Tajemniczy obiekt mknie blisko Ziemi. Przyspiesza i dziwnie odbija światło
Tajemniczy obiekt krążący w okolicach Ziemi przyspiesza i odbija światło. Pojawiła się hipoteza, że może być to radziecka sonda zaginiona w 1988 r.

Obiekt 1998 KY26 został odkryty w 1998 r. i należy do grupy niewielkich obiektów bliskich Ziemi. Jego rozmiary są naprawdę skromne jak na kosmiczne standardy. Średnica wynosi około 11 m, czyli mniej więcej tyle, ile wysokość kilkupiętrowego budynku.
Największą zagadką jest jego ruch. Astronomowie zauważyli, że trajektorii 1998 KY26 nie da się w pełni wyjaśnić, uwzględniając wyłącznie oddziaływanie grawitacyjne Słońca i planet. Na obiekt działają również inne siły, które mogą nieznacznie zmieniać jego prędkość i kierunek lotu. Zjawisko to określa się mianem przyspieszenia niegrawitacyjnego.
Phobos 1, radziecka sonda, która zaginęła w drodze na Marsa
Hipoteza, która rozpaliła wyobraźnię miłośników kosmosu, wiąże 1998 KY26 z misją Phobos 1. Była to radziecka sonda kosmiczna wystrzelona 7 lipca 1988 r. Jej zadaniem było dotarcie do Marsa i zbadanie jego księżyca, Fobosa. W tamtym czasie Związek Radziecki prowadził ambitny program eksploracji Czerwonej Planety, a misja Phobos miała być jednym z jego najważniejszych przedsięwzięć.
Wyprawa zakończyła się jednak niepowodzeniem. Dwa miesiące po starcie, podczas podróży w kierunku Marsa, kontrolerzy misji utracili kontakt z sondą.
Przyczyną okazało się przesłanie błędnej komendy, która doprowadziła do wyłączenia systemu kontroli orientacji statku. Phobos 1 przestała prawidłowo kierować swoimi instrumentami i ostatecznie utracono możliwość dalszego kontaktu z pojazdem.
Od tamtej pory sonda pozostaje jednym z przykładów nieudanych, ale niezwykle interesujących przedsięwzięć radzieckiej astronautyki. I właśnie do niej wraca Avi Loeb, astrofizyk z Uniwersytetu Harvarda, znany z przedstawiania niekonwencjonalnych hipotez dotyczących obiektów kosmicznych.
Loeb wraz z Adamem Hibberdem i Adamem Crowlem postanowili sprawdzić, czy 1998 KY26 może być w rzeczywistości zagubioną sondą. Badacze przeanalizowali między innymi sposób, w jaki obiekt odbija światło słoneczne podczas obrotu.
Panele słoneczne, metalowe elementy konstrukcji czy anteny mogą odbijać światło w charakterystyczny sposób. W rezultacie jasność obserwowanego obiektu zmienia się wraz z jego obrotem, tworząc tak zwaną krzywą blasku.
Naukowcy zbudowali uproszczony model sondy Phobos 1 i porównali przewidywane zmiany jej jasności z rzeczywistymi obserwacjami 1998 KY26. Rezultat okazał się intrygujący. Model dobrze pasował do ośmiu niezależnych zestawów obserwacji. Nie jest to dowód na to, że obiekt jest radzieckim statkiem kosmicznym, ale wystarczający powód, by postawić pytanie o jego pochodzenie.
Argumentów, które zainteresowały badaczy, jest więcej. Szczególnie zwraca uwagę także tempo obrotu 1998 KY26. Obiekt wykonuje pełny obrót wokół własnej osi w zaledwie 5,35 minuty. To niezwykle szybko, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę jego niewielkie rozmiary.
Więcej na Spider's Web:
Tajemnicze przyspieszenie i zagadka ciemnych komet
Dlaczego jednak niewielka planetoida miałaby przyspieszać w sposób, którego nie tłumaczy sama grawitacja? Jednym z możliwych wyjaśnień jest zjawisko odgazowywania, charakterystyczne dla komet.
Komety to lodowo-pyłowe obiekty, które podczas zbliżania się do Słońca zaczynają się nagrzewać. Pod wpływem temperatury lód znajdujący się na ich powierzchni lub pod nią przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy. Proces ten nazywa się sublimacją. Uwalniany gaz może wyrzucać w przestrzeń drobiny pyłu, tworząc charakterystyczną otoczkę i warkocz komety.
Strumienie gazu działają wtedy na jądro komety jak niewielkie silniki odrzutowe. Wyrzucana materia powoduje powstanie siły skierowanej w przeciwną stronę, która delikatnie zmienia ruch obiektu. W skali kosmicznej takie przyspieszenie może być bardzo małe, ale obserwowane przez wiele lat potrafi wyraźnie wpłynąć na obliczoną orbitę.
Właśnie w ten sposób próbuje się wyjaśniać zachowanie tak zwanych ciemnych komet. Są to obiekty przypominające planetoidy, które wykazują przyspieszenie niegrawitacyjne, ale nie mają widocznej komy ani charakterystycznego warkocza.
Nie wszyscy naukowcy są jednak przekonani do takiego scenariusza. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim warunków termicznych panujących na orbicie obiektu. Jeśli przez długi czas jest on wystawiony na działanie promieniowania słonecznego, utrzymanie odpowiedniej ilości lodu pod powierzchnią może być trudne.
Istnieje też inne naturalne wyjaśnienie, czyli ciśnienie promieniowania słonecznego. Światło może wydawać się czymś niematerialnym, ale niesie ze sobą energię i pęd. Kiedy fotony uderzają w powierzchnię obiektu i zostają odbite, wywierają na niego niewielką siłę. W przypadku dużej planetoidy efekt jest praktycznie pomijalny, ale przy obiekcie o średnicy zaledwie kilkunastu metrów może mieć znaczenie.
Podobnie działa efekt Jarkowskiego. To zjawisko związane z nierównomiernym nagrzewaniem się obracającego obiektu. Planetoida pochłania energię słoneczną, a następnie oddaje ją w postaci promieniowania cieplnego. Ponieważ powierzchnia nie nagrzewa się i nie stygnie natychmiast, emitowane ciepło może powodować powstanie niewielkiej siły zmieniającej ruch ciała. Z czasem wpływa to na jego orbitę.
Co ciekawe, te naturalne mechanizmy są istotne również dla hipotezy o radzieckiej sondzie. Jeśli 1998 KY26 jest sztucznym obiektem, jego elementy konstrukcyjne, w tym panele słoneczne, mogłyby odbijać światło w sposób wywołujący dodatkowe przyspieszenie. Loeb i jego współpracownicy wskazują, że takie wyjaśnienie również dobrze pasuje do części obserwacji.
Hayabusa2 może odkryć prawdę
Na ostateczne rozstrzygnięcie tej kosmicznej zagadki być może nie będziemy musieli czekać w nieskończoność. Do 1998 KY26 zmierza bowiem japońska sonda Hayabusa2, która ma spotkać się z obiektem w lipcu 2031 r. Będzie to wyjątkowe wydarzenie w historii eksploracji kosmosu. Dotychczasowe misje badały znacznie większe planetoidy, a tym razem naukowcy zamierzają przyjrzeć się ciału o średnicy zaledwie około 11 m.
Hayabusa2 nie jest przy tym nowicjuszem w badaniu niewielkich obiektów kosmicznych. Wcześniej sonda odwiedziła asteroidę Ryugu, z której pobrała próbki materiału i dostarczyła je na Ziemię w grudniu 2020 r. Dzięki tej misji naukowcy mogli szczegółowo zbadać skład materii pochodzącej z początków Układu Słonecznego.
Teraz japońska agencja kosmiczna JAXA chce wykorzystać doświadczenie zdobyte podczas tamtej wyprawy do zbadania znacznie mniejszego celu. Spotkanie z 1998 KY26 będzie szczególnie wymagające. Obiekt obraca się wokół własnej osi w nieco ponad pięć minut, a jego niewielkie rozmiary sprawiają, że precyzyjne zbliżenie i wykonanie pomiarów będą dużym wyzwaniem nawigacyjnym.
Sonda będzie mogła wykonać szczegółowe zdjęcia powierzchni, przeprowadzić pomiary i sprawdzić, z jakiego materiału zbudowany jest tajemniczy obiekt. Obserwacje z bliska pozwolą również lepiej zrozumieć jego kształt, strukturę i właściwości fizyczne.
To właśnie takie dane mogą rozstrzygnąć, czy mamy do czynienia z naturalną skałą, czy czymś znacznie bardziej niezwykłym.
Na koniec warto dodać, że obiekt 1998 KY26 nie zagraża Ziemi. Według aktualnych danych planetoida 1998 KY26 znajduje się około 299–300 mln km od Ziemi. To niemal dokładnie 2 jednostki astronomiczne (AU), czyli dwukrotność średniej odległości Ziemi od Słońca.
Najbliższe przewidywane spotkanie z Ziemią nastąpi dopiero 24 maja 2039 r. Według Europejskiej Agencji Kosmicznej obiekt przeleci wtedy w odległości około 16,2 mln km od naszej planety. To ponad 42 razy dalej niż Księżyc.
Główna ilustracja: Radziecka sonda Phobos 1
Dziennikarz Spider's Web. Specjalizuje się w tematyce militariów i obronności. Pisze również o nauce - głownie o kosmosie. Jest pasjonatem lotnictwa, broni pancernej i miłośnikiem symulatorów. Interesuje się historią konfliktów oraz Chin i Wietnamu w XX wieku. Dziennikarzem jest od 1998 roku. Pracował w Super Expressie, Gazecie Wyborczej, Purepc. Jest autorem trzech książek poświęconych wojnie w Wietnamie. Prywatnie interesuje się również fizyką, grami, kotami i kolarstwem górskim.