naukowcy

Budynki, wiatr, wilgotność i cień sprawiają, że ten sam upał może być odczuwany zupełnie inaczej kilka ulic dalej. Naukowcy chcą to dokładnie zmapować. Termometr na dworcu autobusowym pokazuje 37 st. C, więc całe miasto ma 37 st. C? Dla lekarza, urbanisty albo osoby próbującej ustalić, gdzie fala upałów wyrządzi największe szkody, już niekoniecznie. Kilka ulic...

Przez ponad 20 lat był to tylko model. Teraz mikroskop pokazał dwie helisy DNA zazębiające się niczym elementy zamka błyskawicznego. DNA ma mały problem z prawami elektrostatyki. Jego cząsteczki są naładowane ujemnie, więc dwie podwójne helisy powinny się wzajemnie odpychać. Tymczasem w komórkach potrafią znaleźć podobną sekwencję, zbliżyć się do siebie i ułożyć niezwykle precyzyjnie....

Archeolodzy rozwiązali zagadkę dziwnie startych zębów z Indonezji. Ich właściciele prawdopodobnie przez lata ssali psychoaktywne nasiona. Głębokie, zaokrąglone rowki wyżłobione w zębach dwóch prehistorycznych mieszkańców indonezyjskiej wyspy Sulawesi długo nie pasowały do żadnego znanego sposobu jedzenia ani używania zębów jako narzędzi. Rozwiązanie okazało się znacznie ciekawsze. Badania wskazują, że ludzie ci przez długi czas ssali...

Niewielkie stworzenie z kambru miało ciało bez szkieletu i pierzaste czułki. Jego skamieniałości zmieniają historię krewniaków rozgwiazd. Miała najwyżej 22 mm długości, miękkie ciało przypominające niewielką butelkę i piórkowate czułki wystające z jednego końca. Nie miała kości ani twardego pancerza. Mimo to 518 mln lat później właśnie to niepozorne stworzenie pomaga zajrzeć w okolice jednego...

Stanford stworzył wirtualną firmę biotechnologiczną. Jej agenci AI analizują badania, oceniają cele leków i proponują strategie nowych terapii. Wyobraźmy sobie firmę biotechnologiczną z dyrektorem naukowym, wyspecjalizowanymi działami i tysiącami pracowników. Tyle że nikt nie przychodzi rano do biura, nie pobiera pensji i nie idzie na urlop. Gdy potrzeba więcej ludzi, można uruchomić ich dziesiątki tysięcy...

Burza geomagnetyczna uderzyła w technologię już w XIX wieku. Przez zakłócenia telegrafu pociąg nie mógł odjechać na czas. Pasażerowie czekają na peronie, pociąg nie może ruszyć, a kolejarze próbują zrozumieć, dlaczego system sygnalizacyjny przestał zachowywać się normalnie. Powód znajdował się około 150 mln km dalej. Silne zaburzenie geomagnetyczne wywołane aktywnością Słońca zakłóciło kolejowy telegraf i...

Robot MIT potrafi sam zbudować działający układ laserowy z rozrzuconych elementów. Ma pracować także wtedy, gdy naukowiec opuści laboratorium. Naukowiec wybiera eksperyment, zatwierdza konfigurację i może po prostu odejść od stołu. Dalej do pracy zabiera się robot. Sam znajduje potrzebne elementy, ustawia lustra i soczewki, reguluje je z ogromną precyzją, uruchamia układ, pilnuje jego działania,...

Najbardziej energetyczny foton powiązany z rozbłyskiem gamma przetrwał podróż, której według standardowych modeli nie miał prawa przetrwać. Przez około 2 mld lat przez Wszechświat leciała pojedyncza porcja światła o energii około 300 TeV. Problem w tym, że według standardowego opisu propagacji promieniowania gamma nie powinna przeżyć nawet niewielkiej części tej drogi. Kosmiczne promieniowanie tła powinno...

Jeden kamienny element świątyni sprzed około 3200 lat może pomóc umieścić na mapie jedno z zaginionych miast wschodniej granicy starożytnego Egiptu. W egipskich tekstach Mesen pojawiało się już ponad 3000 lat temu, lecz jego miejsca na mapie do dziś nie udało się ustalić z pełną pewnością. Spór o lokalizację miasta ciągnie się co najmniej od...

Topniejący lód otwiera wodzie drogę do skał pod lodowcami. Ta wypłukuje z nich geologiczny metan i wynosi go prosto do arktycznych rzek. Pod lodowcami Svalbardu znajduje się coś więcej, niż tylko skała i woda. W starych formacjach geologicznych tkwi metan powstały miliony lat temu, a topniejący lód pomaga go teraz wypłukiwać na powierzchnię. Naukowcy przebadali...

Kobalt i nikiel mają niemal identyczne właściwości, dlatego trudno je rozdzielić. Nowa membrana wykorzystuje zamiast rozmiaru geometrię jonów. Kobalt i nikiel są dla klasycznych membran wyjątkowo trudną parą. Oba jony mają zazwyczaj ładunek 2+ i niemal identyczne rozmiary, więc nie da się ich skutecznie rozdzielić, traktując membranę jak zwykłe sito. Naukowcy z Yale i Rice...

Proso dotarło na ziemie dzisiejszej Polski znacznie wcześniej, niż do tej pory sądzono. Ślad w ludzkich kościach pokazuje też, jak zmieniło sposób użytkowania krajobrazu. W kościach ludzi pochowanych na terenie dzisiejszej Polski pozostał chemiczny ślad posiłków zjedzonych aż ponad 3500 lat temu. Naukowcy wykorzystali go, żeby ustalić, kiedy do miejscowej diety weszło proso zwyczajne. Okazało...

Kosmiczne śmieci potrafią uderzać z prędkością wielu km/s. Naukowcy chcą zatrzymywać je warstwą aluminiowych jajek z wodą. Pomysł na osłonę przyszłego statku kosmicznego wygląda tak, jakby ktoś próbował przewieźć gigantyczne jajka w metalowym pudełku. Pomiędzy dwiema aluminiowymi płytami naukowcy ustawili rząd cienkościennych struktur przypominających skorupki, a każdą z nich wypełnili wodą. Podczas uderzenia skorupki mają...

Arktyczne ocieplenie nie powoduje trzęsień ziemi, ale może sprawić, że ich skutki będą znacznie poważniejsze. Pokazuje to przypadek wyspy Jan Mayen. Dokładnie 10 marca 2025 r. w pobliżu arktycznej wyspy Jan Mayen ziemia zatrzęsła się z magnitudą 6,5. Sam wstrząs nie był dla tego miejsca czymś bezprecedensowym, bowiem okolica leży na aktywnej granicy płyt i...

Sztywne tworzywa często pękają, a odporne łatwo się odkształcają. Nowy polimer łączy obie cechy dzięki nietypowym wiązaniom jonowym. Projektowanie plastiku bardzo często przypomina przeciąganie krótkiej kołdry. Gdy materiał staje się sztywniejszy, to zaczyna łatwiej pękać. Gdy pozwolimy jego cząsteczkom swobodniej się przesuwać, potrafi pochłonąć znacznie więcej energii, ale robi się miększy. Naukowcy z Tokyo University...

Im szybciej leci żagiel napędzany laserem, tym słabiej działają fotony. Przy 0,75 c jedna z sił napędowych zamienia się nawet w hamującą. To niezwykle zaskakujące. Pomysł brzmi niemal zbyt dobrze: zbudować ekstremalnie lekki statek, rozwinąć wielki odblaskowy żagiel i przez potężny laser nieustannie bombardować go fotonami. Bez paliwa na pokładzie i bez rakietowego silnika sonda...

Mars ma nie tylko dostarczyć surowiec do budowy domów. Jego mróz i niemal próżniowa atmosfera mogą pomóc je utwardzić. Mars zwykle jest przedstawiany jako koszmar dla budowniczego: zimno, niemal próżnia, promieniowanie i brak fabryki materiałów budowlanych. Naukowcy z Hongkongu opracowali jednak materiał z drożdży, żelatyny i mineralnego kruszywa, który można drukować w 3D, a niska...

Zabezpieczenie można aktywować UV, odczytać w podczerwieni i ponownie wygasić białym światłem. Na pierwszy rzut oka nic się przy tym nie zmienia. Wyobraźmy sobie znak na banknocie, którego nie zobaczymy nawet wtedy, gdy właśnie zmienił kolor. Brzmi to trochę jak sprzeczność, ale naukowcy z Finlandii stworzyli materiał, który robi dokładnie to. Po naświetleniu ultrafioletem nadal...

Nie trzeba widzieć szczegółów satelity. Model AI uczy się jego krzywej blasku i rozpoznaje m.in. obrót, koziołkowanie oraz nietypowe zachowanie. Satelita znajdujący się setki albo tysiące kilometrów nad nami często nie wygląda jak jakaś bardzo skomplikowana maszyna z antenami i panelami słonecznymi. Dla teleskopu może być po prostu pojedynczym jasnym punktem. Naukowcy pokazali jednak, że...

DAP-DM4 nie bije rekordów siły detonacji, ale wytrzymuje temperatury trudne dla wielu materiałów energetycznych. To może być jego największą zaletą. Materiał energetyczny powinien uwalniać ogromną ilość energii wtedy, gdy tego chcemy, ale pozostać stabilny podczas przechowywania i pracy urządzenia. Jest to jednak szczególnie trudne w silnikach rakietowych, systemach zapłonowych i urządzeniach pracujących głęboko pod ziemią,...