Astronomia

Nocne niebo nad Polską przeciął bolid, czyli wyjątkowo jasny meteor. Udało się ustalić, że był to fragment komety. Bolid to bardzo jasny meteor o jasności większej niż -4 magnitudo, czyli jaśniejszy niż planeta Wenus. O pojawianiu się obiektu poinformowała sieć Skytinel. To projekt zrzeszający entuzjastów astronomii i naukowców, którzy stawiają tak zwane stacje bolidowe, czułe...

Parker Solar Probe pomogła rozwiązać zagadkę turbulencji plazmy. Za chaotycznymi zmianami pola magnetycznego kryje się prawidłowość. Sonda Parker Solar Probe zbadała jeden z najbardziej chaotycznych obszarów naszego Układu Słonecznego i znalazła tam coś, czego naukowcy szukali od naprawdę bardzo dawna. W plątaninie pól magnetycznych niesionych przez wiatr słoneczny odkryto wyraźną prawidłowość. Okazuje się, że pozornie...

Gęsty gaz blokuje promieniowanie gwiazd, tworząc przy tym niezwykłe cienie. Nowe badanie pokazuje, jak wpływają one na wodór i węgiel w kosmosie. W miejscu, gdzie powstają nowe gwiazdy, światło potrafi zmieniać skład chemiczny całych obłoków gazu. Okazuje się jednak, że równie ważne jest to, dokąd promieniowanie nie dociera. Naukowcy odkryli, że cienie rzucane przez gęstsze...

Nowy teleskop NASA zajrzy w początki Wszechświata. Projekt RXDF może pomóc rozwiązać zagadki odkryte przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba znalazł w młodym Wszechświecie galaktyki, które powstały zaskakująco szybko. Astronomowie nadal jednak nie wiedzą, czy są one wyjątkami, czy tylko niewielką częścią znacznie większej populacji. NASA przygotowała właśnie program obserwacyjny, który ma...

Pole magnetyczne wiatru słonecznego potrafi nagle zawracać. Solar Orbiter dostarczył nowych dowodów wyjaśniających to zjawisko. Słońce wysyła w przestrzeń nieustanny strumień naładowanych cząstek. Razem z nimi rozciąga się jego pole magnetyczne, które czasami wykonuje niezwykłe skręty, a nawet na krótko odwraca kierunek. Astronomowie od lat próbowali ustalić, gdzie i dlaczego powstają te struktury. Sonda Solar...

Astronomowie wykryli rekordowy rozbłysk radiowy sprzed 10,6 mld lat. Teleskop Webba wskazał galaktykę, z której pochodził sygnał. Przez 10,6 mld lat przemierzał kosmos, żeby na Ziemi pojawić się na zaledwie kilka milisekund. Astronomowie zarejestrowali najdalszy szybki rozbłysk radiowy, którego źródło udało się dotąd zidentyfikować. Sygnał powstał w czasach, gdy Wszechświat miał zaledwie 3 mld lat....

Nastolatek przeanalizował archiwalne zdjęcia nieba i odkrył trzy galaktyki. Ich historia może potwierdzać przewidywania współczesnej kosmologii. Trzy niewielkie galaktyki znajdują się z dala od większych sąsiadów, a mimo to od dawna nie tworzą nowych gwiazd. To naprawdę duża zagadka, ponieważ w takich warunkach powinny zachować gaz niezbędny do ich powstawania. Możliwe wyjaśnienie znalazł Julian Shapiro,...

Orionidy to wspaniałe zakończenie astronomicznych ciekawostek na październikowym niebie. Noc z 21 na 22 października przyniesie jedno z ciekawszych widowisk astronomicznych tej jesieni. Na niebie pojawią się Orionidy, czyli meteory związane z najsłynniejszą kometą, jaką znamy. Orionidy to coroczny rój meteorów, którego maksimum w 2026 r. przypada na noc z 21 na 22 października. Zjawisko...

Radioteleskopy ALMA wykryły niezwykły alkohol wokół młodej gwiazdy. Odkrycie może wyjaśnić, skąd planety biorą związki organiczne. Około 1000 lat świetlnych od Ziemi, w miejscu, gdzie dopiero rodzą się gwiazdy i przyszłe układy planetarne, astronomowie odkryli niezwykłą odmianę alkoholu. Jej obecność nie jest jednak największą niespodzianką. Problem w tym, że jest jej znacznie więcej, niż dopuszczają...

Zderzenie zwartych obiektów wyglądało z pozoru jak zwykły krótki błysk gamma. Einstein Probe pokazał jednak, że po nim źródło nadal było aktywne. W promieniowaniu gamma wszystko skończyło się niemal natychmiast. Błysk trwał około 0,4 sekundy i wyglądał jak typowy sygnał związany ze zderzeniem zwartych obiektów. Gdyby astronomowie patrzyli tylko na tę część widma, historia właściwie...

Nie możemy zobaczyć pierwszych gwiazd z bliska. Możemy za to szukać ich chemicznych odcisków w najstarszych gwiazdach naszego kosmicznego sąsiedztwa. Pierwszych gwiazd Wszechświata najprawdopodobniej już nie ma. Powstały z niemal dziewiczego gazu, szybko przeżyły swoje życie i eksplodując rozsypały po kosmosie większe ilości cięższych pierwiastków. Nie znaczy to jednak, że zniknęły bez śladu. Najnowsze symulacje...

Astronomowie wykryli zmienne chmury z wody poza Układem Słonecznym. WISE 0855 ma temperaturę około 265 K i atmosferę podobną do Jowisza. Zaledwie 7,5 roku świetlnego od Ziemi znajduje się świat, na którym chmury z wody zmieniają swoją grubość, a z głębin atmosfery unoszą się gorące gazy. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba właśnie pozwolił astronomom prześledzić te...

Astronomowie przeanalizowali ponad sto lat obserwacji 70 Ophiuchi. Okazuje się, że sygnał przypominający obecność planet pochodził od samych gwiazd. Pierwszej planety szukano tam jeszcze zanim ktokolwiek wiedział, czy planety poza Układem Słonecznym w ogóle istnieją. 70 Ophiuchi od 1855 r. regularnie podsuwał astronomom powody do sporych podejrzeń. Teraz naukowcy przeanalizowali ponad sto lat obserwacji i...

Nie trzeba wiercić przez kilometry lodu. Enceladus sam wyrzuca materiał ze swojego oceanu w przestrzeń, a przy okazji ułatwia znalezienie biosygnatur. Enceladus od lat wygląda jak wymarzony cel dla astrobiologów. Pod grubą warstwą lodu ma globalny ocean, który styka się ze skalistym dnem, a przez pęknięcia w okolicach południowego bieguna wyrzuca wodę i lód setki...

Czarna dziura zajmuje maleńki fragment galaktyki, ale jej wpływ może sięgać setek tysięcy lat świetlnych. Pokazały to dane DESI i LOFAR. Supermasywna czarna dziura siedzi w centrum galaktyki i w porównaniu z nią samą zajmuje absurdalnie mało miejsca. Nie oznacza to jednak, że jej wpływ kończy się gdzieś w pobliżu jądra. Astronomowie znaleźli ślad pokazujący,...

Naukowcy przeanalizowali ponad 300 silnych rozbłysków i historyczne plamy słoneczne. Okazuje się, że Słońce może osiągnąć energię superrozbłysku. Naukowcy z Instytutu Maxa Plancka Badań Układu Słonecznego i Uniwersytetu Kolorado w Boulder przyjrzeli się największym plamom słonecznym zapisanym w historii obserwacji. Najbardziej interesująca okazała się gigantyczna grupa z kwietnia 1947 r. Była tak wielka, że zajmowała...

Polacy współtworzyli szeroką kampanię obserwacyjną 3I/ATLAS. Kometa jaśniała przy Słońcu, ale jej pył pozostawał zaskakująco stabilny. Najpierw była tylko słabym, rozmytym punktem. Potem, z tygodnia na tydzień, robiła się coraz jaśniejsza i bardziej aktywna. Gaz i pył zaczęły zdradzać, co kryje obiekt, który nie powstał przy naszym Słońcu i po jednym przelocie już nigdy do...

Zaćmienie Słońca 2027 r. będzie wyjątkowe. 2 sierpnia na kilka minut dzień zamieni się w noc. Księżyc zasłoni Słońce, a jego cień przemknie przez południową Europę i Afrykę Północną. W najlepszym miejscu zjawisko potrwa aż 6 minut i 23 sekundy. To jedno z najdłuższych zaćmień Słońca w XXI wieku i wydarzenie, na które już warto...

Astronomowie odkryli właśnie planetę, która krąży w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu swojej gwiazdy macierzystej. Nigdy wcześniej nie widzieliśmy czegoś podobnego. Zagadka ta jest tym bardziej skomplikowana dla astronomów, że w tym układzie planetarnym nie ma masywnego towarzysza, który mógłby wpłynąć na orbitę planety, a tym samym wyjaśnić tę konfigurację.  Egzoplaneta GJ 3090 b, bo...

Jesień nie zaczyna się wtedy, gdy dni robią się chłodniejsze, ani nawet wtedy, gdy pierwsze żółte liście spadają z drzew. Jej astronomiczny początek ma konkretny moment, wyznaczony ruchem Ziemi wokół Słońca. W 2026 r. równonoc jesienna przypadnie w środę 23 września o godzinie 2:05 czasu polskiego. To właśnie wtedy rozpocznie się astronomiczna jesień na półkuli...