaczej: na podstawie widocznych olbrzymów szacuje, ile powinno...