wielki wybuch

Astronomowie zajrzeli do bardzo odległych galaktyk, aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące wydarzeń, które miały miejsce zaledwie chwilę po Wielkim Wybuchu. Hel jest drugim pod względem obfitości pierwiastkiem we Wszechświecie. Dziś powstaje między innymi we wnętrzach gwiazd, gdzie zachodzą reakcje syntezy jądrowej. Jednak zdecydowana większość helu obecnego we Wszechświecie ma znacznie starszą historię. Około 90 proc....

Składniki potrzebne do budowy planet skalistych mogły pojawić się już 100 mln lat po Wielkim Wybuchu. To oznaczałoby, że proces prowadzący do powstawania skalistych światów rozpoczął się znacznie wcześniej, niż zakładały dotychczasowe modele. Co więcej, młody Wszechświat mógł dysponować nie tylko odpowiednią ilością ciężkich pierwiastków, ale również wodą. Pierwsze chwile po Wielkim Wybuchu wyglądały zupełnie...

Naukowcom z Uniwersytetu Kopenhaskiego udało się odtworzyć pierwotną materię, która wypełniła Wszechświat krótko po Wielkim Wybuchu. Wyniki badań dostarczą nowych informacji na temat najwcześniejszych momentów Wszechświata, a jednocześnie pomogą naukowcom odpowiedzieć na jedno z fundamentalnych pytań fizyki jądrowej. Pierwsze chwile istnienia Wszechświata trudno sobie wyobrazić. Temperatura była wtedy niewyobrażalnie wysoka, a materia nie przypominała jeszcze...

Podręczniki do astrofizyki trzeba napisać na nowo. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba rozstrzygnął właśnie ostateczny dylemat o kurze i jajku, odnajdując w otchłani kosmosu potwora, który łamie dotychczasowe zasady. To supermasywna czarna dziura ważąca 50 mln razy więcej niż Słońce, która uformowała w sekundę po Wielkim Wybuchu, na długo przed narodzinami jej własnej galaktyki. Wykorzystując możliwości...

To nie jest zwykła animacja kosmosu. Nowa symulacja łączy fizykę, superkomputery i dźwięk, by pokazać ewolucję galaktyk od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Zespół astronomów i astrofizyków stworzył serię symulacji COLIBRE, które mają być najbardziej realistycznym jak dotąd cyfrowym obrazem tego, jak galaktyki rodziły się i zmieniały od bardzo wczesnego Wszechświata do dziś. Najbardziej efektowny...

Przez dekady pierwsze gwiazdy we Wszechświecie istniały głównie w symulacjach, równaniach i rekonstrukcjach. Teraz astronomowie mają to, co może być najmocniejszym jak dotąd śladem ich istnienia. Dwa nowe preprinty oparte na obserwacjach z teleskopu Jamesa Webba opisują niewielki obiekt nazwany Hebe, znajdujący się tuż obok galaktyki GN-z11, z epoki zaledwie około 430 mln lat po...

Na pustyni Atakama stanął FYST, nowy teleskop submilimetrowy, który ma badać pierwsze galaktyki, ciemną materię i ślady najwcześniejszych epok kosmosu. To jedno z najwyżej położonych naziemnych obserwatoriów świata. Na szczycie Cerro Chajnantor w chilijskiej Atakamie stanął właśnie Fred Young Submillimeter Telescope, w skrócie FYST. To nowy teleskop, który ma patrzeć tam, gdzie zwykłe obserwacje optyczne...

Wyobraź sobie, że ktoś przychodzi i mówi: „Słuchaj, może od lat za bardzo komplikujemy sobie Wielki Wybuch”. W fizyce to dość odważne otwarcie. Badacze z University of Waterloo i Perimeter Institute proponują coś, co sami nazywają w uproszczeniu „Einsteinem podniesionym do kwadratu” - teorię grawitacji kwadratowej (quadratic gravity). W ich rachunkach Wielki Wybuch nie jest...

Teleskopy JWST i ALMA znalazły 70 starych, zakurzonych galaktyk tam, gdzie kosmos dopiero powinien raczkować. Modele ewolucji Wszechświata czeka korekta. I to znaczna. Na granicy obserwowalnego Wszechświata, w epokach, w których kosmos według podręczników dopiero uczył się świecić pierwszymi gwiazdami, astronomowie ujrzeli coś niespodziewanego, a mianowicie 70 masywnych, chemicznie zaskakująco dojrzałych galaktyk. Historia narodzin gwiazd...

Nowe analizy danych z JWST sugerują, że niektóre galaktyki mogą być starsze niż sam wszechświat. Naukowcy pytają, czy nasz model kosmosu w ogóle ma sens. Wszechświat miał swoje narodziny około 13,8 mld lat temu. Przynajmniej tak się powszechnie przyjmuje. W takim scenariuszu, gdy patrzymy bardzo daleko, widzimy kosmos w wieku zaledwie kilkuset milionów lat –...

To zdarzenie wstrząsnęło światem astrofizyki, choć dla wielu z nas pozostało niezauważone. W 2023 r. w naszą planetę uderzyło neutrino o tak gigantycznej energii, że wedle naszej obecnej wiedzy nie miało prawa istnieć. Żadne znane źródło we Wszechświecie nie jest w stanie wygenerować takiej mocy. Zespół fizyków z USA twierdzi jednak, że znalazł winowajcę. Ślad...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba przesuwa granice poznania. Międzynarodowy zespół astronomów potwierdził istnienie jasnej galaktyki, która powstała zaledwie 280 mln lat po Wielkim Wybuchu. MoM-z14 nie tylko bije rekordy odległości, ale stawia pod znakiem zapytania dotychczasowe modele teoretyczne. Wczesny Wszechświat okazuje się miejscem znacznie bardziej dynamicznym i tajemniczym, niż ktokolwiek przypuszczał. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba po raz...

Kosmiczna zagadka, która od lat spędzała sen z powiek astronomom, właśnie doczekała się spektakularnego wyjaśnienia. Naukowcy z Maynooth University w Irlandii, na łamach prestiżowego Nature Astronomy, ogłosili, że odkryli brakujące ogniwo w ewolucji wszechświata. Odkąd Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) zaczął przesyłać na Ziemię pierwsze zdjęcia głębokiego kosmosu, naukowcy wpadli w lekką konsternację. Instrument ten...

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) mógł właśnie namierzyć mityczną pierwszą generację gwiazd, która rozświetliła kosmiczne mroki tuż po Wielkim Wybuchu. W świecie astronomii istnieje pewna kategoria obiektów, o których wiemy, że musiały istnieć, ale nikt ich nigdy nie widział. Są trochę jak mityczny Yeti, o którym każdy słyszał, ale nikt go nie widział. To tak...

Badacze sugerują, że czarne dziury i egzotyczne gwiazdy mogły powstać w mikrosekundy po narodzinach Wszechświata. Zanim we Wszechświecie powstały pierwsze atomy, mogły już istnieć czarne dziury. Według nowej teorii zaledwie ułamek sekundy po Wielkim Wybuchu powstały egzotyczne struktury, czyli pierwotne czarne dziury, gwiazdy bosonowe i tzw. gwiazdy kanibale. To radykalnie zmienia nasze rozumienie początku kosmicznej...

Odkryli, że niektóre z najstarszych skał Ziemi mają dokładnie taki sam skład, jak próbki przywiezione z Księżyca. To kolejne silne potwierdzenie teorii, że nasz naturalny satelita powstał z fragmentów wyrwanych Ziemi po potężnym kosmicznym zderzeniu. Astronomowie od dekad podejrzewają, że Księżyc narodził się w wyniku kolizji Ziemi z inną planetą, która wielkością była zbliżona do...

Ziemia nie zawsze była błękitną planetą. Naukowcy wskazują, że dopiero uderzenie z Theią dało nam wodę i węgiel. Choć dziś Ziemia to błękitna oaza życia, początki naszej planety były zaskakująco nieprzyjazne. Najnowsze badania sugerują, że pierwotna Ziemia była sucha i jałowa, a najważniejsze składniki życia przyniosło dopiero dramatyczne zderzenie z innym ciałem niebieskim, a konkretniej...

Według najnowszych badań nasz Wszechświat mógł wcale nie powstać w nieskończonej chwili zerowej objętości, lecz być… odbiciem wewnątrz czarnej dziury. Standardowy model kosmologiczny - Wielki Wybuch z towarzyszącą mu inflacją - doskonale tłumaczy obserwowane fluktuacje mikrofalowego promieniowania tła czy rozmieszczenie galaktyk. Jednak jego fundament, osobliwość, wciąż stanowi zagadkę. W punkcie o nieskończonej gęstości działają prawa...

Naukowcy z Teksasu odkryli, że tajemnicza ciemna materia, która stanowi większość materii we Wszechświecie, mogła powstać znacznie wcześniej niż dotychczas sądzono. To przełomowe odkrycie może na nowo zdefiniować nasze rozumienie początków kosmosu.

Nauka stanowi niezaprzeczalny fundament naszej cywilizacji. Zawdzięczamy jej poprawę jakości życia i jego wydłużenie za sprawą medycyny i farmacji. Dzięki nauce mogliśmy nieprawdopodobnie poszerzyć nasze horyzonty wiedzy nt nie tylko planety, na której żyjemy, ale i całego Wszechświata. Jednak oprócz niezliczonych osiągnięć nauki nie sposób nie wspomnieć o przypadkach, kiedy nauka - a tak naprawdę...